проза

ж 1. proza, nasr

художественная проза badiiy proza

писать прозой nasrda yozmoq

изучать поэзию и прозу nazm va nasrni oʻrganmoq

2. перен. odatdagi (har kungi) hayot, oddiy turmush

житейская проза, проза жизни kundalik hayot, oddiy turmush.

ж -ы мн. нет proza, nasr

• художественная проза badiiy proza
• писать прозой nasrda yozmoq
• изучать поэзию и прозу nazm va nasrni oʻrganmoq

ж. -ы proza

proza, nasr. Adabiy ijoddagi ikki asosiy tipdan biri; vazn va qofiyaga ega boʻlmagan nutq shakli. Proza adabiy ijoddagi nutq tiplaridan biri sifatida oʻz imkoniyat va vositalari, shakli va tutgan oʻrni jihatidan ajralib turadi. Haqiqiy maʼnodagi badiiy proza poeziyaga qaraganda nisbatan keyinroq — Gʻarb adabiyotida Uygʻonish davrida yuzaga keldi. Oʻrta asrlardagi nasr Gʻarb adabiyotida ham, Sharq adabiyotida ham, oʻz xarakteri jihatidan yarim badiiylikka ega boʻlib, unda tarixiy, ilmiy va sof badiiy asarlar aralash holda yaratilgan. Masalan, XV asr oʻzbek prozasiga asosan Navoiyning «Mahbubul-qulub», «Mezonul-avzon», «Vaqfiya», «Munshaot», «Tarixi muluki Ajam», «Tarixi anbiyo va hukamo» kabi asarlari mansub boʻlib, ular ham badiiy, ham tarixiy xronikal xarakter kasb etadi. Ularga xos asosiy xususiyat ritmiklik boʻlib, u mazkur asarlarda qoʻllanilgan sajʼ vositasida yuzaga kelgan. Gʻarb adabiyotida maʼrifatchilik davriga kelib, roman, novella, nasriy dramalar ham yuzaga kela boshladi. G. Flober, A. P. Chexov, M. Gorkiy, K. Fedin, M. Prishvin va E. Xeminguey kabi ijodkorlarning fikricha, badiiy nasr yozma va ogʻzaki nutqdan farqlanadi hamda u oʻzining nozik ritmik tabiatiga ega boʻladi. Shuning uchun ham badiiy nasr yozuvchidan katta mahorat, kuch talab qiladi. Badiiy nasrning oʻziga xos xususiyatlarini badiiy nasriy nutqning tashqi shakliy xususiyatlari bilangina belgilamaslik lozim. Chunki badiiy nasriy nutqning sheʼriy nutqdan farqli oʻziga xos obrazli vosita va imkoniyatlari mavjud. Bular koʻchimlarning meʼyori va tutgan oʻrni, ifodaning shartli, qisqa va tafsiliyligi kabi koʻpgina jihatlarda namoyon boʻladi. Badiiy nasr oʻz tabiatiga koʻra, koʻproq epiklikka moyil boʻlsa, sheʼr tabiati lirizm bilan emotsionalikka moyildir. Oʻzbek sovet adabiyotida realistik nasrning paydo boʻlishi va kamolotida xalq ogʻzaki nasri, klassik adabiyotdagi nasr va, xususan, rus badiiy nasrining ilgʻor anʼanalari katta rol oʻynadi. Oʻzbek sovet badiiy nasrining vujudga kelishi Abdulla Qodiriy va Sadriddin Ayniy kabi atoqli adiblarning ijodi, anʼanalari bilan bogʻliqdir. Keyinchalik Oybek, A. Qahhor, H. Shams, Oydin, Sh. Rashidov, H. Gʻulom, Mirmuhsin, A. Muxtor, O. Yoqubov, P. Qodirov kabi yozuvchilar oʻzbek badiiy nasrining rivojiga oʻzlarining samarali hissalarini qoʻshdilar.