{"headword": "Проблема переводимости – непереводимости", "key": "problema perevodimosti neperevodimosti", "entries": [{"dictionary": {"name": "Sinxron tarjima terminlarining izohli lugʻati", "title": "РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Ҳамидов, Хайрулла Худоёрович; Ҳасанова, Шаҳзода Абдужаббор қизи (2020). РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ. Tashkent: Nodirabegim\" нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-sinxron-tarjima-terminlarining-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "115"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Tarjima qilinish muammosi tarjimaning eng qadimiy nazariy muammolaridan biri hisoblanadi. Ushbu muammo tarjimaga qoʻyiladigan talablarni shakllantirishga urinish boʻlayotgan paytda yuzaga keladi. Madaniy, ilmiy va texnikaviy taraqqiyot bir xil darajada turgan xalqlar haqida soʻz borganda tarjima qilish mumkinligi haqida gapirish mumkin, yaʼni bir tilda ifodalangan narsani boshqa tilda ham toʻlaqonli ifodalash mumkin. Ushbu muammoning ikki tomoni bor. Agar tarjima maʼlumotni qayta yaratish sifatida koʻrib chiqilsa va ushbu jarayonda hech qanday yoʻqotish boʻlmaydi, asliyatning mazmuni va shakli toʻla beriladi deyilsa, bu notoʻgʻri boʻlmaydi. Chunki bu imkonsiz. Ammo agar tarjima xabar yuborish va qabul qilishga qaratilgan nutqiy faoliyat sifatida qaralsa, tarjima muammosi ijobiy hal etiladi. Badiiy tarjimada, birinchi navbatda asar muallifining uslubini oʻquvchiga yetkazish asosiy maqsad hisoblansa, sinxron va ketma-ket tarjimada tarjima maʼnoni berish (uzatish) bilan cheklangan. Biroq, bu asl nusxaning toʻlaqonli va toʻliq boʻlishiga toʻsqinlik qilmaydi.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Agar tarjima ilgari biron bir tilda aytilgan narsaning boshqa tildagi qayta ifodasi boʻlsa, demak tarjima qilinmaydigan asliyat boʻlmaydi. Chunki bir", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Проблема переводимости – непереводимости.", "raw_meaning": "– Таржима қилиниш-таржима қилинмаслик муаммоси. 1. Таржима қилиниш муаммоси таржиманинг энг қадимий назарий муаммоларидан бири ҳисобланади. Ушбу муаммо таржимага қўйиладиган талабларни шакллантиришга уриниш бўлаётган пайтда юзага келади. Маданий, илмий ва техникавий тараққиёт бир хил даражада турган халқлар ҳақида сўз борганда таржима қилиш мумкинлиги ҳақида гапириш мумкин, яъни бир тилда ифодаланган нарсани бошқа тилда ҳам тўлақонли ифодалаш мумкин. Ушбу муаммонинг икки томони бор. Агар таржима маълумотни қайта яратиш сифатида кўриб чиқилса ва ушбу жараёнда ҳеч қандай йўқотиш бўлмайди, аслиятнинг мазмуни ва шакли тўла берилади дейилса, бу нотўғри бўлмайди. Чунки бу имконсиз. Аммо агар таржима хабар юбориш ва қабул қилишга қаратилган нутқий фаолият сифатида қаралса, таржима муаммоси ижобий ҳал этилади. Бадиий таржимада, биринчи навбатда асар муаллифининг услубини ўқувчига етказиш асосий мақсад ҳисобланса, синхрон ва кетма-кет таржимада таржима маънони бериш (узатиш) билан чекланган. Бироқ, бу асл нусханинг тўлақонли ва тўлиқ бўлишига тўсқинлик қилмайди. 2. Агар таржима илгари бирон бир тилда айтилган нарсанинг бошқа тилдаги қайта ифодаси бўлса, демак таржима қилинмайдиган аслият бўлмайди. Чунки бир"}}]}