{"headword": "ПРИГОТОВЛЕНИЕ БУРОВЫХ РАСТВОРОВ", "key": "prigotovlenie burovix rastvorov", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "382"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "burgʻilash chogʻida quduq chuqurligi va hajmining oshishi hamda tozalash qurilmalarda, quduqdan quvurlarni chiqarishda va boshqa sarflanadigan eritmalar oʻrnini toʻldirish. Ayrim vaqtlarda eritma aylanadigan sistemadagi eritmalarni butunlay almashtirish (mas., tuzga toʻyinganlarini — chuchuk eritma, suv asosidagilari bilan va sh.k.) lozim boʻladi. Buning uchun katta hajmdagi (100—150 m³ gacha) B.e.t. kerak. B.e.t. mexanik va gidravlik qorishtirgichlarda amalga oshiriladi. Mexanik qurilmalar. Burgʻilashda asosan ikki oʻqli mexanik qorishtirgichlar ishlatiladi, ular yordamida oddiy va ogʻirlashtirilgan burgʻilash eritmalari hamda kimyoviy reagentlarning suvli eritmalari tayyorlanadi. Qurilmalar bir-biridan baraban sigʻimi (0,5; 0,75; 2; 4 va 10 m³) bilan farqlanadi. Neft va gaz quduqlarini qazishda sigʻimi 4 m³ boʻlgan MG2—4 va G2—P2—4 marka (xil)li qorishtirgichlar ishlatiladi. Ular yuqori darajada maydalangan eritmalar hosil qiloladi. Lekin ish unumining (2—4 m³/soat) pastligi, gil materiallar qoʻlda yuklanishi sababli kam samarali hisoblanadi. Frezer — oqimli tegirmonlar (FOT) samarador mexanik qurilma boʻlib, aylanma barabanli qorishtirgichdir. FSM—3 va FSM—7 xillari mavjud. Tegirmondagi material aralashmasi suv yoki burgʻilash eritmasiga urilganda maydalanadi. Ulardan oddiy va ogʻirlashtirilgan eritmalar tayyorlashda hamda unga gil va gil kukuni qoʻshishda foydalaniladi. Bunday hollarda FOTga suv oʻrniga aylanayotgan burgʻilash eritmasi yuboriladi. Gidromanitor qorishtirgichlar kesaksimon materiallardan hamda gil kukunidan eritma tayyorlash uchun ishlatiladi. Ularda gil jinsi boʻlaklari va ogʻirlashtirgich qoʻshimchalar maxsus nasadka (uchlik)dan bosim ostida (50—100 kgs/sm²) oqib chiqayotgan suyuqlik oqimi energiyasi hisobiga maydalanadi. Ish unumdorligi 6—60 m³/soat. Bulardan tashqari, zamonaviy, unumdorligi yuqori (Papirovskiy loyqorishtirgichi, unumdorligi 50 m³/soat, GST—40, gidravlik — GDM—1—70—90 m³/soat) boʻlgan qorishtirgichlar mavjud boʻlib, ular toʻla mexanizatsiyalashgan.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ПРИГОТОВЛЕНИЕ БУРОВЫХ РАСТВОРОВ — Бурғилаш эритмаларини тайёрлаш", "raw_meaning": "бурғилаш чоғида қудуқ чуқурлиги ва ҳажмининг ошиши ҳамда тозалаш қурилмаларда, қудуқдан қувурларни чиқаришда ва бошқа сарфланадиган эритмалар ўрнини тўлдириш. Айрим вақтларда эритма айланадиган системадаги эритмаларни бутунлай алмаштириш (мас., тузга тўйинганларини — чучук эритма, сув асосидагилари билан ва ш.к.) лозим бўлади. Бунинг учун катта ҳажмдаги (100—150 м³ гача) Б.э.т. керак. Б.э.т. механик ва гидравлик қориштиргичларда амалга оширилади. Механик қурилмалар. Бурғилашда асосан икки ўқли механик қориштиргичлар ишлатилади, улар ёрдамида оддий ва оғирлаштирилган бурғилаш эритмалари ҳамда кимёвий реагентларнинг сувли эритмалари тайёрланади. Қурилмалар бир-биридан барабан сиғими (0,5; 0,75; 2; 4 ва 10 м³) билан фарқланади. Нефть ва газ қудуқларини қазишда сиғими 4 м³ бўлган МГ2—4 ва Г2—П2—4 марка (хил)ли қориштиргичлар ишлатилади. Улар юқори даражада майдаланган эритмалар ҳосил қилолади. Лекин иш унумининг (2—4 м³/соат) пастлиги, гил материаллар қўлда юкланиши сабабли кам самарали ҳисобланади. Фрезер — оқимли тегирмонлар (ФОТ) самарадор механик қурилма бўлиб, айланма барабанли қориштиргичдир. ФСМ—3 ва ФСМ—7 хиллари мавжуд. Тегирмондаги материал аралашмаси сув ёки бурғилаш эритмасига урилганда майдаланади. Улардан оддий ва оғирлаштирилган эритмалар тайёрлашда ҳамда унга гил ва гил кукуни қўшишда фойдаланилади. Бундай ҳолларда ФОТга сув ўрнига айланаётган бурғилаш эритмаси юборилади. Гидроманитор қориштиргичлар кесаксимон материаллардан ҳамда гил кукунидан эритма тайёрлаш учун ишлатилади. Уларда гил жинси бўлаклари ва оғирлаштиргич қўшимчалар махсус насадка (учлик)дан босим остида (50—100 кгс/см²) оқиб чиқаётган суюқлик оқими энергияси ҳисобига майдаланади. Иш унумдорлиги 6—60 м³/соат. Булардан ташқари, замонавий, унумдорлиги юқори (Папировский лойқориштиргичи, унумдорлиги 50 м³/соат, ГСТ—40, гидравлик — ГДМ—1—70—90 м³/соат) бўлган қориштиргичлар мавжуд бўлиб, улар тўла механизациялашган."}}]}