{"headword": "ПРЕДУПРЕЖДЕНИЕ ПРИХВАТОВ БУРИЛЬНЫХ ТРУБ", "key": "preduprejdenie prixvatov burilnix trub", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "379"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "quduq devoridagi togʻ jinslarining oʻpirilib va toʻkilib tushishi, boʻkishi natijasida burgʻilash quvurlari qisilib qolishining oldini olish tadbirlari. Qisilib qolishning oldini olishning asosiy tadbirlaridan biri yuvuvchi suyuqlikni tayyorlash texnologiyasi va uning parametrlarini (suv berolishi, zichligi, qovushqoqligi, qumning miqdori, suyuqlikdan hosil boʻladigan poʻstning qalinligi, yopishqoqligi va b.) toʻgʻri tanlashdir. Bunda suv beruvchanlikni imkoni boricha kamaytirish, shuningdek, qatlamga shimilayotgan filtratni jins bilan oʻzaro munosabatini pasaytirish zarur. Filtrat burgʻilayotgan jinslar uchun neytral boʻlishi kerak. Burgʻilash snaryadining qisilib qolishidan asrash uchun girdobli emulsion eritmalardan foydalanish samarali hisoblanadi. Dispersion muhit uglevodorodli suyuqlikdan, dispers faza esa — togʻ jinsining maydalangan zarralaridan va mayda dispersion holatdagi suvdan iborat boʻladi. Bu bilan quduq devorini tashkil etgan togʻ jinslari va shlamning suv bilan oʻzaro taʼsiri yoʻqotiladi. Bunday hollarda shlam burgʻilash quvurlariga yopishmaydi, gilli jinslarni burgʻilashda esa siqilib qolishning oldindan bartaraf qilish imkonini beradi. Burgʻilash snaryadining qisilib qolishini oldini olishda shlam muhim rol oʻynaydi. Bunda quyidagilar tavsiya etiladi: 1) quduq tubida toʻplanib qolgan shlamning qalinligi 0,4—0,6 m dan oshmasligi; 2) quduqning chuqurligini va unda shlam borligini aniqlash uchun bir oyda bir — ikki marta BQB uzunligini oʻlchash; 3) snaryadni koʻtarishdan oldin yemirilgan jins butunlay chiqib ketguncha quduqni yuvish; 4) burgʻilash vaqtincha toʻxtatilganda snaryadni quduq tubidan shlam choʻkkan joy yuzasidan yuqoriga koʻtarish; 5) chuqur quduqlarni burgʻilashda har qaysi agregatni rezerv nasos bilan jihozlash; 6) qabul qiluvchi sigʻimlar, tindirigchlar va novlarni muntazam ravishda shlamdan tozalash; 7) nasosning qabul qiluvchi klapanini suyuqlik sathidan 15—20 sm pastda joylashtirish; 8) MQB quduqqa tushirilgandan soʻng diametri quduqnikidan ikki marotaba kichik boʻlgan asbobdan foydalanmaslik; 9) imkon boricha tez tozalaydigan suyuqlikdan foydalanish zarur.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ПРЕДУПРЕЖДЕНИЕ ПРИХВАТОВ БУРИЛЬНЫХ ТРУБ", "raw_meaning": "Бурғилаш қувурларининг қисилиб қолишини олдини олиш — қудуқ деворидаги тоғ жинсларининг ўпирилиб ва тўкилиб тушиши, бўкиши натижасида бурғилаш қувурлари қисилиб қолишининг олдини олиш тадбирлари. Қисилиб қолишнинг олдини олишнинг асосий тадбирларидан бири ювувчи суюқликни тайёрлаш технологияси ва унинг параметрларини (сув беролиши, зичлиги, қовушқоқлиги, қумнинг миқдори, суюқликдан ҳосил бўладиган пўстнинг қалинлиги, ёпишқоқлиги ва б.) тўғри танлашдир. Бунда сув берувчанликни имкони борича камайтириш, шунингдек, қатламга шимилаётган фильтратни жинс билан ўзаро муносабатини пасайтириш зарур. Фильтрат бурғилаётган жинслар учун нейтрал бўлиши керак. Бурғилаш снарядининг қисилиб қолишидан асраш учун гирдобли эмульсион эритмалардан фойдаланиш самарали ҳисобланади. Дисперсион муҳит углеводородли суюқликдан, дисперс фаза эса — тоғ жинсининг майдаланган зарраларидан ва майда дисперсион ҳолатдаги сувдан иборат бўлади. Бу билан қудуқ деворини ташкил этган тоғ жинслари ва шламнинг сув билан ўзаро таъсири йўқотилади. Бундай ҳолларда шлам бурғилаш қувурларига ёпишмайди, гилли жинсларни бурғилашда эса сиқилиб қолишнинг олдиндан бартараф қилиш имконини беради. Бурғилаш снарядининг қисилиб қолишини олдини олишда шлам муҳим роль ўйнайди. Бунда қуйидагилар тавсия этилади: 1) қудуқ тубида тўпланиб қолган шламнинг қалинлиги 0,4—0,6 м дан ошмаслиги; 2) қудуқнинг чуқурлигини ва унда шлам борлигини аниқлаш учун бир ойда бир — икки марта БҚБ узунлигини ўлчаш; 3) снарядни кўтаришдан олдин емирилган жинс бутунлай чиқиб кетгунча қудуқни ювиш; 4) бурғилаш вақтинча тўхтатилганда снарядни қудуқ тубидан шлам чўккан жой юзасидан юқорига кўтариш; 5) чуқур қудуқларни бурғилашда ҳар қайси агрегатни резерв насос билан жиҳозлаш; 6) қабул қилувчи сиғимлар, тиндиригчлар ва новларни мунтазам равишда шламдан тозалаш; 7) насоснинг қабул қилувчи клапанини суюқлик сатҳидан 15—20 см пастда жойлаштириш; 8) МҚБ қудуққа туширилгандан сўнг диаметри қудуқникидан икки маротаба кичик бўлган асбобдан фойдаланмаслик; 9) имкон борича тез тозалайдиган суюқликдан фойдаланиш зарур."}}]}