{"headword": "пословица", "key": "poslovitsa", "entries": [{"dictionary": {"name": "Русско-узбекский и узбекско-русский словарь", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "242"}, "pos": "ж", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "maqol", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "пословиц/а", "raw_meaning": "ж maqol; красна речь ~ей погов. so'z ko'rki - maqol; ~а к слову молвится погов. maqol - o'rniga boqar; ◊ войти в ~у maqol bo'lib qolmoq, maqolga aylanmoq."}}, {"dictionary": {"name": "Русско-узбекский словарь", "title": "Ruscha-o'zbekcha lug'at", "kind": "Переводной", "imprint": "Aliqulov, Teshavoy (2017). Ruscha-o'zbekcha lug'at. Tashkent: O'zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "198"}, "pos": "ж", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "в узбекском языке много пословиц", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ПОСЛОВИЦ/А, -ы ж", "raw_meaning": "maqol; в узбекском языке много пословиц oʻzbek tilida maqollar koʻp."}}, {"dictionary": {"name": "Русско-узбекский тематический словарь", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Переводной", "imprint": "Тихонов, А. Н.; Хатамов, Н. Т.; Емельянова, С. А.; Тихонова, М. Ю. (1975). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-tematicheskiy-slovar/", "page": "507"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "maqol", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "пословица", "raw_meaning": "мақол."}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь литературоведческих терминов", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Терминологический", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "233"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "maqol. Qisqa, chuqur maʼnoli, nutqda keng qoʻllanuvchi barqaror shaklga ega folklor janrlaridan biri boʻlib, ular xalqning koʻp asrlik hayotiy tajribalari asosida yuzaga kelgan. Maqollar fikrni nisbiy tugal hukm tarzida ifodalashi va barqaror shaklga egaligi bilan matal (q. Pogovorka)lardan farq qiladi. Maqollar nutq jarayonida u yoki bu vaziyat munosabati bilan fikrni loʻnda, obrazli tarzda ifodalashda juda ham qoʻl keladi. Shuning uchun ham maqol badiiy asarlarda koʻp ishlatiladi. Maqol oʻz tabiatiga koʻra, nutqda koʻchma yoki oʻz maʼnosida qoʻllaniladi, yaʼni ayrim maqollar faqat koʻchma maʼnoda («Qargʻa qargʻaning koʻzini choʻqimaydi», «Quruq qoshiq ogʻiz yirtar»), baʼzan oʻz maʼnosida («Ona yurting omon boʻlsa, rangi-roʻying somon boʻlmas») ishlatiladi. Maqollarda hayotiy voqelikning mohiyati, ibratli fikr ixcham, aniq tarzda ifodalanganligi uchun bu xususiyat ularning poetik tuzilishida yaqqol aks etadi. Maqollar shaklan ikki xil boʻladi: a) nasriy maqollar: «Poʻlat oʻtda bilinar, odam — mehnatda» va h.k.; b) sheʼriy maqollar: Elga bersang oshingni, Erlar silar boshingni. Itga bersang oshingni, Itlar gʻajir boshingni. va h. k.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Пословица", "raw_meaning": "— мақол. Қисқа, чуқур маъноли, нутқда кенг қўлланувчи барқарор шаклга эга фольклор жанрларидан бири бўлиб, улар халқнинг кўп асрлик ҳаётий тажрибалари асосида юзага келган. Мақоллар фикрни нисбий тугал ҳукм тарзида ифодалаши ва барқарор шаклга эгалиги билан матал (қ. Поговорка)лардан фарқ қилади. Мақоллар нутқ жараёнида у ёки бу вазият муносабати билан фикрни лўнда, образли тарзда ифодалашда жуда ҳам қўл келади. Шунинг учун ҳам мақол бадиий асарларда кўп ишлатилади. Мақол ўз табиатига кўра, нутқда кўчма ёки ўз маъносида қўлланилади, яъни айрим мақоллар фақат кўчма маънода («Қарға қарғанинг кўзини чўқимайди», «Қуруқ қошиқ оғиз йиртар»), баъзан ўз маъносида («Она юртинг омон бўлса, ранги-рўйинг сомон бўлмас») ишлатилади. Мақолларда ҳаётий воқеликнинг моҳияти, ибратли фикр ихчам, аниқ тарзда ифодаланганлиги учун бу хусусият уларнинг поэтик тузилишида яққол акс этади. Мақоллар шаклан икки хил бўлади: а) насрий мақоллар: «Пўлат ўтда билинар, одам — меҳнатда» ва ҳ.к.; б) шеърий мақоллар: Элга берсанг ошингни, Эрлар силар бошингни. Итга берсанг ошингни, Итлар ғажир бошингни. ва ҳ. к."}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь терминов синхронного перевода", "title": "РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ", "kind": "Терминологический", "imprint": "Ҳамидов, Хайрулла Худоёрович; Ҳасанова, Шаҳзода Абдужаббор қизи (2020). РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ. Tashkent: Nodirabegim\" нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-sinxron-tarjima-terminlarining-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "110"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Maʼjoziy (obrazli) xarakterdagi va pand-nasihat maʼnosidagi tugallangan fikr. Tarjimaga moʻljallangan mantga kiritilgan maqol, tarjima birligi maqomini oladi, chunki u alohida tarjima yechimini talab qiladi.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Odatda oʻzi-", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Пословица.", "raw_meaning": "Мақол. 1. Маъжозий (образли) характердаги ва панд-насиҳат маъносидаги тугалланган фикр. Таржимага мўлжалланган мантга киритилган мақол, таржима бирлиги мақомини олади, чунки у алоҳида таржима ечимини талаб қилади. 2. Одатда ўзи-"}}]}