{"headword": "poetika", "key": "poetika", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Adabiyot nazariyasining soʻz sanʼati asarlari tuzilishini uning izchil va tarixiy qonuniyatlari asosida oʻrganadigan boʻlimi; badiiy asarlarda qoʻllanuvchi ifoda vositalari tizimi.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Adabiyotdagi yoki ayrim shoir, yozuvchiga xos biron-bir yoʻnalishning badiiy tamoyillari va xususiyatlari tizimi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/poetika"}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "588"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "poetika", "raw_meaning": "1. n adab. poetics; theory of poetry; 2. a poetic(al)"}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь литературоведческих терминов", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Терминологический", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "236"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "гр. poietike — поэтик санъат сўзидан", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "poetika. Eng qadimiy terminlardan biri boʻlib, u adabiyotshunoslikda turli davrlarda turlicha maʼnoda qoʻllanilgan. Masalan, antik davr adabiyotshunosligida umuman badiiy adabiyot haqidagi fan poetika termini bilan yuritilgan (Aristotelning «Poetik sanʼat haqida» asariga qarang). Keyinchalik sanʼatning mohiyati, maqsadi va vazifalari, uning voqelikka boʻlgan munosabati kabi masalalar bilan falsafaning estetika sohasi shugʻullana boshladi. Oʻrta asrlarda, uygʻonish va klassitsizm davrlarida poetika sheʼrshunoslik hamda badiiy nutqni bezash vosita va usullarini tekshirish bilan shugʻullanadi. Shunday qilib, poetika termini janrlar va ularning shakllari bilan shugʻullanuvchi adabiyotshunoslikning maʼlum bir sohasiga nisbatan qoʻllanila boshlandi. Shu davrda Skaligerning «Poetika», Bualoning «Poetik sanʼat» asarlari yuzaga keldi. Hozirgi kunda poetika termini ikki maʼnoda qoʻllaniladi: 1. Keng maʼnoda badiiy adabiyot, uning qonuniyatlari adabiyot nazariyasi, adabiyot qoidalari; janr, uning shakl va mazmun jihatlarining oʻzaro munosabati, kompozitsiya tiplari, syujet qurilishi va h. k poetika termini bilan yuritiladi. Bunda poetika termini bevosita adabiyot nazariyasi terminining sinonimi vazifasini oʻtaydi. 2. Tor maʼnoda sheʼriy asar va uning tuzilishi, har bir sheʼriy janr va uning evolyutsiyasi, ularning kelib chiqishi va taqdiri, sheʼriy stilistika, sheʼriy nutq va uning xarakteri, turli sheʼriy sanʼat va tasvir vositalari ham poetika termini bilan yuritiladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Поэтика", "raw_meaning": "(гр. poietike — поэтик санъат сўзидан) — поэтика. Энг қадимий терминлардан бири бўлиб, у адабиётшуносликда турли даврларда турлича маънода қўлланилган. Масалан, антик давр адабиётшунослигида умуман бадиий адабиёт ҳақидаги фан поэтика термини билан юритилган (Аристотелнинг «Поэтик санъат ҳақида» асарига қаранг). Кейинчалик санъатнинг моҳияти, мақсади ва вазифалари, унинг воқеликка бўлган муносабати каби масалалар билан фалсафанинг эстетика соҳаси шуғуллана бошлади. Ўрта асрларда, уйғониш ва классицизм даврларида поэтика шеършунослик ҳамда бадиий нутқни безаш восита ва усулларини текшириш билан шуғулланади. Шундай қилиб, поэтика термини жанрлар ва уларнинг шакллари билан шуғулланувчи адабиётшуносликнинг маълум бир соҳасига нисбатан қўлланила бошланди. Шу даврда Скалигернинг «Поэтика», Буалонинг «Поэтик санъат» асарлари юзага келди. Ҳозирги кунда поэтика термини икки маънода қўлланилади: 1. Кенг маънода бадиий адабиёт, унинг қонуниятлари адабиёт назарияси, адабиёт қоидалари; жанр, унинг шакл ва мазмун жиҳатларининг ўзаро муносабати, композиция типлари, сюжет қурилиши ва ҳ. к поэтика термини билан юритилади. Бунда поэтика термини бевосита адабиёт назарияси терминининг синоними вазифасини ўтайди. 2. Тор маънода шеърий асар ва унинг тузилиши, ҳар бир шеърий жанр ва унинг эволюцияси, уларнинг келиб чиқиши ва тақдири, шеърий стилистика, шеърий нутқ ва унинг характери, турли шеърий санъат ва тасвир воситалари ҳам поэтика термини билан юритилади."}}]}