{"headword": "Плачи", "key": "plachi", "entries": [{"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "227"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Marosim poeziyasiga mansub xalq ogʻzaki ijodi janrlaridan biri. Yigʻilar turkiy xalqlarda juda qadim zamonlardan buyon mavjud boʻlib, ular oʻz shakliy jihatlari bilan xalq qoʻshiqlaridan farqlanmaydi. Yigʻilar biror shaxs vafot etganda oʻlgan shaxsning yaqinlari tomonidan aytiladi. Ayrim hollarda har bir qishloq yoki mahallaning bir yoki bir nechta yigʻichisi ham boʻlganki, ular oʻlim marosimlariga maxsus taklif qilingan. Yigʻilar oʻz mazmuni jihatidan oʻlgan shaxsning bevaqt vafoti, undan ajralishning ogʻirligi, oʻlimdan shikoyat, oʻlgan shaxsning oila aʼzolariga achinish, dunyoning foniyligi kabi motivlardan tashkil topgan. Yigʻichining roli shundaki, u oʻzining ilgaridan tayyor, kishini iztirobga soluvchi, achinish tuygʻularini uygʻotuvchi toʻrtliklarini aytib yigʻlab, oʻz atrofidagi kishilarni ham yigʻlatib yuboradi. Rus xalqida yigʻilar ikki xil boʻlib, birinchi turi — toʻy marosimlarida aytilgan. Masalan, qiz uzatishda kelinning oʻz uyidan chiqish paytida yoki kuyovning kelish paytida aytilgan va h. k. Ammo bu tur hozir deyarli uchramaydi. (Oʻzbek xalqi orasida ham kelin yoki kuyovning vafot etgan ota yoki onasi ay-", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Плачи", "raw_meaning": "— йиғилар. Маросим поэзиясига мансуб халқ оғзаки ижоди жанрларидан бири. Йиғилар туркий халқларда жуда қадим замонлардан буён мавжуд бўлиб, улар ўз шаклий жиҳатлари билан халқ қўшиқларидан фарқланмайди. Йиғилар бирор шахс вафот этганда ўлган шахснинг яқинлари томонидан айтилади. Айрим ҳолларда ҳар бир қишлоқ ёки маҳалланинг бир ёки бир нечта йиғичиси ҳам бўлганки, улар ўлим маросимларига махсус таклиф қилинган. Йиғилар ўз мазмуни жиҳатидан ўлган шахснинг бевақт вафоти, ундан ажралишнинг оғирлиги, ўлимдан шикоят, ўлган шахснинг оила аъзоларига ачиниш, дунёнинг фонийлиги каби мотивлардан ташкил топган. Йиғичининг роли шундаки, у ўзининг илгаридан тайёр, кишини изтиробга солувчи, ачиниш туйғуларини уйғотувчи тўртликларини айтиб йиғлаб, ўз атрофидаги кишиларни ҳам йиғлатиб юборади. Рус халқида йиғилар икки хил бўлиб, биринчи тури — тўй маросимларида айтилган. Масалан, қиз узатишда келиннинг ўз уйидан чиқиш пайтида ёки куёвнинг келиш пайтида айтилган ва ҳ. к. Аммо бу тур ҳозир деярли учрамайди. (Ўзбек халқи орасида ҳам келин ёки куёвнинг вафот этган ота ёки онаси ай-"}}]}