{"headword": "parallelizm", "key": "parallelizm", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Toʻgʻri chiziqlarning tekislikdagi va tekisliklarning fazodagi oʻzaro kesishmaslik xossasi; parallellik.", "examples": [{"text": "Tekisliklar parallelizmi. Chiziqlar parallelizmi.", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "Ayni bir ishning oʻzaro kelishmasdan bir vaqtda bajarilishi, bir-biri bilan toʻliq mos kelishi, bir-birini takrorlashi.", "examples": [{"text": "Ishdagi parallelizm.", "source": ""}]}, {"order": 3, "text": "Yonma-yon gaplar, sintagmalarning bir xil sintaktik qurilishga ega boʻlishi.", "examples": []}, {"order": 4, "text": "Badiiy matnning oʻzaro bogʻliq qismlaridan nutq unsurlarining oʻxshash yoki aynan bir xilda joylashuvini taqozo etuvchi poetik nutq usullaridan va tasvir vositalaridan biri.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/parallelizm"}}, {"dictionary": {"name": "Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari izohli lugʻati", "title": "Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Амиров, Д.М.; Атаджанов, А.Ю.; Атаджанов, Д.Ю.; Ибрагимов, Д.А.; Раҳимжонов, З.Ё.; Саидхўжаев, С.С. (2010). Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати. Tashkent: БМТТДнинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/axborot-kommunikatsiya-texnologiyalari-izohli-lugati/", "page": "189"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Platforma (masalan, operatsion tizim, JVM va sh.oʻ.) yoki dasturning xossasi. Operatsion tizim jarayoni bir necha parallel (yoki vaqt boʻyicha tartibsiz) bajariladigan oqimdan iborat boʻlishi mumkinligini bildiradi. Bir xil vazifalarni bajarganda kompyuter resurslarini samaraliroq ishlatishga erishish mumkin.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "параллелизм", "raw_meaning": "ингл: concurrency рус: параллелизм Платформа (масалан, операцион тизим, JVM ва ш.ў.) ёки дастурнинг хоссаси. Операцион тизим жараёни бир неча параллел (ёки вақт бўйича тартибсиз) бажариладиган оқимдан иборат бўлиши мумкинлигини билдиради. Бир хил вазифаларни бажарганда компьютер ресурсларини самаралироқ ишлатишга эришиш мумкин."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "580"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "parallelizm", "raw_meaning": "n mat. parallelism"}}, {"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "216"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "(гр. parallelos — ёнма-ён борувчи сўзидан)", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "parallelizm. Poetik usullardan biri boʻlib, ikki yoki undan ortiq hodisa, narsani yonma-yon qoʻyish orqali poetik mazmunni ochishdan iborat stilistik usullardan biri. Yonma-yon qoʻyilgan narsalarni bir-biriga zidlash yoki muqoyasa qilish orqali poetik fikr konkretlashtiriladi, tasvirning jonli va yorqin boʻlishiga erishiladi. Parallelizmlar asosan xalq poeziyasiga xos usul boʻlib, ular keyinchalik yozma poeziyaga oʻtgan. Parallelizmlar mohiyati va vazifasiga koʻra, toʻrt xil boʻladi: 1. Tematik-psixologik parallelizm. Mazmunan bir-biriga oʻxshash yoki yaqin hodisa, narsa yoki holatlar yonma-yon tasvirlansa, tematik-psixologik parallelizmlar yuzaga keladi. Yonma-yon tasvirlangan narsa yoki holat bir-biriga qiyoslanishi, oʻxshatilishi yoki qarama-qarshi qoʻyilishi mumkin. Masalan: ...Otlar ogʻzin ochadi, Mardlar jondan kechadi, Oldi nishlab kelganda Beklarni olib qochadi. (Xalq dostonlaridan) 2. Ritmik-sintaktik parallelizm. Bunda ikki yoki undan ortiq motiv teng va oʻxshash sintaktik birliklar orqali ifodalanadi. Masalan:", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Параллелизм", "raw_meaning": "(гр. parallelos — ёнма-ён борувчи сўзидан) — параллелизм. Поэтик усуллардан бири бўлиб, икки ёки ундан ортиқ ҳодиса, нарсани ёнма-ён қўйиш орқали поэтик мазмунни очишдан иборат стилистик усуллардан бири. Ёнма-ён қўйилган нарсаларни бир-бирига зидлаш ёки муқояса қилиш орқали поэтик фикр конкретлаштирилади, тасвирнинг жонли ва ёрқин бўлишига эришилади. Параллелизмлар асосан халқ поэзиясига хос усул бўлиб, улар кейинчалик ёзма поэзияга ўтган. Параллелизмлар моҳияти ва вазифасига кўра, тўрт хил бўлади: 1. Тематик-психологик параллелизм. Мазмунан бир-бирига ўхшаш ёки яқин ҳодиса, нарса ёки ҳолатлар ёнма-ён тасвирланса, тематик-психологик параллелизмлар юзага келади. Ёнма-ён тасвирланган нарса ёки ҳолат бир-бирига қиёсланиши, ўхшатилиши ёки қарама-қарши қўйилиши мумкин. Масалан: ...Отлар оғзин очади, Мардлар жондан кечади, Олди нишлаб келганда Бекларни олиб қочади. (Халқ достонларидан) 2. Ритмик-синтактик параллелизм. Бунда икки ёки ундан ортиқ мотив тенг ва ўхшаш синтактик бирликлар орқали ифодаланади. Масалан:"}}, {"dictionary": {"name": "Sinxron tarjima terminlarining izohli lugʻati", "title": "РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Ҳамидов, Хайрулла Худоёрович; Ҳасанова, Шаҳзода Абдужаббор қизи (2020). РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ. Tashkent: Nodirabegim\" нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-sinxron-tarjima-terminlarining-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "91"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Yonma-yon turgan jumlalar, gaplar yoki nutq qismlarining bir xil sintaktik qurilishi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Параллелизм.", "raw_meaning": "Параллелизм. Ёнма-ён турган жумлалар, гаплар ёки нутқ қисмларининг бир хил синтактик қурилиши."}}, {"dictionary": {"name": "Matematikadan ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Сабиров, Мардан Аюбович (1973). МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/matematikadan-ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "165"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "parallelizm", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "параллелизм", "raw_meaning": "параллелизм, параллеллик"}}]}