{"headword": "Отставание при синхронном переводе", "key": "otstavanie pri sinxronnom perevode", "entries": [{"dictionary": {"name": "Sinxron tarjima terminlarining izohli lugʻati", "title": "РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Ҳамидов, Хайрулла Худоёрович; Ҳасанова, Шаҳзода Абдужаббор қизи (2020). РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ. Tashkent: Nodirabegim\" нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-sinxron-tarjima-terminlarining-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "89"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Sinxron tarjimada ortda qolish yoki fazali siljish keng vaqt diapazonida qayd etiladi: taxminan 1 soniyadan 10 soniyagacha, ayrim mualliflar asliyat soʻzi miqdorida orqada qolishning qanchalik boʻlishini hisoblashgan. D.Herverga koʻra, notiqning nutq tempi (tezligi) 1 daqiqada 95 soʻzdan dan 164 soʻzgacha koʻtarilishi bilan, ortda qolish bunga mos ravishda 5 soʻzdan 8,5 soʻzgacha oʻsib boradi. “Ortda qolish”ning oʻrtacha kattaligi sifatida mualliflar 2 soniyadan 3 soniyagacha boʻlgan raqamni keltirib oʻtadilar. Tadqiqotlarning koʻpchiligi inglizcha-fransuzcha va frankcha-inglizcha tarjima kombinatsiyalari boʻyicha amalga oshirilgan. “Ortda qolish”ning hajmi bilan bogʻliq holda STda tarjima “birligi” yoki qayta kodlashtirish “birligi”, shuningdek, “ortda qolish” hajmiga taʼsir etuvchi omillar masalasi yuzaga keldi (Varik). Bunday omillar jumlasiga kelib tushayotgan materialning murakkabligi, notiqning yuksalib boruvchi nutq tempi (surati) (Gerver), shuningdek, tarjimonga tarjimani amalga oshirish uchun zarur boʻlgan ATdagi gap ichidagi ayrim kalit soʻzlar egallaydigan pozitsiya kiradi. Notiq nutki surʼati (temp)ning ST jarayoniga taʼsiri ilmiy tadqiq qilingan (Seleskovitch, 1965; Gerver, 1969). Bunda tadqiqotchilar sinxronist uchun 1 daqiqada 100-120 ta soʻzdan iborat nutq surʼati (ingliz va fransuz tillari uchun) optimal hisobladi, degan xulosaga kelganlar. Agar 1 daqiqada 150-200 dona soʻz talaffuz qilinadigan boʻlsa, tarjima sifati yomonlashadi: xato va soʻz tushishi yuz beradi. ST jarayoniga shovqin ham salbiy taʼsir koʻrsatadi (Gerver). Muallif ST amaliyotida eshitish sharoi-", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Отставание при синхронном переводе.", "raw_meaning": "Синхрон таржимада ортда қолиш. Синхрон таржимада ортда қолиш ёки фазали силжиш кенг вақт диапазонида қайд этилади: тахминан 1 сониядан 10 сониягача, айрим муаллифлар аслият сўзи миқдорида орқада қолишнинг қанчалик бўлишини ҳисоблашган. Д.Ҳерверга кўра, нотиқнинг нутқ темпи (тезлиги) 1 дақиқада 95 сўздан дан 164 сўзгача кўтарилиши билан, ортда қолиш бунга мос равишда 5 сўздан 8,5 сўзгача ўсиб боради. “Ортда қолиш”нинг ўртача катталиги сифатида муаллифлар 2 сониядан 3 сониягача бўлган рақамни келтириб ўтадилар. Тадқиқотларнинг кўпчилиги инглизча-французча ва франкча-инглизча таржима комбинациялари бўйича амалга оширилган. “Ортда қолиш”нинг ҳажми билан боғлиқ ҳолда СТда таржима “бирлиги” ёки қайта кодлаштириш “бирлиги”, шунингдек, “ортда қолиш” ҳажмига таъсир этувчи омиллар масаласи юзага келди (Varik). Бундай омиллар жумласига келиб тушаётган материалнинг мураккаблиги, нотиқнинг юксалиб борувчи нутқ темпи (сурати) (Gerver), шунингдек, таржимонга таржимани амалга ошириш учун зарур бўлган АТдаги гап ичидаги айрим калит сўзлар эгаллайдиган позиция киради. Нотиқ нутки суръати (темп)нинг СТ жараёнига таъсири илмий тадқиқ қилинган (Seleskovitch, 1965; Gerver, 1969). Бунда тадқиқотчилар синхронист учун 1 дақиқада 100-120 та сўздан иборат нутқ суръати (инглиз ва француз тиллари учун) оптимал ҳисоблади, деган хулосага келганлар. Агар 1 дақиқада 150-200 дона сўз талаффуз қилинадиган бўлса, таржима сифати ёмонлашади: хато ва сўз тушиши юз беради. СТ жараёнига шовқин ҳам салбий таъсир кўрсатади (Gerver). Муаллиф СТ амалиётида эшитиш шарои-"}}]}