{"headword": "orqa", "key": "orqa", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Gavdaning qoringa nisbatan ters tomoni, boʻyindan dumgʻazagacha boʻlgan qismi.", "examples": [{"text": "Qoʻlni orqasiga qilib yurmoq.", "source": ""}, {"text": "Mingboshi yerda gʻujanak boʻlib yotgan Matqovulning orqasiga qamchini shilp etkizib tushirdi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Saidiy eshikka orqasini berib oʻtirar edi.", "source": "A. Qahhor, Sarob"}]}, {"order": 2, "text": "Narsalarning ters yoqdagi qismi, yuz, bet, old tomoniga teskari tomoni, teskarisi.", "examples": [{"text": "Suratning orqasi. Teshaning orqasi.", "source": ""}, {"text": "Samandarov chiroqning piligini koʻtardi, qalamning orqasi bilan stolni qoqib, gʻovurni bosdi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Chinnigul darvoza tagiga yetganda, orqasiga qayrilib qaradi-yu, ichkariga kirib ketdi.", "source": "S. Zunnunova, Koʻk chiroq"}, {"text": "Ona shu soʻzlarni aytib, oʻtirgan yeridan kaftlarining orqasini yerga tirab, turdi.", "source": "Shuhrat, Shinelli yillar"}]}, {"order": 3, "text": "Narsa yoki kimsaning yuz, bet, old tomoniga qarshi tomon; ort.", "examples": [{"text": "Orqaga qaramoq. Uyning orqa devori.", "source": ""}, {"text": "Shu onda orqasidan gurullab avtomobil kelib qoldi.", "source": "A. Qahhor, Karavot"}, {"text": "Yoʻldosh orqadan asta kelib, El-murodning koʻzini ikki qoʻli bilan bekitdi.", "source": "Shuhrat, Shinelli yillar"}]}, {"order": 4, "text": "Ortda, keyinda joylashgan.", "examples": [{"text": "Velosipedning orqa gʻildiragi. Til orqa tovushlari (grammatika).", "source": ""}]}, {"order": 5, "text": "Ortda qolgan, oʻtilgan yoʻl; shaxs yoki predmet chiqib kelgan tomon; harakat yoʻnalgan tomonning aksi.", "examples": [{"text": "[Otabek] Eshik zanjiriga qoʻlini olib borgani holda oʻylanib toʻxtadi va eshikni ochmay, orqasiga qaytdi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Olgʻa bosish, har holda, orqaga qaytishdan xatarli emas.", "source": "A. Qahhor, Maston"}]}, {"order": 6, "text": "Homiy, suyanchiq, tirak.", "examples": [{"text": "Togʻdan orqasi boʻlganning toshdan yuragi boʻlar.", "source": "Maqol"}]}, {"order": 7, "text": "3-shaxs egalik va joʻnalish, oʻrin-payt va chiqish kelishiklari qoʻshimchalari bilan koʻmakchi vazifasida ishlatiladi (orqasida, orqasidan).", "examples": []}, {"order": 8, "text": "(Birovning) orqasidan kesak (tosh) otmoq", "examples": []}, {"order": 9, "text": "1) ikkinchi qaytib kelmasligini tilab laʼnatlamoq;", "examples": []}, {"order": 10, "text": "2) kimsaning orqasidan uni yomonlab gʻiybat qilmoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ravish", "source_url": "https://izoh.uz/word/orqa"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "127"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Gavdaning qoringa nisbatan ters tomoni.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ОРҚА", "raw_meaning": "1.ARKA 2.KORUYUCU, HAMİ Гавданинг қоринга нисбатан терс томони."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "523"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Buxorodan kelgan fil, orqasidan tasma qil", "source": ""}, {"text": "orqam ogʻriydi", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "orqa", "raw_meaning": "зад; задняя часть; спина; Buxorodan kelgan fil, ~sidan tasma qil загадка из Бухары прибыла слониха — вырежи из её спины полоску (Дыня); uy ~sida позади дома (за домом); ~m og‘riydi у меня болит спина; ~ o‘girib o‘tirmoq сидеть спиной (к кому-л.); ~ga qaytmoq отступать, идти назад; ~da qolmoq отставать, оставаться позади; ~sidan сзади; ◊ ~oldini o‘ylamoq всесторонне обдумать; ~oldini o‘ylamasdan необдуманно; ~ qilmoq опираться, рассчитывать, полагаться (на кого-л.); ~oldiga qaramay без оглядки; не оглядываясь; не разбирая; без разбору; необдуманно; ~oldiga qora tosh суев. презр. пусть (кто-л.) никогда больше не приходит к нам; ~ etagida og‘irligi yo‘q у него за спиной нет груза, нет тяжелой ноши; он свободен, не обременён семьёй (детей своих поставил на ноги); ~siga oftob tegdi ему улыбнулось счастье (после трудностей); он увидел светлую жизнь; увидел свет."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "573"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "orqa", "raw_meaning": "n hind(er) part, back, rear"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "96"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "arqa", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ORQA", "raw_meaning": "arqa; artı."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "122"}, "pos": "adj.", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "orqa", "raw_meaning": "1. adj. hinter, Hinter-; ~ hovli Hinterhof m; 2. subs. Hinterteil m, (yelka) Rücken m"}}]}