{"headword": "oʻrin", "key": "orin", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror kimsa yoki narsa ishgʻol qilib turgan yoki ishgʻol qilishi mumkin boʻlgan yer, sath yoki fazo; joy.", "examples": [{"text": "Toshni oʻrnidan qoʻzgʻatib boʻlmadi. Oʻtirgan oʻrin topadi.", "source": "Maqol"}, {"text": "Baʼzilari oʻtirgan oʻrinlarida mudrab qolishibdi.", "source": "I. Rahim, Chin muhabbat"}, {"text": "Maktab qishloqning qoq oʻrtasida boʻladi. Hu, ana u yerga idora, klub tushadi. Mana bu toʻqayning oʻrni bogʻ boʻladi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Safar boʻzchi turgan oʻrnidan jilmadi.", "source": "A. Qodiriy, Mehrobdan chayon"}, {"text": "U oʻtirgan oʻquv zalida hamma oʻrinlar band.", "source": "P. Qodirov, Uch ildiz"}]}, {"order": 2, "text": "Uxlash, yotib dam olish uchun toʻshab qoʻyilgan koʻrpa, yostiq va shu kabilar majmui; joy.", "examples": [{"text": "Muhabbat chiroy tanlamas, uyqu — oʻrin.", "source": "Maqol"}, {"text": "Ona-bola bir oʻrin yozib yotdilar.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Komil ketgandan keyin Boʻronbek uyiga kirib, chinni kosada toʻldirib boʻza simirdi-da, oʻrin solib yotdi.", "source": "H. Gʻulom, Mashʼal"}, {"text": "Oʻrin yigʻilmagan, tosh-oyna oldidagi kursida Munisxonning ichki koʻylagi yotardi.", "source": "Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri"}]}, {"order": 3, "text": "Yashash uchun boshpana, turarjoy, maskan.", "examples": [{"text": "[Qutidor:] Uyatsizga mening uyimda oʻrin yoʻq.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 4, "text": "Kishining, narsaning hayotda oʻziga xos fazilat, mavqe va shu kabilar bilan belgilanuvchi holati, mavjudlik maqomi.", "examples": [{"text": "Kun hisobin oy olar, bedov oʻrnin toy olar.", "source": "Maqol"}, {"text": "— Bu qizdan bir balo chiqadi. Oʻnta oʻgʻilning oʻrnini bosadi, — deyishardi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}, {"text": "Tushunib turibman, oʻlganlarning oʻrni mana shunaqa ulugʻ ayyomda yoʻqlanadi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 5, "text": "Biror narsaning maʼlum bir joyi, qismi, boʻlagi.", "examples": [{"text": "Ertakning baʼzi oʻrinlarini qoldirib ketmoq. Maqolaning ayrim oʻrinlariga tuzatish kiritildi.", "source": ""}, {"text": "Kumushbibi xatning bu oʻrniga yetganda qizarinib, bir oz oʻqishdan toʻxtab oldi va davom etdi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 6, "text": "Ish-harakat, faoliyat va shu kabilarning belgi-darajasi jihatidan koʻrsatkichi, band etgan holati, darajasi.", "examples": [{"text": "Bir vaqtlar Toshkent shahri dov-daraxtlar boʻyicha jahon-da ikkinchi oʻrinda turardi.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Oʻylaymizki, yigitlar sovrinli oʻrinlardan birini olishga harakat qilishadi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 7, "text": "Vazifa, lavozim.", "examples": [{"text": "Oʻrnini egallamoq. Oʻrnidan bekor qilmoq. Eski raisning oʻrniga yangisi saylandi.", "source": ""}, {"text": "Xalq ishi boʻlgandan keyin oʻrinning katta-kichigi boʻlmas ekan, Ergashvoy.", "source": "A. Muxtor, Opa-singillar"}, {"text": "Asqar ota erkaklar qoshida koʻp muhtaram xotinlarni koʻrgan, lekin bularning koʻpchiligi rais, mudir, direktor deganday rahbarlik oʻrindagi xotinlar edi.", "source": "A. Qahhor, Xotinlar"}]}, {"order": 8, "text": "(Biror ish-harakatni bajarish uchun qulay fursat, payt, mavrid; xonasi.", "examples": [{"text": "Oʻrni kelsa, otangni ham ayama.", "source": "Maqol"}, {"text": "Boʻlak gaplarni oʻrni bilan gaplasharmiz. Biz tomonlarga ham boring.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}, {"text": "Oʻrni kelmaganda, men ham gapirmas edim.", "source": "A. Qahhor, Xotinlar"}, {"text": "Hozir inodning oʻrni emasligini harchand uqtirmoqchi boʻldim, koʻnmadi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 9, "text": "Biror ish, harakat uchun zarurat, asos; hojat, ehtiyoj.", "examples": [{"text": "Mehnatsiz pul topish yoʻliga tushgach, choʻntakni qappaytirib olgandan soʻng, ishni ham, kollektivni ham hurmat qilishga oʻrin qolarmidi?", "source": "Mushtum"}, {"text": "Vasvasalanishning oʻrni yoʻq, mundan soʻng ham sizning xayrixohona kengashlaringizga mushtoqman", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 10, "text": "( shu soʻzi bilan) Muayyan fursat, holat maʼnosini bildiradi.", "examples": [{"text": "Shu oʻrinda yana bir narsaga eʼtiborni qaratmoqchiman.", "source": ""}, {"text": "Rafiqam Mukambarxonning tadbirkorligi bu oʻrinda ham jonimga ora kirdi.", "source": "N. Safarov, Olovli izlar"}]}, {"order": 11, "text": "Muayyan mavqe, holat.", "examples": [{"text": "Shaxsning hazil-mutoyiba, yumorga moyilligi ham muhim oʻrin tutadi.", "source": "OʻTA"}, {"text": "Oʻtmishdagi sanʼatkorlar ichida qiziqchilar alohida oʻrin egallab kelganlar.", "source": "T. Obidov, Yusufjon qiziq"}, {"text": "Bu oddiy traktorchi juvonga boʻlgan ehtirom uni ayrim oʻringa qoʻyar edi.", "source": "A. Qahhor, Asarlar"}]}, {"order": 12, "text": "Makon maʼnoli grammatik terminlar tarkibida qoʻllanadi:", "examples": [{"text": "Oʻrin kelishigi. Oʻrin holi. Oʻrin ergash gap.", "source": ""}]}, {"order": 13, "text": "(— oʻrniga, oʻrnida) koʻm. vzf. Zidlik, qiyos kabi munosabatlarni, kabi, evaz, koʻra koʻmakchilariga xos maʼnoni bildiradi.", "examples": [{"text": "Lekin yechinish oʻrniga shoshilib portfelini oldi.", "source": "S. Zunnunova"}, {"text": "Yangi direktor. Sening oʻrningga it boqsam boʻlmasmidi!", "source": "S. Ahmad, Ufq"}, {"text": "Bu kunki qorachopon va qipchoq nizolarini sizga bir timsol oʻrnida koʻrsatayin", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Nima qildi? — degan edi, opasi oʻrniga singlisi javob berdi.", "source": "O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa"}]}, {"order": 14, "text": "Oʻrin (erkaklar ismi).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/o‘rin"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "228"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror kimsa yoki narsa ishgʻol qilib turgan yoki ishgʻol qilish mumkin boʻlgan yer, sath yoki fazo; joy.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Uxlash, yotib dam olish uchun toʻshab qoʻyilgan koʻrpa, yostiq va sh.k. majmui; joy.", "examples": []}, {"order": 3, "text": "Biror ish-harakatni bajarish uchun qulay fursat, payt.", "examples": []}, {"order": 4, "text": "Kimsaning hayotda, jamiyatda ishgʻol etgan mavqeyi, nufuzi.", "examples": []}, {"order": 5, "text": "Ish, xizmat; vazifa, lavozim.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ЎРИН", "raw_meaning": "YER 1.Бирор кимса ёки нарса ишғол қилиб турган ёки ишғол қилиш мумкин бўлган ер, сатҳ ёки фазо; жой. 2.Ухлаш, ётиб дам олиш учун тўшаб қўйилган кўрпа, ёстиқ ва ш.к. мажмуи; жой. 3.Бирор иш-ҳаракатни бажариш учун қулай фурсат, пайт. 4.Кимсанинг ҳаётда, жамиятда ишғол этган мавқейи, нуфузи. 5.Иш, хизмат; вазифа, лавозим."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "670"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "oʻtirgan qiz oʻrnini topar", "source": ""}, {"text": "dik-dik etar, buti yoʻq, oʻtiray desa, oʻrni yoʻq, arigʻi bor-u suvi yoʻq", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "oʻrin", "raw_meaning": "место; oʻtirgan qiz oʻrnini topar погов. засидевшейся в девках тоже улыбнётся счастье; boʻsh ~ свободное место; dik-dik etar, buti yoʻq, oʻtiray desa, oʻrni yoʻq, arigʻi bor-u suvi yoʻq загадка пляшет, а ног нет, села бы, места нет, арык есть, воды в нём нет (Пшеница); ◊ ~payt kelishigi грам. местный падеж; oʻrni bilindi не хватало (кого-л.); oʻrniga ~ взамен, в возмещение."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "687"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "place, room; (vazifa) post, job; (teatr va h. k. larda) seat", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "o'rin", "raw_meaning": "n place, room; (vazifa) post, job; (teatr va h. k. larda) seat; bo'sh ~ vacant seat; ~ bo'shatmoq (bermoq) give up one's seat to smb."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "226"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "orın", "examples": []}, {"order": 2, "text": "jataq", "examples": []}, {"order": 3, "text": "baspana", "examples": []}, {"order": 4, "text": "adamnıń, zattıń ómirde tutqan ornı", "examples": []}, {"order": 5, "text": "wazıypa", "examples": []}, {"order": 6, "text": "ret", "examples": []}, {"order": 7, "text": "zárúrlik", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "O'RIN", "raw_meaning": "- 1. orın, jer; 2. jataq; 3. baspana, turaq jay; 4. adamnıń, zattıń ómirde tutqan ornı; 5. wazıypa, lawazım; 6. ret, qolaylı waqıt; 7. zárúrlik, qajet."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "204"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "o‘rin", "raw_meaning": "Platz m, Ort m, Stelle, Sitz, Stellung f; ~ egallamoq den Platz besetzen"}}]}