{"headword": "Олицетворение", "key": "olitsetvorenie", "entries": [{"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "208"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Badiiy tasvir usullaridan biri boʻlib, jonsiz yoki mavhum narsalarda insonga xos xususiyatlarni, yaʼni jonsiz predmetlarni insonlar kabi harakat qiladigan, fikrlaydigan, soʻzlaydigan qilib tasvirlash. Jonlantirish qadimgi insonlarning ruhlar haqidagi qarashlari bilan bogʻliq boʻlib, keyinchalik maxsus majoziy usul sifatida sheʼriyatdan keng oʻrin oldi. Jonlantirish metafora (q.) ning maxsus bir turi sifatida shoir koʻnglidagi gapni aytishda muhim vosita hisoblanadi. Shuning uchun ham xalq ogʻzaki ijodi va yozma adabiyotida jonlantirish usuli koʻp uchraydi. Klassik adabiyotda jonsiz predmetlarni inson uchun xarakterli holatga keltirish tashxis deb yuritiladi. Hozirgi zamon poeziyasida ham jonlantirish asosida sheʼrlar yaratilmoqda.", "examples": [{"text": "Bosh tebratar soat kafgiri, Der: qadrimni bilmas odamlar. Sekundlarim gavhar har biri, Nega parvo qilmas odamlar?! Bosh tebratar soat kafgiri, Shoshil, odam, oʻtmoqdadir on. Har narsaning boʻlar oxiri, Bosh tebratib qolma soʻng, inson!", "source": "Э. Воҳидов"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Олицетворение", "raw_meaning": "— жонлантириш, ташхис. Бадиий тасвир усулларидан бири бўлиб, жонсиз ёки мавҳум нарсаларда инсонга хос хусусиятларни, яъни жонсиз предметларни инсонлар каби ҳаракат қиладиган, фикрлайдиган, сўзлайдиган қилиб тасвирлаш. Жонлантириш қадимги инсонларнинг руҳлар ҳақидаги қарашлари билан боғлиқ бўлиб, кейинчалик махсус мажозий усул сифатида шеъриятдан кенг ўрин олди. Жонлантириш метафора (қ.) нинг махсус бир тури сифатида шоир кўнглидаги гапни айтишда муҳим восита ҳисобланади. Шунинг учун ҳам халқ оғзаки ижоди ва ёзма адабиётида жонлантириш усули кўп учрайди. Классик адабиётда жонсиз предметларни инсон учун характерли ҳолатга келтириш ташхис деб юритилади. Ҳозирги замон поэзиясида ҳам жонлантириш асосида шеърлар яратилмоқда. Масалан: Бош тебратар соат кафгири, Дер: қадримни билмас одамлар. Секундларим гавҳар ҳар бири, Нега парво қилмас одамлар?! Бош тебратар соат кафгири, Шошил, одам, ўтмоқдадир он. Ҳар нарсанинг бўлар охири, Бош тебратиб қолма сўнг, инсон! (Э. Воҳидов)"}}]}