{"headword": "Общие места", "key": "obshchie mesta", "entries": [{"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "205"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "loci communes", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Xalq ogʻzaki ijodi asarlaridagi bir xil situatsiya, motiv yoki ayrim tiplar tasvirining barqaror ifodalanish shakli. Barqaror ifoda shakllari folklor asarlarining kollektiv ijod xarakteri bilan bogʻliq boʻlib, ular improvizatsiya jarayonida yaratilishi va ogʻizdan ogʻizga oʻtib keng tarqalishi natijasida yuzaga keladi. Bunday oʻrinlarga xalq dostonlari va ertaklaridagi boshlanma, tugallanma, turli epik oʻrinlar tasviri, tiplar tasviri, makon va zamon oʻzgarishlarini ifodalovchi oʻrinlar mansubdir. Umumiy oʻrinlar ijodkorning mahorati, oʻzigacha mavjud boʻlgan anʼanani qay darajada egallaganligi va unga boʻlgan munosabati tufayli variantlilik kasb etadi. Biroq mohiyat eʼtibori bilan janr doirasida nisbiy bir xillikka ega boʻladi. Masalan, juzʼiy oʻzgarishlardan qatʼi nazar, oʻzbek xalq ertaklarining quyidagi boshlanmasi (q. Zachin) umumiy oʻrinlarga yaqqol misol boʻla oladi. «Bor ekan-u yoʻq ekan, och ekan-u toʻq ekan, boʻri bakovul ekan, tulki yasovul ekan, qargʻa qaqimchi ekan, chumchuq chaqimchi ekan...» va h. k. Epik xalq sheʼriyatida shunday barqaror stilistik formulalar borki, ular aytilmoqchi boʻlgan poetik fikrga vosita boʻladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "qarang", "target": "Зачин"}], "extra": {"raw_word": "Общие места", "raw_meaning": "(loci communes) — умумий ўринлар. Халқ оғзаки ижоди асарларидаги бир хил ситуация, мотив ёки айрим типлар тасвирининг барқарор ифодаланиш шакли. Барқарор ифода шакллари фольклор асарларининг коллектив ижод характери билан боғлиқ бўлиб, улар импровизация жараёнида яратилиши ва оғиздан-оғизга ўтиб кенг тарқалиши натижасида юзага келади. Бундай ўринларга халқ достонлари ва эртакларидаги бошланма, тугалланма, турли эпик ўринлар тасвири, типлар тасвири, макон ва замон ўзгаришларини ифодаловчи ўринлар мансубдир. Умумий ўринлар ижодкорнинг маҳорати, ўзигача мавжуд бўлган анъанани қай даражада эгаллаганлиги ва унга бўлган муносабати туфайли вариантлилик касб этади. Бироқ моҳият эътибори билан жанр доирасида нисбий бир хилликка эга бўлади. Масалан, жузъий ўзгаришлардан қатъи назар, ўзбек халқ эртакларининг қуйидаги бошланмаси (қ. Зачин) умумий ўринларга яққол мисол бўла олади. «Бор экану йўқ экан, оч экану тўқ экан, бўри баковул экан, тулки ясовул экан, қарға қақимчи экан, чумчуқ чақимчи экан...» ва ҳ. к. Эпик халқ шеъриятида шундай барқарор стилистик формулалар борки, улар айтилмоқчи бўлган поэтик фикрга восита бўлади."}}]}