нима
nimaнима
олм. 1. Предмет, воқеа-ҳодиса ҳақида сўроқни ифодалайди.
Бу нима? Нима янгилик бор? Сизга нима керак эди? Отингиз нима.
Тошкентдан нималар келтирдингиз, бек ака? — А. Қодирий, Ўтган кунлар
2. Риторик сўроқ гапларда инкор маъносини билдиради.
Дунёни сув босса, ўрдакка нима қайғу? — Мақол
Юрт ишига ғамхўрлик қиладиган одамлар бор. Санларга нима. — Ойбек, Танланган асарлар.
3. Белги ҳақида сўроқни билдиради; қандай?
Нима гуноҳ қилдим? — Ойбек, Танланган асарлар
Марғилонга нима юмуш билан келган эдингиз? — А. Қодирий, Ўтган кунлар
4. Қариндошлик муносабатлари маъносида ким ўрнида ишлатилади.
У менинг нимам бўлади? Сиз Каримнинг нимаси бўласиз?
5. Сўроқ гапларнинг бошида умумий сўроқни билдирувчи сўз-гап сифатида келиб, сўроқни кучайтиради, таъкидлайди.
Нима, мадрасани битиртириб, мачитга имом қиласизми? — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
— Нима, бирон нарса тушиб қолдими? — бепарво сўради Салим. — Ойбек, Танланган асарлар
- Нима бўлди? 2. Қандай натижа билан тугади. Унга нима бўлди?;Иш нима бўлди? Нима гап? Воқеа нимадан иборат?
- Нима учун?
- Нима қиламан (ёки қиласан, қилади) Менга (сенга, унга) нима кераги бор, бошимга ураманми. Мен буни нима қиламан? Нима қиласан ёлғон гапириб?Хўш, у [Ёʻлчи] тентакни қутқазиб нима қиласан, жиян? — Ойбек, Танланган асарлар
- Нима қилди? Не бўлди?, қандай ҳодисага ёʻлиқди? Сизга нима қилди?
- Нима қилай Қандай қилай, начора, илож қанча. Гапга кўнмаса нима қилай.
- Бир нима Ноаниқ нарса, предметни ифодалайди; нимадир.
- Нимаси? Сўзловчининг бирор нарса ёки хатти-ҳаракатдан таажжубланганлигини ёки норозилигини билдиради. Канизак билан ўйнашганинг ўйнашган, Сидиқжоннинг хотинини чақиртириб, икковини уриштирганинг, Анзират хола бечорани урдирганинг нимаси? — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари.
- Нимасини айтасан (ёки айтасиз)