{"headword": "nafas", "key": "nafas", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Uzluksiz biologik jarayon, yaʼni oʻpkaga olinadigan va undan chiqariladigan havo; dam, tin.", "examples": [{"text": "Soʻnggi nafas. Ogʻir nafas olmoq.", "source": ""}, {"text": "Yana yurak oʻynab, nafas boʻgʻizga tiqildi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona t. o."}, {"text": "— Juda jabr qiladi, dedi Siddiqjon chuqur olgan nafasini gap bilan boʻshatib.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Sovuq, shamolda shovullab turgan qamishzor manzarasi ochilishi bilan Botirali muzdek havodan toʻyib-toʻyib nafas oldi-da, toʻqayga kirib ketdi.", "source": "H. Gʻulom, Mashʼal"}]}, {"order": 2, "text": "Boʻlajak ish haqida ogʻizdan chiqqan gap, izhor qilingan niyat.", "examples": [{"text": "Yomon nafas.", "source": ""}, {"text": "[Xadicha Dadavoyga:] Nafasingizni sovuq qilmang.", "source": "Uygʻun, Navbahor"}, {"text": "Nafasingizni issiq qiling.", "source": "N. Safarov, Hayot maktabi"}]}, {"order": 3, "text": "Juda qisqa vaqt; lahza, on.", "examples": [{"text": "Bir nafasda. Bir nafasga. Nafas oʻtmay.", "source": ""}, {"text": "Bulutli, xomush oqshom zulmati nafas sayin quyuqlashib, bahaybat qop-qora qanotlarini ufqlar ustiga tez yoyib kelmoqda.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}, {"text": "Mana, Mehriniso opa biladilar, onam meni bir nafas oldidan qoʻzgʻatgisi kelmaydi.", "source": "Z. Said, N. Safarov, Tarix tilga kirdi"}]}, {"order": 4, "text": "Duoxon, azayimxon va shu kabilar solgan dam kuchi.", "examples": [{"text": "Uyimizda bir bechora bemor bor, shaytonlab yotibdi, taqsir, borib dam solib keling, shoyad nafasingizdan shifo topsa.", "source": "Oybek, Tanlangan asralar"}]}, {"order": 5, "text": "Hid, is.", "examples": [{"text": "Qishi bilan tor uylarda diqqinafas boʻlgan kishilarning dimogʻiga adirlardan giyohlarning xushboʻy nafasi kelib uriladi.", "source": "S. Ahmad, Hukm"}]}, {"order": 6, "text": "Harorat, ob-havo.", "examples": [{"text": "Yaqinlashib kelayotgan qishning nafasi tevarak-atrofda kezib yuribdi.", "source": "Gazetadan"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/nafas"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "117"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Oʻpkaga olinadigan va undan chiqariladigan havo.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "НАФАС", "raw_meaning": "NEFES, SOLUK Ўпкага олинадиган ва ундан чиқариладиган ҳаво."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "506"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "bir nafasda olamni kezar", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "", "examples": [{"text": "bir nafas toʻxta", "source": ""}, {"text": "nafas oʻtmay koʻzdan yoʻqoldi", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "nafas", "raw_meaning": "1. дыхание, вздох; bir ~da olamni kezar загадка в одно мгновение вселенную обходит (Мысль); ~ni chiqarmay затаив дыхание; ~ olmoq вдыхать, дышать; og‘ir ~ olmoq тяжело дышать; chuqur ~ olmoq сделать глубокий вдох; erkin ~ olmoq вздохнуть свободно; ~ni rostlab olmoq передохнуть; отдышаться; 2. момент, миг, мгновение; чуточку; на минутку (секунду); bir ~ to‘xta подожди минутку; ~ o‘tmay ko‘zdan yo‘qoldi моментально (очень быстро) исчез; ◊ ~ini yomon qilmoq предвещать дурное, каркать; ~ini issiq qilmoq предвещать доброе; ~i bo‘g‘ildi он задохнулся, захлебнулся; ему не хватило воздуха; ~i ichiga tushib ketdi он не смел и пикнуть (заикнуться); он умолк (от стыда, смущения, страха, ужаса и т.п.); у него перехватило дыхание; ~i o‘tkir этн. суев. (букв. нашёптывание его сильно) у него (у домуллы, знахаря) целебная сила; он хорошо отчитывает (лечит)."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "558"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "nafas", "raw_meaning": "n 1) breathing; respiration; sigh, moment; relaxions, leisure, rest; ~ olmoq sigh; make a breath; breathe; 2) instant; bir ~ o'tmoq in a moment; bir ~ga for a minute"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "85"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "nápes", "examples": []}, {"order": 2, "text": "tez", "examples": []}, {"order": 3, "text": "dem salıw", "examples": []}, {"order": 4, "text": "bolajaq is haqqında aytılǵan gáp", "examples": []}, {"order": 5, "text": "iyis", "examples": []}, {"order": 6, "text": "ıssılıq", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "NAFAS", "raw_meaning": "1. nápes, dem, dem alıw, lep; 2. tez, demde; 3. dem salıw; 4. awıs. bolajaq is haqqında aytılǵan gáp, niyet; 5. iyis; 6. ıssılıq, hawa-rayı."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "115"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "nafas", "raw_meaning": "Atmung f, Atem m; ~ olmoq atmen"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "181"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "нафас", "raw_meaning": "breath; нафасни ростлаш respite; нафасни ростлашга имкон бермок grant a respite."}}]}