Монолог

Badiiy asarda ishtirok etuvchi shaxslarning oʻz-oʻziga yoki oʻzgalarga qaratilgan nutqi. Monolog dialogdan nutqqa boshqa shaxslarning aralashmasligi bilan farq qiladi. Ayrim dramatik asarlarda esa personaj monologi tomoshabinga qaratilgan boʻladi. Monolog prozaik asarlarda ham boʻladi. Ammo u lirikada asosiy nutq shakllaridan biri hisoblanadi. Dramada monolog vositasida personajning ruhiy holati, xarakterining murakkabligi ochiladi. Bundan tashqari dramada u sahnada aks etmagan, lekin personajning qalb dialektikasi bilan bogʻliq shart-sharoitni ifodalashda katta ahamiyat kasb etadi. Baʼzan monologda asarning kulminatsion nuqtasi bayon etiladi. Turli adabiy oqim va yoʻnalishda monolog turlicha xarakterga ega boʻlgan. Antik dramalarda monolog biror xabarchi nutqi yoki xorning lirik chekinishlari sifatida tomoshabinga qarata aytilgan. Klassitsizm dramasi va romantik dramalarda esa monolog dialog bilan teng mavqe egallaydi. XIX asr oxirida naturalistlar maʼlum darajada shartlilikka ega boʻlganligi uchun monologni butunlay inkor etadilar. Realistik dramada monolog dialogga nisbatan ikkinchi darajali rol oʻynaydi. Undan faqat perso-, monolog