Мифологическая школа
русчаМифологическая школа
Ғарбий Европа ва рус адабиёцҳунослиги ҳамда фолклористикасида ХИХ асрда юзага келган оқим бўлиб, унинг тарафдорлари халқ ижодининг энг қадимги асослари мифология ва динга бориб тақалади деб ҳисоблайдилар. Жумладан, уларнинг фикрича, халқ эпоси худолар ҳақидаги мифлардан келиб чиққан эмиш. Мифология мактаби асосан ХИХ асрнинг биринчи ярмида Германияда юзага келди. Унинг асосчиси ака-ука Вилгелм (1786—1859) ҳамда Якоб (1785—1863) Гриммлардир. Уларнинг «Немис мифологияси» китобида мифологик мактабнинг назарий асослари баён қилинган. Ака-ука Гриммлар ҳинд-европа мифологияси қадимий бир негизга бориб тақалади, деб фараз қиладилар ва ҳинд-европа халқлари мифларини қиёсий ўрганадилар. Кейинчалик Германияда А. Кун, В. Шварс, В. Маннгардт; Франсияда М. Бреал; Англияда М. Мюллер; Россияда Ф. И. Буслаев, А. Н. Афанасев, О. Ф. Миллер, А. А. Потебня мифологик мактаб қарашларини ривожлантирди. Мифологик мактаб тарафдорлари ўзларининг сиёсий ва фалсафий қарашлари билан революцион-демократлардан узоқ эдилар. Шунинг учун уларнинг асарларида ўтмиш идеаллаштирилар, халқ ижодидаги мифологик мотивлар юксак қадрланар эди. Мифологик мактаб вакилларининг ожиз томонлари Н. Г. Чернишевский, Н. А. Добролюбов, М. Е. Салтиков-Шедринлар томонидан танқид қилинган. ХИХ асрнинг 70- йилларида Ф. И. Буслаев ва А. А. Потебнялар ўзларининг мифологик назарияларидан аста-секин чекина бошладилар. Мифологик мактабнинг бирдан бир катта хизмати шундаки, уларнинг ташаббуси билан кўпгина халқ ижоди асарлари тўпламлари юзага келди. Масалан: немис халқ эртаклари ака-ука Гриммлар томонидан, рус халқ эртаклари эса А. Н. Афанасев томони-, мифология мактаби