{"headword": "МЕЗОНЕОДНОРОДНОСТЬ", "key": "mezoneodnorodnost", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь нефтегазовой промышленности", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Терминологический", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "286"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "qatlam (gorizont) strukturasini maʼlum darajada aniqlash maqsadida quduqlar kesimlarini mufassal taqqoslash orqali kollektor va nokollektorlarning yupqa qatlarini maydon boʻylab tarqalishini ajratish va kuzatish. Soʻngra kollektor qatchalari chegarasida jins-kollektorni, yaʼni yuqori mahsuldor va past mahsuldor kollektorlarni bir-biridan ajratuvchi shartli chegaralarni oʻtkazish zarur boʻladi. Uyum hajmini bunday tabaqalash natijasida kesimda va maydonda joylashgan, mahsuldorligi, neftga toʻyinganligi, kollektorlik xususiyatlari turlicha boʻlgan jinslar majmui qiyofasi hosil boʻladi. Turli samarador kollektor va nokollektorlarning qatlamda joylashishi xaritada ifodalanadi. Bunday xarita-qatlamlar bir xil tarkibli boʻlib, yupqa qatlarga ajralmaydigan boʻlganda tuziladi. M.ning miqdoriy oʻlchami bir turdagi elementlar bilan band boʻlgan maydonlar oʻlchami yigʻindisi ($F_i$)ning uyumning hamma maydoni (F)ga boʻlgan nisbati bilan tavsiflash mumkin: $k_{mi} = F_i/F; \\sum k_{mi} = 1$, bunda $k_{mi}$ — M. oʻlchami. M.ni oʻrganish kon ishlashining quyidagi masalalarini hal etishda zarur; — har bir chiqarib oluvchi va haydash qudugʻi kesimida uning ishlaydigan va ishlamaydigan qismlarini, shuningdek uyumning faol va sust ishlatilib boʻladigan qismlarini ajratish; — turli mahsuldorlikka ega boʻlgan uyum hajmining solishtirma salmogʻini baholash; — uyumga suv botirishni amaliy va potensial yoʻllarini aniqlash; — qatlamga boʻladigan taʼsirni koʻpaytirish va baholash; — suv-neft tutash yuzasi harakatini, neft va gazning koʻplab yoʻqolishi mumkin boʻlgan boshi berk zonalarni aniqlash va nazorat qilish. Birinchi masalani yechish asosida turli mahsuldorlikka ega boʻlgan kollektorlarning tarqalish xaritasi tuziladi. Xarita keyingi uch masalani hal qilishda ishlatiladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "МЕЗОНЕОДНОРОДНОСТЬ — Мезоҳархиллилик", "raw_meaning": "қатлам (горизонт) структурасини маълум даражада аниқлаш мақсадида қудуқлар кесимларини муфассал таққослаш орқали коллектор ва ноколлекторларнинг юпқа қатларини майдон бўйлаб тарқалишини ажратиш ва кузатиш. Сўнгра коллектор қатчалари чегарасида жинс-коллекторни, яъни юқори маҳсулдор ва паст маҳсулдор коллекторларни бир-биридан ажратувчи шартли чегараларни ўтказиш зарур бўлади. Уюм ҳажмини бундай табақалаш натижасида кесимда ва майдонда жойлашган, маҳсулдорлиги, нефтга тўйинганлиги, коллекторлик хусусиятлари турлича бўлган жинслар мажмуи қиёфаси ҳосил бўлади. Турли самарадор коллектор ва ноколлекторларнинг қатламда жойлашиши харитада ифодаланади. Бундай харита-қатламлар бир хил таркибли бўлиб, юпқа қатларга ажралмайдиган бўлганда тузилади. М.нинг миқдорий ўлчами бир турдаги элементлар билан банд бўлган майдонлар ўлчами йиғиндиси ($F_i$)нинг уюмнинг ҳамма майдони (F)га бўлган нисбати билан тавсифлаш мумкин: $k_{mi} = F_i/F; \\sum k_{mi} = 1$, бунда $k_{mi}$ — М. ўлчами. М.ни ўрганиш кон ишлашининг қуйидаги масалаларини ҳал этишда зарур; — ҳар бир чиқариб олувчи ва ҳайдаш қудуғи кесимида унинг ишлайдиган ва ишламайдиган қисмларини, шунингдек уюмнинг фаол ва суст ишлатилиб бўладиган қисмларини ажратиш; — турли маҳсулдорликка эга бўлган уюм ҳажмининг солиштирма салмоғини баҳолаш; — уюмга сув ботиришни амалий ва потенциал йўлларини аниқлаш; — қатламга бўладиган таъсирни кўпайтириш ва баҳолаш; — сув-нефть туташ юзаси ҳаракатини, нефть ва газнинг кўплаб йўқолиши мумкин бўлган боши берк зоналарни аниқлаш ва назорат қилиш. Биринчи масалани ечиш асосида турли маҳсулдорликка эга бўлган коллекторларнинг тарқалиш харитаси тузилади. Харита кейинги уч масалани ҳал қилишда ишлатилади."}}]}