{"headword": "metonimiya", "key": "metonimiya", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "metonymia — qayta nomlash", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "ad. Biror predmet yoki hodisa nomini shu predmet bilan bir oʻrin olgan boshqa predmet nomi bilan almashtirish; shu xilda ishlatilgan soʻz yoki ibora. (masalan, samovar soʻzining choyxona maʼnosi metonimiya asosida hosil boʻlgan.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/metonimiya"}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "547"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "metonimiya", "raw_meaning": "n metonymy"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-немецкий словарь", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "108"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "metonimiya", "raw_meaning": "Metonymie f"}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь литературоведческих терминов", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Терминологический", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "176"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "гр. metonomadzo — қайта номлаш сўзидан", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Soʻzlarning koʻchma maʼnosiga asoslanadigan koʻchim (trop)ning asosiy turlaridan biri: ikki tushuncha oʻrtasidagi yaqinlikka asoslangan oʻxshashsiz koʻchim. Metonimiyada biror narsa yoki voqea-hodisaning nomi boshqasiga koʻchiriladi, u boshqa nom bilan ifodalanadi, biroq bu nomlash predmet yoki narsalar oʻrtasidagi oʻxshashlikka emas, balki ular oʻrtasidagi yaqinlikka, aloqadorlikka asoslanadi. Mana shu jihati bilan metonimiya istioradan farq qiladi. Chunki istiorada bir-biriga oʻxshash predmet va ularning belgilari koʻchirilsa, metonimiyada tashqi koʻrinishi yoki ichki xususiyatlari bilan bir-biriga aloqador boʻlgan, lekin bir-biriga oʻxshamagan predmet belgilari chogʻishtiriladi. Shunga koʻra, metonimiya bir qancha koʻrinishlarga ega: 1. Kishi yoki narsaga xos xususiyat oʻsha kishi yoki narsaning nomiga oʻtkaziladi: Ahyon-ahyon gazetlarda koʻrinasan, Oʻqiguvcha yopishaman juda jazmam. (Gʻ. Gʻulom.) Xotinimning hay-haylashiga qaramay, ikki piyolani ustma-ust shimirdi. (A. Qahhor.) 2. Avtorning nomi uning asari oʻrnida qoʻllaniladi: Fuzuliyni oldim qoʻlimga, Majnun boʻlib yigʻlab qichqirdi, Va Navoiy tushib yoʻlimga, Faryod bilan oʻrnidan turdi. Lermontovni tashlamadim kech Axir qoʻyib oldim Hofizni, Pushkin menga koʻrsatdi har kech Yigʻlab turgan bir cherkas qizni. (H. Olimjon.) 3. Biror narsaning harakati yoki uning natijasi shu harakatni bajaruvchi qurolning nomiga koʻchiriladi: Uning perosi qasos oʻti bilan yonardi. (L. N. Tolstoy.) Poʻlat qilichingni koʻrganman oʻtda Xalqimiz Moskvadan quvganda yovni. (H. Olimjon.) 4. Biror narsani u yasalgan material bilan almashtirib ataladi: Poʻlat qush ham qomatin rostlab, Bulutlarni etar tumtaraq. (H. Olimjon.)", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Метонимия", "raw_meaning": "(гр. metonomadzo — қайта номлаш сўзидан) — метонимия. Сўзларнинг кўчма маъносига асосланадиган кўчим (троп)нинг асосий турларидан бири: икки тушунча ўртасидаги яқинликка асосланган ўхшашсиз кўчим. Метонимияда бирор нарса ёки воқеа-ҳодисанинг номи бошқасига кўчирилади, у бошқа ном билан ифодаланади, бироқ бу номлаш предмет ёки нарсалар ўртасидаги ўхшашликка эмас, балки улар ўртасидаги яқинликка, алоқадорликка асосланади. Мана шу жиҳати билан метонимия истиорадан фарқ қилади. Чунки истиорада бир-бирига ўхшаш предмет ва уларнинг белгилари кўчирилса, метонимияда ташқи кўриниши ёки ички хусусиятлари билан бир-бирига алоқадор бўлган, лекин бир-бирига ўхшамаган предмет белгилари чоғиштирилади. Шунга кўра, метонимия бир қанча кўринишларга эга: 1. Киши ёки нарсага хос хусусият ўша киши ёки нарсанинг номига ўтказилади: Аҳён-аҳён газетларда кўринасан, Ўқигувча ёпишаман жуда жазмам. (Ғ. Ғулом.) Хотинимнинг ҳай-ҳайлашига қарамай, икки пиёлани устма-уст шимирди. (А. Қаҳҳор.) 2. Авторнинг номи унинг асари ўрнида қўлланилади: Фузулийни олдим қўлимга, Мажнун бўлиб йиғлаб қичқирди, Ва Навоий тушиб йўлимга, Фарёд билан ўрнидан турди. Лермонтовни ташламадим кеч Ахир қўйиб олдим Ҳофизни, Пушкин менга кўрсатди ҳар кеч Йиғлаб турган бир черкас қизни. (Ҳ. Олимжон.) 3. Бирор нарсанинг ҳаракати ёки унинг натижаси шу ҳаракатни бажарувчи қуролнинг номига кўчирилади: Унинг пероси қасос ўти билан ёнарди. (Л. Н. Толстой.) Пўлат қиличингни кўрганман ўтда Халқимиз Москвадан қувганда ёвни. (Ҳ. Олимжон.) 4. Бирор нарсани у ясалган материал билан алмаштириб аталади: Пўлат қуш ҳам қоматин ростлаб, Булутларни этар тумтарақ. (Ҳ. Олимжон.)"}}, {"dictionary": {"name": "Словарь лингвистических терминов", "title": "QARAQALPAQSHA – ÓZBEKSHE – QAZAQSHA – TÚRKMENSHE – RUSSHA LINGVISTIKALÍQ TERMINLER SÓZLIGI", "kind": "Терминологический", "imprint": "Allambergenova, Nigora Gúlmurzaevna (2022). QARAQALPAQSHA – ÓZBEKSHE – QAZAQSHA – TÚRKMENSHE – RUSSHA LINGVISTIKALÍQ TERMINLER SÓZLIGI. Nukus: NUR TURAN PRINT.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qaraqalpaqsha-zbekshe-qazaqsha-t-rkmenshe-russha-lingvistikal-q-terminler-s-zligi/", "page": "45"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Metonimiya", "raw_meaning": "Metonimiya Метонимия Metonimiýa Метонимия"}}]}