МЕТОДЫ ОСВОЕНИЯ И ЭКСПЛУАТАЦИИ НАГНЕТАТЕЛЬНЫХ СКВАЖИН

ҳайдаш қудуқлари қидирув ва ишлатиш қудуқлари каби ўзлаштирилади. Қудуқ тубидаги суюқликни жуда кўп миқдорда ер юзасига тортиб чиқариб, катта босимлар фарқи вужудга келтирилади, натижада қатлам ва сузгич юзаси уларга ёпишган гил эритмаларидан тозаланади. Мустаҳкам ва қаттиқ жинсларда 120—160 кгс/см² ли, яъни диаметри 8—6" (дюм)ли мустаҳкамловчи қувурлар мустаҳкамлигига тенг депрессия вужудга келтирилади. Лекин, газга тўйинган сувли ёки нефтли қатламларни ўзлаштиришда бундай юқори қийматли депрессия қудуқ тубида ҳаракатсиз газ тўпланишига олиб келади, шу сабабли бундай депрессиялар қисқа муддатли бўлиб, олинадиган суюқлик ҳажми бир неча юз м³ дан ошмаслиги керак. Ҳайдаш қудуғининг суюқлик қабул қила олишлигини ошириш уч метод: қатламни гидравлик ёриш, кислотали ишлов бериш ва дренажлаш ёрдамида олиб борилади. Суюқлик қабул қила олишликни бир меъёрда сақлаб туриш учун юқори босимда қудуққа сув ҳайдаш ҳам мумкин. Босимни ошириш орқали: 1) босимлар фарқини ошириш; 2) қудуқ туби зонасида қатламдаги ёриқларни очиш; 3) статик ва қатлам босимлари орасидаги фарқни камайтириш ҳисобига қатлам ўтказувчанлигини ошириш мумкин бўлади. Қатламни гидравлик ёриш қудуқнинг сув қабул қилиш қобилиятини оширишнинг энг самарали методи ҳисобланади. Кислотали ишлов бериш карбонат цементга бой бўлган карбонат ва терриген жинсларда самарали ҳисобланади. Асосан 8--15% ли HCl эритмасидан фойдаланилади. Кам ўтказувчан жинсларда концентрацияси юқори кислоталар қўлланилади. Бир метр қалинликдаги жинсларга ишлов беришда 0,4—1,5 м³ ҳажмдаги кислота керак бўлади. Қатламни дренажлаш — уни бузилишдан сақлаш тадбири бўлиб, у мунтазам равишда бажарилганда самара беради. Сув сарфи 5 л/с дан юқори бўлиши лозим. Ҳайдаш қудуқларини ўзлаштириш ва ишлатиш методлари