{"headword": "Метод творческий", "key": "metod tvorcheskiy", "entries": [{"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "175"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Adabiyot va sanʼatning biror tarixiy taraqqiyot bosqichida badiiy ijodga xos bir-biri bilan uzviy bogʻliq boʻlgan bir qancha barqaror xususiyatlari, asosiy vosita va prinsiplari. Chunonchi, bir yozuvchiga mansub bir necha asar taqqoslansa, ilgari surilgan gʻoyalar va turmush voqealari toʻlqinida, xarakter va hodisalar tasvirida, yozuvchi nutqi va bayon etish usulida umumiylik, oʻxshashlik borligi seziladi. Bu umumiylik, oʻxshashlik yozuvchi uslubining, yaʼni uning ijodiga xos gʻoyaviy-badiiy xususiyatlar (gʻoyaviy pozitsiya, xarakter talqini va syujet tasviri, tildagi oʻziga xoslik)ning asosini tashkil etadi. Turli tarixiy davr va turli mamlakat yozuvchilari ijodini oʻzaro yaqinlashtiruvchi badiiy xususiyatlarning oʻxshashligi esa ijodiy yoki adabiy metod yordamida aniqlanadi. Zotan ijodiy metod ijodkorning voqelikka munosabati, oʻzi tanlagan hayotiy voqelikni aks ettiruvchi badiiy vositalarni qoʻllashdagi asosiy ijodiy prinsiplaridan iboratdir. Masalan, klassitsizm (q.), romantizm (q.), realizm (q.) kabi. Demak, ijodiy metod borliq hodisalarini tanlash, umumlashtirish va baholash prinsipidir. Biroq hayot muntazam ravishda oʻzgarib, rivojlanib turar ekan, bu sanʼatdan ham oʻz xarakterini davrga moslashtirishni, obyektiv hayotni konkret obrazlarda mavjud tarixiy sharoitning estetik normalari asosida aks ettirishni talab etadi. Shu maʼnoda romantizm, realizm, tanqidiy realizm ijodiy metodlari va hozirgi adabiy jarayonning asosiy ijodiy metodi boʻlgan sotsialistik realizm (q. Sotsialistik realizm) adabiy taraqqiyotning maʼlum bosqichida tarixiy-zaruriy ehtiyoj natijasida yuzaga kelgan va biri ikkinchisining tugʻilishiga zamin hozirlagan.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Метод творческий", "raw_meaning": "— ижодий метод. Адабиёт ва санъатнинг бирор тарихий тараққиёт босқичида бадиий ижодга хос бир-бири билан узвий боғлиқ бўлган бир қанча барқарор хусусиятлари, асосий восита ва принциплари. Чунончи, бир ёзувчига мансуб бир неча асар таққосланса, илгари сурилган ғоялар ва турмуш воқеалари тўлқинида, характер ва ҳодисалар тасвирида, ёзувчи нутқи ва баён этиш усулида умумийлик, ўхшашлик борлиги сезилади. Бу умумийлик, ўхшашлик ёзувчи услубининг, яъни унинг ижодига хос ғоявий-бадиий хусусиятлар (ғоявий позиция, характер талқини ва сюжет тасвири, тилдаги ўзига хослик)нинг асосини ташкил этади. Турли тарихий давр ва турли мамлакат ёзувчилари ижодини ўзаро яқинлаштирувчи бадиий хусусиятларнинг ўхшашлиги эса ижодий ёки адабий метод ёрдамида аниқланади. Зотан ижодий метод ижодкорнинг воқеликка муносабати, ўзи танлаган ҳаётий воқеликни акс эттирувчи бадиий воситаларни қўллашдаги асосий ижодий принципларидан иборатдир. Масалан, классицизм (қ.), романтизм (қ.), реализм (қ.) каби. Демак, ижодий метод борлиқ ҳодисаларини танлаш, умумлаштириш ва баҳолаш принципидир. Бироқ ҳаёт мунтазам равишда ўзгариб, ривожланиб турар экан, бу санъатдан ҳам ўз характерини даврга мослаштиришни, объектив ҳаётни конкрет образларда мавжуд тарихий шароитнинг эстетик нормалари асосида акс эттиришни талаб этади. Шу маънода романтизм, реализм, танқидий реализм ижодий методлари ва ҳозирги адабий жараённинг асосий ижодий методи бўлган социалистик реализм (қ. Социалистик реализм) адабий тараққиётнинг маълум босқичида тарихий-зарурий эҳтиёж натижасида юзага келган ва бири иккинчисининг туғилишига замин ҳозирлаган."}}]}