{"headword": "МЕМБРАННАЯ ТЕКТОНИКА", "key": "membrannaya tektonika", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "287"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "membranali kuchlanishlar taʼsirida litosfera plitalari yuzasining yorilishi haqidagi gipoteza (D.Terkot, 1974). Bu gipotezaga koʻra, plitalar sayyoraning geoid yuzasi boʻylab qutbdan ekvator yoʻnalishida siljiydi, sayyora sirti egriligining ushbu yoʻnalishda oʻzgarishidan membranali kuchlanishlar yuzaga keladi va u litosfera plitalarining yorilishiga olib keladi. Maʼlumki, Yerning tashqi qobigʻi qattiq plitalardan iborat. Yer poʻsti va mantiyaning yuqori qismi birgalikdagi oʻrtacha qalinligi 100 km li litosferani tashkil qiladi. Qattiq plita geologik vaqt davomida goʻyo elastik jism sifatida deformatsiyalanadi. Agar Yer ideal darajadagi qobiqdan iborat boʻlganda edi, yuqoridagi plitalar deformatsiyaga uchramay hara-", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "МЕМБРАННАЯ ТЕКТОНИКА — Мембранали тектоника", "raw_meaning": "мембранали кучланишлар таъсирида литосфера плиталари юзасининг ёрилиши ҳақидаги гипотеза (Д.Теркот, 1974). Бу гипотезага кўра, плиталар сайёранинг геоид юзаси бўйлаб қутбдан экватор йўналишида силжийди, сайёра сирти эгрилигининг ушбу йўналишда ўзгаришидан мембранали кучланишлар юзага келади ва у литосфера плиталарининг ёрилишига олиб келади. Маълумки, Ернинг ташқи қобиғи қаттиқ плиталардан иборат. Ер пўсти ва мантиянинг юқори қисми биргаликдаги ўртача қалинлиги 100 км ли литосферани ташкил қилади. Қаттиқ плита геологик вақт давомида гўё эластик жисм сифатида деформацияланади. Агар Ер идеал даражадаги қобиқдан иборат бўлганда эди, юқоридаги плиталар деформацияга учрамай ҳара-"}}]}