{"headword": "МЕЖДУНАРОДНЫЙ ГЕОЛОГИЧЕСКИЙ КОНГРЕСС (МГК)", "key": "mejdunarodniy geologicheskiy kongress mgk", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь нефтегазовой промышленности", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Терминологический", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "281"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "1878 yili Parijda XGKning birinchi sessiyasi boʻlib oʻtdi. Unda Yevropa va Shimoliy Amerika geologlari qatnashdilar. Sessiyada universal stratigrafik shkalani ishlab chiqish va juda katta regionlar — bir necha davlatlar maydonini oʻz ichiga olgan hududlar uchun xalqaro geologik xaritalar tuzish asosiy masala qilib qoʻyildi. XGK anʼanaviy holda har 3—4 yilda bir marotaba turli qitʼalarda oʻtkaziladi. Yigʻilishlar faqat dunyo miqyosidagi urush yillarida oʻtkazilmagan. Kongress tarkibida geologiyaning turli boʻlimlari boʻyicha komissiyalar mavjud. XGK sessiyalari orasidagi vaqtda ishni muntazam tashkil qilish maqsadida bu tashkilotlar 1960 yili Xalqaro Geologiya Fani Ittifoqi (XGFI)ga birlashdilar. Shu davrdan boshlab kongress XGFI ning navbatdagi sessiyasi bilan bir vaqtda oʻtkaziladigan boʻldi. XGK tomonidan ayrim qitʼalar uchun va dunyo miqyosidagi birinchi xalqaro geologik, tektonik va boshqa maxsus xaritalar tuzildi. Bunday xaritalar Yerda sodir boʻladigan geologik jarayonlarni oʻrganish imkoniyatini yaratdi va umuman geologiya ilmini keng koʻlamda rivojlanishini taʼminladi. XGKning navbatdagi sessiyasida oldingi ikki sessiyalar oraligʻidagi davrda olingan ilmiy yutuqlar yakuni koʻrib chiqiladi va kelajakda bajariladigan tadqiqotlarning asosiy yoʻnalishlari belgilanadi. Kongressda xalqaro geologik tashkilotlar rahbarlarining qayta saylovi oʻtkaziladi. Kongress Ustaviga (1976) binoan, XGKning Oliy organi — Bosh assambleya hisoblanadi, unda kongressning hamma vakillari qatnashadi. Yigʻinda Bosh assambleyaning prezidenti va bosh kotibi saylanadi, ularning vakolati keyingi sessiyagacha saqlanib turadi. XGKning Ishchi organi vazifasini kongress Kengashi bajaradi, kengashga oʻz delegatlarini yuborgan hamma davlatlarning vakillari aʼzo qilib qabul qilinadi. Kengashga XGK Ustaviga oʻzgartirishlar kiritish uchun tushgan takliflarni koʻrib chiqish va kongressning keyingi sessiyasi oʻtkaziladigan joyni aniqlash vakolati berilgan. 1897 yildan boshlab kongress Kengashi Peterburg FA tavsiyasi bilan taʼsis etilgan L.A.Spendarov nomidagi xalqaro geologik mukofotni ushbu sessiyani tashkil qilgan davlatning koʻzga koʻringan olimiga geologiya sohasida erishgan yuksak yutuqlari uchun taqdim etadi. XGK ning ishchi organi — Rahbariyat komiteti boʻlib, unga oldingi sessiyalar prezidentlari va bosh kotiblari hamda XGFI prezidenti va bosh kotibi kiradi. Komitet kongressning hamma boʻlimlarida bajarilayotgan ishlarni nazorat qilib boradi. XGKning deyarli hamma sessiyalari uchun esdalik nishonlari chiqarilgan. Rossiya va sobiq Ittifoqda XGKning uchta: Peterburgda 7-sessiyasi (1897, prez. — A.P.Karpinskiy); Moskvada 17-sessiyasi (1937, prez. — I.M. Gubkin) va 27-sessiyasi (1994, prez. — Ye.A.Kozlovskiy) boʻlib oʻtgan. Bu sessiyalar dunyo miqyosida geologiya ilmini rivojlanishiga munosib hissa qoʻshdi. XGKning bu sessiyalarida Yevropa, Rossiya (1897), sobiq Ittifoq hududlarining (1937) geologik va Yer", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "МЕЖДУНАРОДНЫЙ ГЕОЛОГИЧЕСКИЙ КОНГРЕСС (МГК)", "raw_meaning": "Халқаро геологик конгресс (ХГК) — 1878 йили Парижда ХГКнинг биринчи сессияси бўлиб ўтди. Унда Европа ва Шимолий Америка геологлари қатнашдилар. Сессияда универсал стратиграфик шкалани ишлаб чиқиш ва жуда катта регионлар — бир неча давлатлар майдонини ўз ичига олган ҳудудлар учун халқаро геологик хариталар тузиш асосий масала қилиб қўйилди. ХГК анъанавий ҳолда ҳар 3—4 йилда бир маротаба турли қитъаларда ўтказилади. Йиғилишлар фақат дунё миқёсидаги уруш йилларида ўтказилмаган. Конгресс таркибида геологиянинг турли бўлимлари бўйича комиссиялар мавжуд. ХГК сессиялари орасидаги вақтда ишни мунтазам ташкил қилиш мақсадида бу ташкилотлар 1960 йили Халқаро Геология Фани Иттифоқи (ХГФИ)га бирлашдилар. Шу даврдан бошлаб конгресс ХГФИ нинг навбатдаги сессияси билан бир вақтда ўтказиладиган бўлди. ХГК томонидан айрим қитъалар учун ва дунё миқёсидаги биринчи халқаро геологик, тектоник ва бошқа махсус хариталар тузилди. Бундай хариталар Ерда содир бўладиган геологик жараёнларни ўрганиш имкониятини яратди ва умуман геология илмини кенг кўламда ривожланишини таъминлади. ХГКнинг навбатдаги сессиясида олдинги икки сессиялар оралиғидаги даврда олинган илмий ютуқлар якуни кўриб чиқилади ва келажакда бажариладиган тадқиқотларнинг асосий йўналишлари белгиланади. Конгрессда халқаро геологик ташкилотлар раҳбарларининг қайта сайлови ўтказилади. Конгресс Уставига (1976) биноан, ХГКнинг Олий органи — Бош ассамблея ҳисобланади, унда конгресснинг ҳамма вакиллари қатнашади. Йиғинда Бош ассамблеянинг президенти ва бош котиби сайланади, уларнинг ваколати кейинги сессиягача сақланиб туради. ХГКнинг Ишчи органи вазифасини конгресс Кенгаши бажаради, кенгашга ўз делегатларини юборган ҳамма давлатларнинг вакиллари аъзо қилиб қабул қилинади. Кенгашга ХГК Уставига ўзгартиришлар киритиш учун тушган таклифларни кўриб чиқиш ва конгресснинг кейинги сессияси ўтказиладиган жойни аниқлаш ваколати берилган. 1897 йилдан бошлаб конгресс Кенгаши Петербург ФА тавсияси билан таъсис этилган Л.А.Спендаров номидаги халқаро геологик мукофотни ушбу сессияни ташкил қилган давлатнинг кўзга кўринган олимига геология соҳасида эришган юксак ютуқлари учун тақдим этади. ХГК нинг ишчи органи — Раҳбарият комитети бўлиб, унга олдинги сессиялар президентлари ва бош котиблари ҳамда ХГФИ президенти ва бош котиби киради. Комитет конгресснинг ҳамма бўлимларида бажарилаётган ишларни назорат қилиб боради. ХГКнинг деярли ҳамма сессиялари учун эсдалик нишонлари чиқарилган. Россия ва собиқ Иттифоқда ХГКнинг учта: Петербургда 7-сессияси (1897, през. — А.П.Карпинский); Москвада 17-сессияси (1937, през. — И.М. Губкин) ва 27-сессияси (1994, през. — Е.А.Козловский) бўлиб ўтган. Бу сессиялар дунё миқёсида геология илмини ривожланишига муносиб ҳисса қўшди. ХГКнинг бу сессияларида Европа, Россия (1897), собиқ Иттифоқ ҳудудларининг (1937) геологик ва Ер"}}]}