{"headword": "materializm", "key": "materializm", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Idealizmga qarama-qarshi oʻlaroq, materiyaning, obyektiv borliqning birlamchiligini, uning kishilar irodasi, ruhi, ongiga bogʻliq boʻlmagan holda mavjudligini, ruh, ongning esa ikkilamchiligini, obyektiv borliq va uning qonuniyatlarini bilish mumkinligini taʼkidlashga asoslangan falsafiy yoʻnalish, oqim.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Borliqqa, hayotga real, moddiy nuqtayi nazardan yondashish.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/materializm"}}, {"dictionary": {"name": "Русско-узбекский словарь", "title": "Ruscha-o'zbekcha lug'at", "kind": "Переводной", "imprint": "Aliqulov, Teshavoy (2017). Ruscha-o'zbekcha lug'at. Tashkent: O'zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "123"}, "pos": "м", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "materializm", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "МАТЕРИАЛИЗМ, -а (мн. нет) м", "raw_meaning": "materializm; исторический материализм tarixiy materializm."}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "542"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "materialism", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "materializm", "raw_meaning": "n materialism; tarixiy ~ historical materialism"}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь психологических терминов", "title": "РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ПСИХОЛОГИЯ ТЕРМИНЛАРИНИНГ ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ", "kind": "Терминологический", "imprint": "Турғунов, Қ. (1975). РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ПСИХОЛОГИЯ ТЕРМИНЛАРИНИНГ ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ. Tashkent: Ўқитувчи» нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-psixologiya-terminlarining-izohli-lugati/", "page": "86"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "(лат. materialis — моддий)", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "falsafadagi ikki asosiy oqimdan biri, yaʼni, idealizmga qarama-qarshi oʻlaroq, birdan bir ilmiy, tarixan progressiv dunyoqarashdir. Falsafaning tafakkurning borliqqa munosabati haqidagi bosh masalasini hal qilishda materializm: dunyo oʻz tabiatiga koʻra moddiydir; materiya, tabiat, borliq inson ongidan tashqari, unga bogʻliq boʻlmagan holda mavjuddir, materiya birlamchi hamda sezgilarning manbaidir, ong esa ikkilamchi, hosila narsadir; dunyoni va uning qonuniyatlarini toʻliq bilish mumkin, deb taʼlim beradi. M. falsafiy oqim sifatida eramizdan bir qancha asrlar avval qadimgi Hindiston, Xitoy va Gretsiyada pay-", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "МАТЕРИАЛИЗМ", "raw_meaning": "(лат. materialis — моддий) —материализм; фалсафадаги икки асосий оқимдан бири, яъни, идеализмга қарама-қарши ўлароқ, бирдан-бир илмий, тарихан прогрессив дунёқарашдир. Фалсафанинг тафаккурнинг борлиққа муносабати ҳақидаги бош масаласини ҳал қилишда материализм: дунё ўз табиатига кўра моддийдир; материя, табиат, борлиқ инсон онгидан ташқари, унга боғлиқ бўлмаган ҳолда мавжуддир, материя бирламчи ҳамда сезгиларнинг манбаидир, онг эса иккиламчи, ҳосила нарсадир; дунёни ва унинг қонуниятларини тўлиқ билиш мумкин, деб таълим беради. М. фалсафий оқим сифатида эрамиздан бир қанча асрлар аввал қадимги Ҳиндистон, Хитой ва Грецияда пай-"}}]}