{"headword": "material", "key": "material", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror maqsad uchun kerakli xomashyo, modda.", "examples": [{"text": "Qurilish materiallari. Bodomning yogʻochi duradgorlik va uskunasozlik uchun yaxshi material hisoblanadi.", "source": ""}, {"text": "Zargar materialning konstruktiv va egiluvchanlik imkoniyatini yaxshi bilishi kerak.", "source": "Gazetadan."}]}, {"order": 2, "text": "Asos yoki dalil vazifasini oʻtaydigan maʼlumot, manba va shu kabilar", "examples": [{"text": "Ilmiy ish uchun material toʻplamoq.", "source": ""}, {"text": "Oʻzbekistonlik jangchi yigitlarning partizanlar harakatiga qoʻshilib, shafqatsiz jang olib borganliklarini arxiv materiallari asosida oʻrganib, jonlantirdim.", "source": "Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi"}]}, {"order": 3, "text": "Umuman, biror narsa haqida mavjud boʻlgan, tayyorlangan, eʼlon qilingan narsa.", "examples": [{"text": "Jurnal sahifalaridan oʻrin olgan materiallarning hammasi ham bir saviyada emas.", "source": "F. Musajonov, Himmat"}, {"text": "Baʼzan idorada gazeta uchun material tayyorlash qiyin boʻlganidan, Mustahkam akaning choyxonasida kechalari material ishlab, ertalab ishga kelardim.", "source": "N. Safarov, Olovli izlar"}]}, {"order": 4, "text": "Gazlama, mato.", "examples": [{"text": "Kostyumbop material. Shimlik material.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/material"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "INGLIZCHA-O'ZBEKCHA LUG'AT / ENGLISH-UZBEK DICTIONARY", "kind": "Tarjima", "imprint": "Isaqov, Ulug'bek; Rahimov, Mansur; Sobirov, Burxon; Temirov, Sanjar; Isaqov, Shavkat (2016). INGLIZCHA-O'ZBEKCHA LUG'AT / ENGLISH-UZBEK DICTIONARY. Toshkent: Yangi asr avlodi.", "url": "https://til.uz/lugatlar/inglizcha-ozbekcha-lugat-english-uzbek-dictionary/", "page": "561"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "fabric", "examples": []}, {"order": 2, "text": "substance", "examples": []}, {"order": 3, "text": "data", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "material", "raw_meaning": "n fabric, cloth; substance, items; data, information, facts"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "157"}, "pos": "м", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "материал м", "raw_meaning": "1. material, xom ashyo; строительные ~ы qurilish materiallari; мост сделан из прочного ~а koʻprik mustahkam materialdan qilingan; 2. material, maʼlumot; asos, dalil; подготовить ~ы для доклада doklad uchun maʼlumot toʻplamoq; собрать большой ~ по истории города shaharning tarixi haqida koʻp material toʻplamoq; 3. gazlama, gazmol; ~ на платье koʻylaklik gazlama; пальто из дорогого ~а qimmatbaho gazmoldan tikilgan palto."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "Ruscha-o'zbekcha lug'at", "kind": "Tarjima", "imprint": "Aliqulov, Teshavoy (2017). Ruscha-o'zbekcha lug'at. Tashkent: O'zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "123"}, "pos": "м", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "material", "examples": [{"text": "мост сделан из прочного материала", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "material", "examples": []}, {"order": 3, "text": "gazlama", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "МАТЕРИАЛ, -а м", "raw_meaning": "1. material, xomashyo; строительные материалы qurilish materiallari; мост сделан из прочного материала ko‘prik mustahkam materialdan qilingan; 2. material, ma’lumot; asos, dalil; подготовить материалы для доклада ma’ruza uchun ma’lumot to‘plamoq; собрать материал по истории города shaharning tarixi haqida material to‘plamoq; 3. gazlama, gazmol; материал на платье ko‘ylaklik gazlama; пальто из дорогого материала qimmatbaho gazmoldan tikilgan palto."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "231"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "[mə'tiəriəl]", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "material", "raw_meaning": "[mə'tiəriəl] 1) ashyo, material; building ~s qurilish materiallari; 2) to'q. gazlama, gazmol"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha-ruscha oʻquv lugʻati", "title": "INGLIZCHA-O‘ZBEKCHA-RUSCHA O‘QUV LUG‘ATI", "kind": "Tarjima", "imprint": "Jo‘rayev, Lutfullo (2018). INGLIZCHA-O‘ZBEKCHA-RUSCHA O‘QUV LUG‘ATI. Tashkent: IJOD-PRESS.", "url": "https://til.uz/lugatlar/inglizcha-ozbekcha-ruscha-oquv-lugati/", "page": "203"}, "pos": "a", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "məʼtıərıəl", "senses": [{"order": 1, "text": "moddiy, material...", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "material² [mə'tıərıəl] a", "raw_meaning": "moddiy, material...; ashyoviy; ~ damage moddiy zarar; ~ evidence ashyoviy dalillar материальный; вещественный; ~ damage материальный ущерб; ~ evidence вещественные доказательства"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha-ruscha oʻquv lugʻati", "title": "INGLIZCHA-O‘ZBEKCHA-RUSCHA O‘QUV LUG‘ATI", "kind": "Tarjima", "imprint": "Jo‘rayev, Lutfullo (2018). INGLIZCHA-O‘ZBEKCHA-RUSCHA O‘QUV LUG‘ATI. Tashkent: IJOD-PRESS.", "url": "https://til.uz/lugatlar/inglizcha-ozbekcha-ruscha-oquv-lugati/", "page": "203"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "məʼtıərıəl", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "material¹ [mə'tıərıəl] n", "raw_meaning": "1. material, resurs; raw ~ xomashyo; 2. material, gazlama, gazmol, mato; 3. ma'lumotlar, faktlar, material; illustrative ~ illustrative (tasviriy) material, misollar 1. материал; raw ~ сырьё; 2. материя; 3. данные, факты, материал; illustrative ~ иллюстративный материал, примеры"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha mavzuli lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Тихонов, А. Н.; Хатамов, Н. Т.; Емельянова, С. А.; Тихонова, М. Ю. (1975). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-tematicheskiy-slovar/", "page": "317"}, "pos": "м.", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "4) материал, -а, м.", "raw_meaning": "материал"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha mavzuli lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Тихонов, А. Н.; Хатамов, Н. Т.; Емельянова, С. А.; Тихонова, М. Ю. (1975). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-tematicheskiy-slovar/", "page": "361"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "6) материа́л", "raw_meaning": "материал"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha mavzuli lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Тихонов, А. Н.; Хатамов, Н. Т.; Емельянова, С. А.; Тихонова, М. Ю. (1975). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-tematicheskiy-slovar/", "page": "369"}, "pos": "м.", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "б) материа́л, -а, м.", "raw_meaning": "материал, газлама"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "105"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "material", "raw_meaning": "Stoff m; ko‘ylakbop ~ Kleidstoff m; qurilish: ~i Baustoff m"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "151"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "материал", "raw_meaning": "material; махфий материаллар secret materials; радиоактив материаллар radioactive waste material; расмий материаллар official documents; реклама материали advertising matter; сиёсий материал political material; хом ашё материали raw material; ядро материалларидан тинчлик мақсадларида фойдаланмоқ use the nuclear materials excusively for peaceful purposes; ҳарбий материаллар war material(s)."}}, {"dictionary": {"name": "Matematikadan ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Сабиров, Мардан Аюбович (1973). МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/matematikadan-ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "112"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "материа́л", "raw_meaning": "материал"}}, {"dictionary": {"name": "Kimyo terminlari lugʻati", "title": "ENGLISH-UZBEK-RUSSIAN DICTIONARY OF CHEMISTRY TERMS / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA- RUSCHA KIMYO TERMINLARI LUG'ATI / АНГЛО-УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ ХИМИЧЕСКИХ ТЕРМИНОВ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Shokirova, M.; Nurullayev, Sh. (2013). ENGLISH-UZBEK-RUSSIAN DICTIONARY OF CHEMISTRY TERMS / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA- RUSCHA KIMYO TERMINLARI LUG'ATI / АНГЛО-УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ ХИМИЧЕСКИХ ТЕРМИНОВ. Tashkent: Tafakkur-bo'stoni.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-russian-dictionary-of-chemistry-terms-inglizcha-ozbekcha-ruscha-kimyo-terminlari-lugati/", "page": "177"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "material", "raw_meaning": "material\tматериал"}}, {"dictionary": {"name": "Qurilish atamalari lugʻati", "title": "РУСЧА-ЎЗБЕКЧА-ҚОРАҚАЛПОҚЧА-ИНГЛИЗЧА ҚУРИЛИШ АТАМАЛАР ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қосимов, Э. У.; Тўлаганов, А. А.; Асқаров, Б. А.; Ахмедов, С. И.; Ешниязов, Р. Н.; Жумамуратов, Д. Қ.; Хабилов, Б. А.; Ашрабов, А. А.; Қосимов, И. И.; Юсупов, Р. А.; Касимова, Г. А.; Пурханатдинов, А. П. (2017). РУСЧА-ЎЗБЕКЧА-ҚОРАҚАЛПОҚЧА-ИНГЛИЗЧА ҚУРИЛИШ АТАМАЛАР ЛУҒАТИ. Tashkent: Fan va texnologiya.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-qoraqalpoqcha-inglizcha-qurilish-atamalar-lugati/", "page": "117"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Материал", "raw_meaning": "Ашё, модда Материал Material"}}, {"dictionary": {"name": "Metrologik izohli lugʻat", "title": "Русча-ўзбекча изоҳли МЕТРОЛОГИК ЛУҒАТ / Русско-узбекский толковый МЕТРОЛОГИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абдувалиев, Абдуқаҳҳор Абдулхаевич; Валиев, Умаржон Назирович; Жебровский, Станислав Константинович (2010). Русча-ўзбекча изоҳли МЕТРОЛОГИК ЛУҒАТ / Русско-узбекский толковый МЕТРОЛОГИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Tafakkur» нашриёти; «Ўзстандарт» агентлиги нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-izohli-metrologik-lugat-russko-uzbekskiy-tolkov-y-metrologicheskiy-slovar/", "page": "238"}, "pos": "м.", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "MATERIAL 1. Buyumni tayyorlash uchun isteʼmol qilinadigan boshlangʻich mehnat predmeti.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "2. Amaliy vazifalarni bajarish uchun ishlatiladigan modda yoki moddalar aralashmasi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "МАТЕРИАЛ м.", "raw_meaning": "МАТЕРИАЛ 1. Буюмни тайёрлаш учун истеъмол қилинадиган бошланғич меҳнат предмети. 2. Амалий вазифаларни бажариш учун ишлатиладиган модда ёки моддалар аралашмаси.\tMATERIAL 1. Buyumni tayyorlash uchun iste’mol qilinadigan boshlang‘ich mehnat predmeti. 2. Amaliy vazifalarni bajarish uchun ishlatiladigan modda yoki moddalar aralashmasi."}}]}