{"headword": "mard", "key": "mard", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Qoʻrqishni bilmaydigan; qoʻrqmas, botir, jasur.", "examples": [{"text": "Tantiboyvachcha bobilladi: — Dev poylagan tilsimdan uni qaysi mard olib ketadi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Mard kishidan oʻlim ham qoʻrqadi.", "source": "I. Rahim, Chin muhabbat"}]}, {"order": 2, "text": "Er kishiga xos ijobiy fazilatlarga ega, aytganining ustidan chiqadigan, tanti, hotam.", "examples": [{"text": "Vaʼdaga vafo qilmoq — mardlarga xos fazilat.", "source": "Gʻayratiy"}, {"text": "Mard boʻlsangiz, buni boʻyningizga oling.", "source": "P. Qodirov, Uch ildiz"}, {"text": "Mard odam imzosini ochiq qoʻyadi.", "source": "S. Siyoyev, Otliq ayol"}, {"text": "Qizim, akang mard yigit edi, nomusli yigit edi. Nomus bilan, mardlik bilan oʻldi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 3, "text": "Umuman, biror ishni qila oladigan, biror ish qoʻlidan keladigan kishi.", "examples": [{"text": "Bularga oʻz vaqtida issiq choy damlab berib turadigan mardning oʻzi yoʻq.", "source": "Oydin, Bechora"}, {"text": "Dutor qoʻlma-qoʻl boʻldi, lekin uni, nomiga boʻlsa-da, tingʻillatadigan mard topilmadi.", "source": "Mushtum"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "sifat", "source_url": "https://izoh.uz/word/mard"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "104"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Qoʻrqishni bilmaydigan; botir.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "МАРД", "raw_meaning": "MERT, YİĞİT Қўрқишни билмайдиган; ботир."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "492"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "mard nomardga tiz choʻkmas", "source": ""}, {"text": "mard bir soʻzda turadi", "source": ""}, {"text": "suv keltirgan mard kishi, ekin ekkan har kishi", "source": ""}, {"text": "mard - bir oʻylar, nomard - yuz oʻylar", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "mard", "raw_meaning": "мужественный, смелый, храбрый; ~ yigit смелый, мужественный парень; ~ nomardga tiz choʻkmas посл. мужественный не станет на колени перед подлецом; ~ bir soʻzda turadi посл. настоящий муж имеет одно твердое слово; у молодца слово одно; suv keltirgan ~ kishi, ekin ekkan har kishi посл. воду проводил отважный, а семена садил каждый; ~ - bir oʻylar, nomard - yuz oʻylar посл. мужественный один раз подумает, малодушный — сто раз; соотв. удалой долго не думает; пока колеблющийся думу думает, смелый дело свое сделает."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "541"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "mard", "raw_meaning": "n 1) courageous; 2) generous, liberal"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "76"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "márt", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "MARD", "raw_meaning": "márt, qaharman, batır, bir sózli, er azamat, er júrek."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "104"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "tapfer", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "mard", "raw_meaning": "tapfer, mannhaft, mutig"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "148"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "sinonim", "target": "ботир"}, {"kind": "sinonim", "target": "довюрак"}, {"kind": "sinonim", "target": "жасур"}, {"kind": "sinonim", "target": "кахрамон"}, {"kind": "sinonim", "target": "куркмас"}], "extra": {"raw_word": "мард (син. ботир, довюрак, жасур, кахрамон, куркмас)", "raw_meaning": "courageous, manly, bald,"}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "84"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Мард", "raw_meaning": "мужественный, храбрый // храбрец brave, courageous man // gallant courageux, brave شُجَاعٌ، جَرِيءٌ، مِقْدَامٌ"}}]}