{"headword": "maʼno", "key": "mano", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "a. — mazmun, tushuncha, gʻoya", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Soʻzning mazmun tomoni, soʻz bilan ifodalangan tushuncha.", "examples": [{"text": "Soʻzning toʻgʻri maʼnosi. Soʻzning koʻchma maʼnosi.", "source": ""}, {"text": "Men, odatim boʻyicha, soʻzlarning maʼnolarini va nomlarning nomlangan narsa bilan munosabatini bilishga qiziqqanimdan: — U qishloqni nega Tezguzar deb ataganlar? — deb soʻradim.", "source": "S. Ayniy, Esdaliklar"}]}, {"order": 2, "text": "Mazmun.", "examples": [{"text": "Gavhar bu gapdan qoʻlimdan kelsa, yordamimni ayamayman degan maʼnoni uqdi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}, {"text": "Unsin qoshini chimirib, yalt etib Gulnorga qaradi, lekin soʻnggi jumlaning maʼnosini, nechundir, soʻramadi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 3, "text": "Baʼzi xatti-harakat va shu kabilardan anglashiladigan narsa; ifoda.", "examples": [{"text": "Xotin uning harakatidan oʻpich ber degan maʼnoni angladi-da: — Shuni toʻgʻri ayta qolsangiz, nima boʻlar ekan! — dedi.", "source": "A. Qahhor, Mayiz yemagan xotin"}, {"text": "Uning vajohatidan nega kelding, degan maʼno borligini Aziza tushundi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}]}, {"order": 4, "text": "Biror narsaning mohiyati, nima ekanligi; mohiyat.", "examples": [{"text": "Samandarov zaharxanda qildi: — Bu qanaqa musobaqa boʻldi? Musobaqaning maʼnosini tushunasanmi oʻzing?", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Demak, irsiyatning maʼnosi — oqsil sintez qilish qobiliyatining nasldan naslga oʻtishidir.", "source": "Fan va turmush"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/ma%CA%BCno"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "106"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Soʻz bilan ifodalangan tushuncha.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "МАЪНО", "raw_meaning": "ANLAM, MANA Сўз билан ифодаланган тушунча."}}, {"dictionary": {"name": "Pedagogik atamalar lugʻati", "title": "ПЕДАГОГИК АТАМАЛАР ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Мусурманова, О.; Палуанова, Х.; Рискулова, К.; Курбаниязова, З. (2019). ПЕДАГОГИК АТАМАЛАР ЛУҒАТИ. Tashkent: TURON-IQBOL.", "url": "https://til.uz/lugatlar/pedagogik-atamalar-lugati/", "page": "178"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "xohlagan narsa yoki hodisaning ichki, chuqur asosi, uning tub magʻizi, yadrosi. Hayotda maʼno insonlar tomonidan jonli bilim sifatida tushunilib va qabul qilinganligi sababli chuqur ildiz otgan. Bu bilim oʻzlashtirilishi mumkin emas. U faqatgina insonning oʻzi orqali tuzilishi mumkin.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Маъно", "raw_meaning": "- хоҳлаган нарса ёки ҳодисанинг ички, чуқур асоси, унинг туб мағизи, ядроси. Ҳаётда маъно инсонлар томонидан жонли билим сифатида тушунилиб ва қабул қилинганлиги сабабли чуқур илдиз отган. Бу билим ўзлаштирилиши мумкин эмас. У фақатгина инсоннинг ўзи орқали тузилиши мумкин."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "496"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "maʼnosi yoʻq gapdan donasi yoʻq choʻp yaxshi", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "maʻno", "raw_meaning": "смысл; значение; soʻzning toʻgʻri ~si прямое значение слова; soʻzning koʻchma ~si переносное значение слова; ~si yoʻq gapdan donasi yoʻq choʻp yaxshi посл. соринка (хворостинка) без числа лучше речи, что без смысла."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "545"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "sense", "examples": [{"text": "qaysi maʼnoda", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ma'no", "raw_meaning": "n sense; meaning; ~si yo'q there is no sense; qaysi ~da in what sense? so'zning to'g'ri (ko'chma) ~si literal (metaphorical) figurative sense of a word"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "78"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "MAʻNO", "raw_meaning": "máni; mazmun."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "107"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Sinn m", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ma‘no", "raw_meaning": "Sinn m, Bedeutung f; ko‘p ~li mehrdeutig"}}, {"dictionary": {"name": "Sinxron tarjima terminlarining izohli lugʻati", "title": "РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Ҳамидов, Хайрулла Худоёрович; Ҳасанова, Шаҳзода Абдужаббор қизи (2020). РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ. Tashkent: Nodirabegim\" нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-sinxron-tarjima-terminlarining-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "68"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "маъно", "raw_meaning": "(ёки маънолар) касб этувчи сўз (ибора). 2. Қиёсланаётган тиллардаги лексик бирликларнинг ташқи шаклий мослиги, аммо семантик жиҳатдан фарқлилиги. 3. Сўзнинг таниш график ёки орфоэпик шакллари буквализмга (ҳарфхўрлик, ҳижжавийлик) сабаб бўлиши мумкин. Ушбу ҳодиса таржимашуносликда “таржимоннинг сохта дўстлари” дейилади. 4. “Таржимонларнинг сохта дўстлари” атамаси узун бирикма бўлгани учун термин бўла олмайди, дейилсада, сўнги йилларда таржимашунослик фанининг муҳим терминларидан бирига айланганини тан олиш керак. Сабаби, бу биринчидан, уч сўздан иборат бирикма шаклига эга ва уни қисқартиришнинг иложи йўқ. Шунга қарамай, ушбу термин жуда сержозиба. Иккинчидан, турли тиллар билан иш олиб борувчи мутахассисларни у ҳар доим огоҳлантириб туради. Қолаверса, ушбу термин муҳим бир таржима ҳодисасини тўла тавсифлаб туради. Ушбу тоифадаги сўзларни таржима қилишда сохталиклар пайдо бўлиши мумкин, чунки тиллараро ўхшашликлар баъзи график (ёки фонетик), грамматик ва кўпинча семантик ўхшашликларга эга. 5. Тиллараро нисбий ўхшаш синонимлар, псевдобайналмилал сўзлар (тиллараро омонимлар), тиллараро паронимлар. 6. Икки тилнинг шакли бир-бирига ўхшаш, аммо ҳар хил маънога эга бўлган сўзлари. 7. Товуш ёки график шаклига кўра мос келувчи ажнабий сўзлар орасидаги тўлиқ этимологик муштараклик, аммо маъно жиҳатдан фарқлилик. Бадиий таржимада сўз танлаш масаласи таржимашуносликда кўп тилга олинадиган “сохта эквивалентлар” муаммоси билан чамбарчас боғлиқдир (Хамидов:19). Ҳар бир сўз товуш ва маъно нуқтаи назаридан ўз қимматига эга. Фақат бир хил сўз икки тилда учраганда, у баъзан ўзгаришсиз қолиш билан бирга маъно жиҳатдан ҳам фарқлилик касб этиши мумкин. Тиллар ўзаро яқин ёки бир-биридан узоқ бўлишидан қатъи назар, улар орасида таржима амалга оширилаётганда муаммога дуч келиниши табиий. Булардан бири “сохта эквивалентлар” муаммосидир. Умумий тилшунослик ва таржимашуносликда “сохта эквивалентлар” турлича номланса-да, улар деярли бир хил ёки бир-бирига ўхшаш ҳодисаларни аташ учун хизмат қилади. Француз тилида “faux ami”, немис тилида “falscher freund”, итальян тилида “falso amico”, испан тилида “falso amigo”, инглиз тилида “false friend” ва рус тилида “ложные друзья переводчика” ёки “ложные эквиваленты” деб номланган “сохта эквивалентлар” (таржимоннинг “сохта” дўстлари) турк тилида олиб борилган тадқиқотларда “sahte tanış” (сохта таниш), “biçimdeş sözcükler” (шаклдош сўзлар),"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "154"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "meaning", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "sinonim", "target": "мазмун"}], "extra": {"raw_word": "маъно (син. мазмун)", "raw_meaning": "meaning. sense; маъно англатмок (син. билдирмок, маъно бермок) signify, mean; маъносига (мазмунига) кура by implication."}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "87"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Маъно", "raw_meaning": "смысл, значение meaning, gist signification, sens مَعْنَى"}}]}