{"headword": "litosfera", "key": "litosfera", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Yerning 50—200 km qalinlikdagi, Yer poʻsti, mantiyaning tashqi qismini ham qamrab oluvchi tashqi qattiq qobigʻi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/litosfera"}}, {"dictionary": {"name": "Ekologik izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-русча-инглизча экологик изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Алихонов, Б.; Самойлов, С.; Ибрагимов, Р. (2004). Ўзбекча-русча-инглизча экологик изоҳли луғат. Tashkent: Chinor ENK.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-ruscha-inglizcha-ekologik-izohli-lugat/", "page": "69"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "юн. lithos - тош ва sphaire - шар", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "yerning yuqori “qattiq” qobigʻi. Oʻziga yer qobigʻi va Yer mantiyasining yuqori qismini qamrab oladi. L. qalinligi 50-200 km ni tashkil qiladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Литосфера", "raw_meaning": "[юн. lithos - тош ва sphaire - шар] - ернинг юқори “қаттиқ” қобиғи. Ўзига ер қобиғи ва Ер мантиясининг юқори қисмини қамраб олади. Л. қалинлиги 50-200 км ни ташкил қилади."}}, {"dictionary": {"name": "Tabiatdan foydalanish va atrof-muhit lugʻati", "title": "Табиатдан оқилона фойдаланиш ва атроф муҳитнинг муҳофазаси бўйича сўз ва терминларнинг русча-ўзбекча ўқув услубий изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Алихонов, Б.Б.; Абдураҳмонов, А.А.; Сафаев, М.А. (2003). Табиатдан оқилона фойдаланиш ва атроф муҳитнинг муҳофазаси бўйича сўз ва терминларнинг русча-ўзбекча ўқув услубий изоҳли луғати. Tashkent: Chinor ENK.", "url": "https://til.uz/lugatlar/tabiatdan-oqilona-foydalanish-va-atrof-muhitning-muhofazasi-boyicha-soz-va-terminlarning-ruscha-ozbekcha-oquv-uslubiy-izohli-lugati/", "page": "133"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "от гр. lithos - камень и sphaire - шар", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "верхняя \"твердая\" оболочка Земли. Включает земную кору и верхнюю часть подстилающей ее верхней мантии Земли. Мощность Л. составляет 50-200 км.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Литосфера [от гр. lithos - камень и sphaire - шар]", "raw_meaning": "верхняя \"твердая\" оболочка Земли. Включает земную кору и верхнюю часть подстилающей ее верхней мантии Земли. Мощность Л. составляет 50-200 км."}}, {"dictionary": {"name": "Tabiatdan foydalanish va atrof-muhit lugʻati", "title": "Табиатдан оқилона фойдаланиш ва атроф муҳитнинг муҳофазаси бўйича сўз ва терминларнинг русча-ўзбекча ўқув услубий изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Алихонов, Б.Б.; Абдураҳмонов, А.А.; Сафаев, М.А. (2003). Табиатдан оқилона фойдаланиш ва атроф муҳитнинг муҳофазаси бўйича сўз ва терминларнинг русча-ўзбекча ўқув услубий изоҳли луғати. Tashkent: Chinor ENK.", "url": "https://til.uz/lugatlar/tabiatdan-oqilona-foydalanish-va-atrof-muhitning-muhofazasi-boyicha-soz-va-terminlarning-ruscha-ozbekcha-oquv-uslubiy-izohli-lugati/", "page": "133"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "юн. lithos - тош ва sphaire - шар", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "yerning yuqori \"qattiq\" qobigʻi. Oʻziga yer qobigʻi va Yer mantiyasining yuqori qismini qamrab oladi. L. qalinligi 50-200 km. tashkil qiladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Литосфера [юн. lithos - тош ва sphaire - шар]", "raw_meaning": "ернинг юқори \"қаттиқ\" қобиғи. Ўзига ер қобиғи ва Ер мантиясининг юқори қисмини қамраб олади. Л. қалинлиги 50-200 км. ташкил қилади."}}, {"dictionary": {"name": "Favqulodda vaziyatlar lugʻati", "title": "ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР", "kind": "Terminologik", "imprint": "Турагалов, Т.Ж.; Ильясова, З.Ф. (2016). ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР. Tashkent: Ўзбекистон Республикаси ФВВ Фуқаро Муҳофазаси институти минитипографияси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/favqulodda-vaziyatlar/", "page": "85"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "внешняя сфера твердой оболочки Земли, вращающая земную кору и верхний слой мантии (субстрат). Нижняя граница Л. проводится над астеносферой. Поверхность Л. является областью развития континентальных и островных экосистем.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ЛИТОСФЕРА", "raw_meaning": "внешняя сфера твердой оболочки Земли, вращающая земную кору и верхний слой мантии (субстрат). Нижняя граница Л. проводится над астеносферой. Поверхность Л. является областью развития континентальных и островных экосистем. Литосфера – ер қобиғини ва мантия (замин)нинг юқори қатламини айлантирувчи, Ер қаттиқ пўстининг ташқи сирти. Л. нинг қуйи чегараси астеносфера устидан ўтади. Л. юзаси континентал ва орол экотизимининг ривожланиш соҳаси ҳисобланади."}}, {"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "273"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Litosfera — J.Barrell (1916) fikricha, Yerning yuqori qattiq qobigʻi. U yer poʻsti va yuqori mantiyadan iborat va astenosferaning yuqori qismini tashkil etuvchi Golitsin-Guttenberg toʻlqin hosil qiluvchi qatlamdan tarkib topgan. L.ning hamma qismida petrologik komponentlar kristalllangan holatda boʻlib, ostidagi astenosferaga oʻtishda qisman eriydi. Shu sababli, astenosfera bilan L. oraligʻidagi chegara fazali xarakterga ega. L.ning qalinligi okean ostida 5—12 km dan (okean oʻrtaliq togʻ tizmalarining rift vodiylarida) 70—150 km gacha (okean chekkalarida) yetadi. L. qalinligi uning yoshi bilan uzviy bogʻliq. Kontinentlar ostida uning qalinligi 200 dan 400 km gacha (O.S.Soroxtin, S.A. Ushakov, 1991) yetadi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ЛИТОСФЕРА", "raw_meaning": "Литосфера — Ж.Баррелл (1916) фикрича, Ернинг юқори қаттиқ қобиғи. У ер пўсти ва юқори мантиядан иборат ва астеносферанинг юқори қисмини ташкил этувчи Голицин-Гуттенберг тўлқин ҳосил қилувчи қатламдан таркиб топган. Л.нинг ҳамма қисмида петрологик компонентлар кристаллланган ҳолатда бўлиб, остидаги астеносферага ўтишда қисман эрийди. Шу сабабли, астеносфера билан Л. оралиғидаги чегара фазали характерга эга. Л.нинг қалинлиги океан остида 5—12 км дан (океан ўрталиқ тоғ тизмаларининг рифт водийларида) 70—150 км гача (океан чеккаларида) етади. Л. қалинлиги унинг ёши билан узвий боғлиқ. Континентлар остида унинг қалинлиги 200 дан 400 км гача (О.С.Сорохтин, С.А. Ушаков, 1991) етади."}}]}