{"headword": "ЛИКВИДАЦИЯ ПРИХВАТОВ БУРИЛЬНЫХ ТРУБ", "key": "likvidatsiya prixvatov burilnix trub", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "270"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ЛИКВИДАЦИЯ ПРИХВАТОВ БУРИЛЬНЫХ ТРУБ — Бурғилаш қувурларининг қисилиб қолишини бартараф этиш", "raw_meaning": "қисилиб қолган БҚБ қуйидагича бартараф этилади: — биринчи навбатда суюқлик айланиши тикланади; — гидроцилиндрлар ёки бурғилаш қурилмасининг тал системаси ёрдамида снаряд жойидан қўзғатилади; — БҚБ қудуқдан кўтарилаётган пайтда қисилиб қоладиган бўлса, у пастга туширилади; — снарядни қисилган жойдан қўзғотиб юбориш мумкин бўлмаганда уни уриб пастга туширилади. Бурғилаш снаряди ёки БҚБга таъсир этиш усулига кўра, қисилиб қолишларни бартараф этишда электрик, кимёвий, гидравлик, электр гидравлик, механик ва мураккаб усуллар ишлатилади. Электр усули электросмос ҳодисасига асосланган. Бунда бурғилаш снаряди ёки МҚБга манфий заряд, қудуқ девори ёки қисилган зонадаги жинсларга мусбат заряд берилиб, доимий ток юборилади. Шу пайтда сувни электр осмотик сиқиб чиқариш жараёни пайдо бўлади ва қувур метали билан жисм орасидаги уланиш кучи кўп марта камаяди. Электр токини бериш тўхтатилгандан сўнг бир неча соат ўтгач, МҚБни чиқаришга зарур куч дастлабки қийматига тенглашади ва қисилиб қолган қувур чиқариб олинади. Мазкур усул, бошқа усуллар билан бирга муваффақиятли қўлланилади. Унинг ўзи алоҳида ишлатилганда, айниқса, чуқур қудуқларда БҚБ қисилиб қолганда, уларни чиқариб олишда яхши натижа бермайди. Кимёвий усулда қисилиб қолган зонага реагентлар ҳайдалади. Реагентлар кимёвий реакцияга киришиб шлам ёки жинсни, қисилган бурғилаш снарядини парчалаб юборади. Карбонатли жинсларда (оҳактош, мармар ва б.) хлорид кислотали ванналар ишлатилади. Шлам ёки жинслар хлорид кислота таъсиридан эрийдиган тузга ва карбонат ангидриди газига айланиб қисилиб қолган снарядни юмшатади. Разведка қудуқларини бурғилашда кимёвий метод кенг миқёсда ишлатилмайди. Чунки тоғ жинсларининг таркиби хилма-хил бўлганлигидан уларнинг ҳар бири учун реагент танлаш имконияти бўлмайди. Гидравлик усул ўз навбатида гидростатик ва гидродинамик усулларга бўлинади. Биринчисидан қисилиб қолган зонада ишқаланиш кучини камайтиришда фойдаланилади. Кейинги пайтларда БҚБнинг қисилиб қолиши нефть ва сув ванналари ёрдамида бар-"}}]}