{"headword": "latifa", "key": "latifa", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kulgili voqea-hodisa haqidagi kichik hikoya.", "examples": [{"text": "Bir oz charchagandan soʻng oʻtirib, turli latifalar qiziq-qiziq hikoyalarni esladik.", "source": "O. Yoqubov, Yangi yil kechasida"}, {"text": "Toshkentlik mashhur boyning xasisligi haqida hali hech kimning qulogʻiga chalinmagan latifalar suhbatga rang berib turar edi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 2, "text": "Latifa (xotin-qizlar ismi).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/latifa"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "98"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kulgili voqea-hodisa haqidagi kichik hikoya.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ЛАТИФА", "raw_meaning": "FIKRA Кулгили воқеа-ҳодиса ҳақидаги кичик ҳикоя."}}, {"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "152"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "ар. لطيفه — нозик, ёқимли, зариф сўзидан", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "latifa. Arab, fors-tojik, oʻzbek va Yaqin Sharqdagi boshqa xalqlar folklori va adabiyotidagi janrlardan biri. Latifa paydo boʻlishi jihatidan xalq ijodiga mansub boʻlsa ham, biroq oʻtmish oʻzbek adabiyotida bu janr ham ogʻzaki, ham yozma shaklda keng tarqaldi. Yozma adabiyotdagi latifalar koʻproq oʻz hayoti, ishlari va xulqi bilan oʻzgalarga namuna boʻladigan shaxslar haqidagi kichik-kichik, goʻzal hikoyachalar shaklida boʻlgan. Masalan, Mavlono Ali Safiyning «Latoifut-tavoif», Abdurahmon Jomiyning «Bahoriston», Alisher Navoiyning «Tarixi anbiyo va hukamo» kabi asarlaridagi ayrim hikoyachalar yozma adabiyotdagi latifalarning tipik namunasi boʻla oladi. Xalq latifalarida esa oʻtkir hajv va yumoristik kayfiyat ustunlik qilgan. Oʻzbek latifalari koʻpincha Afandi, Mashrab, tojik latifalari Mushfiqiy, qozoq latifalari Aldarkoʻsa nomi bilan aytiladi. Bular xalq latifalarining qahramonlari boʻlib kelgan. Baʼzan birining nomi bilan aytilgan latifa ikkinchi bir qahramon nomi bilan ham aytiladi. Oʻzbek xalq latifalari juda koʻp marta nashr etildi. Hozirgi kunda ommaviy tirajdagi nashrlardan tashqari, latifalar «Mushtum» satirik jurnalida ham doim bosilib boriladi. Latifada syujet epizodik xarakterga ega. Xarakterlar hamma vaqt statik holatda beriladi, personajlar miqdori esa ikki-uch, baʼzan toʻrt kishidan oshmaydi. Ayrim latifalarda asosiy personajlar ikki shaxs boʻlsa ham, biroq shu ikki personaj obrazi bilan bir qatorda, xalq, omma obrazi ishtirok etadi. Latifa personajlari esa hamma vaqt oʻz xarakterlari jihatidan aniq ikkiga ajralib turadilar, yaʼni konflikt yorqin, loʻnda, boʻrtib koʻrinib turadi hamda u bir latifa doirasida, izchil, keskin hal etiladi. Xalq qahramoni Nasriddin afandi har qanday qiyin vaziyatdan oʻzining topqirligi, hozirjavobligi, dono va zukkoligi bilan oson qutulib ketadi. Umuman, oʻzbek latifalaridagi afandi obrazining tipiklashtirish xarakteri ikki xildir: 1) sotsial-mayi-", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Латифа", "raw_meaning": "(ар. لطيفه — нозик, ёқимли, зариф сўзидан) — латифа. Араб, форс-тожик, ўзбек ва Яқин Шарқдаги бошқа халқлар фольклори ва адабиётидаги жанрлардан бири. Латифа пайдо бўлиши жиҳатидан халқ ижодига мансуб бўлса ҳам, бироқ ўтмиш ўзбек адабиётида бу жанр ҳам оғзаки, ҳам ёзма шаклда кенг тарқалди. Ёзма адабиётдаги латифалар кўпроқ ўз ҳаёти, ишлари ва хулқи билан ўзгаларга намуна бўладиган шахслар ҳақидаги кичик-кичик, гўзал ҳикоячалар шаклида бўлган. Масалан, Мавлоно Али Сафийнинг «Латоифут-тавоиф», Абдураҳмон Жомийнинг «Баҳористон», Алишер Навоийнинг «Тарихи анбиё ва ҳукамо» каби асарларидаги айрим ҳикоячалар ёзма адабиётдаги латифаларнинг типик намунаси бўла олади. Халқ латифаларида эса ўткир ҳажв ва юмористик кайфият устунлик қилган. Ўзбек латифалари кўпинча Афанди, Машраб, тожик латифалари Мушфиқий, қозоқ латифалари Алдаркўса номи билан айтилади. Булар халқ латифаларининг қаҳрамонлари бўлиб келган. Баъзан бирининг номи билан айтилган латифа иккинчи бир қаҳрамон номи билан ҳам айтилади. Ўзбек халқ латифалари жуда кўп марта нашр этилди. Ҳозирги кунда оммавий тираждаги нашрлардан ташқари, латифалар «Муштум» сатирик журналида ҳам доим босилиб борилади. Латифада сюжет эпизодик характерга эга. Характерлар ҳамма вақт статик ҳолатда берилади, персонажлар миқдори эса икки-уч, баъзан тўрт кишидан ошмайди. Айрим латифаларда асосий персонажлар икки шахс бўлса ҳам, бироқ шу икки персонаж образи билан бир қаторда, халқ, омма образи иштирок этади. Латифа персонажлари эса ҳамма вақт ўз характерлари жиҳатидан аниқ иккига ажралиб турадилар, яъни конфликт ёрқин, лўнда, бўртиб кўриниб туради ҳамда у бир латифа доирасида, изчил, кескин ҳал этилади. Халқ қаҳрамони Насриддин афанди ҳар қандай қийин вазиятдан ўзининг топқирлиги, ҳозиржавоблиги, доно ва зукколиги билан осон қутулиб кетади. Умуман, ўзбек латифаларидаги афанди образининг типиклаштириш характери икки хилдир: 1) социал-маи-"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "486"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "анекдот", "examples": [{"text": "Nasriddin Afandi latifalari", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "latifa", "raw_meaning": "анекдот; остроумный, смешной рассказ; Nasriddin Afandi ~lari анекдоты Насриддина Афанди."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "533"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "latifa", "raw_meaning": "n joke, funny story, anecdote"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "72"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "anekdot", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "LATIFA", "raw_meaning": "anekdot."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "99"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "latifa", "raw_meaning": "Witz m, Spass m, Anekdote f"}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "79"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Латифа", "raw_meaning": "анекдот anecdote blague, histoire drôle, anecdote لَطِيفَةٌ، نَادِرَةٌ، نُكْتَةٌ"}}]}