{"headword": "ЛАБОРАТОРНОЕ ОПРЕДЕЛЕНИЕ КОМПОНЕНТОВ ВОДЫ", "key": "laboratornoe opredelenie komponentov vodi", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь нефтегазовой промышленности", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Терминологический", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "268"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "litosfera suvlarining kimyoviy va gaz tarkibi komponentlarini aniqlash. Bu maqsadda anʼanaviy kimyoviy-analitik tahlil usullari majmuasidan tortib kimyoviy asboblar (spektral tahlil, alanga fotometriyasi, mass-spektrometriya va b.) tahlillaridan ham foydalaniladi. Suvlarning ion-tuzli tarkibi makrokomponentlari hamda erigan gaz komponentlarini aniqlash usullari darslik va maxsus qoʻllanmalarda yetarli darajada yoritilgan. Suv tarkibidagi organik moddalar va mikroelementlar miqdori nisbatan kam boʻlganligidan ularni aniqlash ancha murakkab kechadi. Neft-gazli hududlardagi suvli eritmalar odatda shoʻr suvlar va namakoblardan iborat. Ulardagi tuzlar miqdori 10—50 dan 200—300 g/kg ga yetadi. Suvda erigan organik moddalar komponentlari miqdori esa $10^{-2}$—$10^{-5}$mg/l atrofida. Koʻpgina mikroelementlar miqdori undan ham kam ($10^{-1}$—$10^{-6}$mg/l). Suvdagi mikroelementlar tahlili usullari ichida spektral usul keng qoʻllaniladi. Uning yordamida minerallashganligi 50 mg/l boʻlgan qatlam suvlarining 1l ida 20 xilga yaqin mikroelementlarni aniqlash mumkin. A.A.Reznikov va Ye.P.Mulikovskaya, Yu.Yu.Sokolovlar tomonidan taklif etilgan tahlil usullari gidrokimyoviy tadqiqotlar amaliyotida keng qoʻllanilmoqda. Neft-gaz hududlaridagi suvlarning geokimyoviy tarkibini aniq va toʻliq tahlil qilish maqsadida laboratoriya bazalarini quduqlar oldiga koʻchirish ahamiyatlidir. Bevosita, quduq oldida suvlarning Eh va pH koʻrsatkichlarini aniqlash, bir qator eksperimental ishlar oʻtkazish (mas., suvdagi mikrokomponentlar shaklini tahlil qilish) yaxshi natijalar beradi. Koʻchmas laboratoriya bazalarini koʻchma laboratoriyalar bilan hamkorlikda ishlashi bir vaqtda mikroelementlar va erigan organik moddalar miqdorini aniqlash imkonini beradi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ЛАБОРАТОРНОЕ ОПРЕДЕЛЕНИЕ КОМПОНЕНТОВ ВОДЫ", "raw_meaning": "Сув компонентларини лабораторияда аниқлаш — литосфера сувларининг кимёвий ва газ таркиби компонентларини аниқлаш. Бу мақсадда анъанавий кимёвий-аналитик таҳлил усуллари мажмуасидан тортиб кимёвий асбоблар (спектрал таҳлил, аланга фотометрияси, масс-спектрометрия ва б.) таҳлилларидан ҳам фойдаланилади. Сувларнинг ион-тузли таркиби макрокомпонентлари ҳамда эриган газ компонентларини аниқлаш усуллари дарслик ва махсус қўлланмаларда етарли даражада ёритилган. Сув таркибидаги органик моддалар ва микроэлементлар миқдори нисбатан кам бўлганлигидан уларни аниқлаш анча мураккаб кечади. Нефть-газли ҳудудлардаги сувли эритмалар одатда шўр сувлар ва намакоблардан иборат. Улардаги тузлар миқдори 10—50 дан 200—300 г/кг га етади. Сувда эриган органик моддалар компонентлари миқдори эса $10^{-2}$—$10^{-5}$мг/л атрофида. Кўпгина микроэлементлар миқдори ундан ҳам кам ($10^{-1}$—$10^{-6}$мг/л). Сувдаги микроэлементлар таҳлили усуллари ичида спектрал усул кенг қўлланилади. Унинг ёрдамида минераллашганлиги 50 мг/л бўлган қатлам сувларининг 1л ида 20 хилга яқин микроэлементларни аниқлаш мумкин. А.А.Резников ва Е.П.Муликовская, Ю.Ю.Соколовлар томонидан таклиф этилган таҳлил усуллари гидрокимёвий тадқиқотлар амалиётида кенг қўлланилмоқда. Нефть-газ ҳудудларидаги сувларнинг геокимёвий таркибини аниқ ва тўлиқ таҳлил қилиш мақсадида лаборатория базаларини қудуқлар олдига кўчириш аҳамиятлидир. Бевосита, қудуқ олдида сувларнинг Eh ва pH кўрсаткичларини аниқлаш, бир қатор экспериментал ишлар ўтказиш (мас., сувдаги микрокомпонентлар шаклини таҳлил қилиш) яхши натижалар беради. Кўчмас лаборатория базаларини кўчма лабораториялар билан ҳамкорликда ишлаши бир вақтда микроэлементлар ва эриган органик моддалар миқдорини аниқлаш имконини беради."}}]}