{"headword": "kuymoq", "key": "kuymoq", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Alanga chiqarmay yonmoq.", "examples": [{"text": "Tutab kuyayotgan ot eti va terisining qoʻlansa hididan uning koʻngli behuzur boʻlib, boshi aylandi.", "source": "H. Gʻulom, Mashʼal"}]}, {"order": 2, "text": "Umuman, oʻt-olov olmoq; yonmoq; yonib ishdan chiqmoq.", "examples": [{"text": "Xalq aziz farzandlarining xunini undan talab qiladi; burnini yerga ishqab, vayron boʻlgan shaharlarini, kuyib kul boʻlgan qishloqlarini tiklab berishga majbur qiladi.", "source": "A. Qahhor, Ikkining biri"}]}, {"order": 3, "text": "Ortiq darajada qizib (erib), ishdan chiqmoq (elektr asboblar haqida).", "examples": [{"text": "Lampochka kuyib qoldi. Dazmol kuyib qolibdi.", "source": ""}]}, {"order": 4, "text": "Ortiq darajada isib-qizimoq; harorati koʻtarilmoq.", "examples": [{"text": "— O-o, oftobda qolibsizlar-ku? — dedi u, xalqning oftobda kuyib turganligini endi koʻrganday.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Avgust oyi jaziramasi — kuyib yonar edi hamma yoq.", "source": "E. Rahimov."}]}, {"order": 5, "text": "Oʻt-olov yoki kuydiradigan narsa taʼsirida zararlanmoq, jarohatlanmoq (tirik organizm haqida).", "examples": [{"text": "Qaynoq suv toʻkilib, oyogʻi kuymoq. Olov sachrab, qoʻli kuymoq.", "source": ""}]}, {"order": 6, "text": "Quyosh issigʻi taʼsirida qurib-qovjirab ketmoq, nobud boʻlmoq (oʻsimliklar haqida).", "examples": [{"text": "Yana bir yili qattiq qurgʻoqchilik boʻlib, ekinlar kuyib ketdi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 7, "text": "Bekor boʻlmoq, behuda ketmoq; ajrab qolmoq.", "examples": [{"text": "Mehnatingiz kuymaydi. Unmaydi ham, kuymaydi ham.", "source": "Matal."}, {"text": "Boltaboy, ikki kun ishlab, darrov tabelchidan shikoyat qilayotibdi, deb oʻyladi shekilli, unga [Sidshjonga] tik qarab: — Nima qilishdi? Hech kimning haqi kuymaydi! — dedi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Bechora xotinlar boʻlsa, erlaridan bekitib yurgan pullarini daʼvo qilolmay, damlari ichlariga tushib, kuyib qola beradilar.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}]}, {"order": 8, "text": "Biron kimsa yoki narsadan zarar-ziyon koʻrmoq, yolchimay aziyat chekmoq.", "examples": [{"text": "Bu odamga qanday vazifa berishni oʻzlaringga havola qilamiz, lekin hosilot kengashiga rais qilsalaring, kuymaysizlar.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Toʻlagan ham koʻp ogʻaynilaridan kuygan, koʻplaridan alamzada ekan.", "source": "A. Qahhor, Ogʻaynilar"}, {"text": "Koʻngli ochiq, sodda yigit ekansiz, men ham erdan kuyganman.", "source": "M. Ibrohimov, Yoʻlakdagi muhabbat"}]}, {"order": 9, "text": "Xarj boʻlmoq, puli ketmoq.", "examples": [{"text": "Bunga sizning pulingiz kuyibdimi? Puli kuygan qalampir chaynabdi.", "source": "Maqol"}]}, {"order": 10, "text": "Alam qilmoq, alam qilib boʻgʻilmoq; qattiq xafa boʻlmoq, gʻam-alam chekmoq.", "examples": [{"text": "Uzi bilmaydi-yu, menga oʻrgatganiga kuyaman!", "source": "A. Qahhor, Sanʼatkor"}, {"text": "Qoʻyinglar, chiroqlarim, soʻramanglar. Bizning koʻrganlarimiz qursin — eshitmanglar ham, kuymanglar ham.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}, {"text": "— Yoʻlchi oʻgʻlimning qoni qutlugʻ, uni yuzga, koʻzga surtish kerak, — chuqur xoʻrsinib davom etdi chol, — kuyma, qizim [dedi Unsinga].", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar."}]}, {"order": 11, "text": "Qaygʻurmoq; achinmoq.", "examples": [{"text": "Men ketdim, endi senga kim kuyadi Ona shundoq boʻlar ekan!", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Eshon tuni bilan uxlamay, qurʼon oʻqiydi. Oʻz taqdiri uchun kuyadi, xudoga nola qiladi.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}]}, {"order": 12, "text": "Alam-iztirob chekmoq.", "examples": [{"text": "Yor ishqida kuymoq.", "source": ""}, {"text": "Qoshing asli qoradir — oʻsma qoʻyganing yolgʻon, Sening uchun men kuygan — sening kuyganing yolgʻon.", "source": "Qoʻshiqlar"}, {"text": "Lutfiniso kabi qadrdon bekasining oʻlimiga kuygan Yormat toʻyni tezroq oʻtkazish xususida ogʻiz ochmay qoʻydi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar."}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/kuy"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Alanga chiqarmay yonmoq.", "examples": [{"text": "Tutab kuyayotgan ot eti va terisining qoʻlansa hididan uning koʻngli behuzur boʻlib, boshi aylandi.", "source": "H. Gʻulom, Mashʼal"}]}, {"order": 2, "text": "Umuman, oʻt-olov olmoq; yonmoq; yonib ishdan chiqmoq.", "examples": [{"text": "Xalq aziz farzandlarining xunini undan talab qiladi; burnini yerga ishqab, vayron boʻlgan shaharlarini, kuyib kul boʻlgan qishloqlarini tiklab berishga majbur qiladi.", "source": "A. Qahhor, Ikkining biri"}]}, {"order": 3, "text": "Ortiq darajada qizib (erib), ishdan chiqmoq (elektr asboblar haqida).", "examples": [{"text": "Lampochka kuyib qoldi. Dazmol kuyib qolibdi.", "source": ""}]}, {"order": 4, "text": "Ortiq darajada isib-qizimoq; harorati koʻtarilmoq.", "examples": [{"text": "— O-o, oftobda qolibsizlar-ku? — dedi u, xalqning oftobda kuyib turganligini endi koʻrganday.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Avgust oyi jaziramasi — kuyib yonar edi hamma yoq.", "source": "E. Rahimov."}]}, {"order": 5, "text": "Oʻt-olov yoki kuydiradigan narsa taʼsirida zararlanmoq, jarohatlanmoq (tirik organizm haqida).", "examples": [{"text": "Qaynoq suv toʻkilib, oyogʻi kuymoq. Olov sachrab, qoʻli kuymoq.", "source": ""}]}, {"order": 6, "text": "Quyosh issigʻi taʼsirida qurib-qovjirab ketmoq, nobud boʻlmoq (oʻsimliklar haqida).", "examples": [{"text": "Yana bir yili qattiq qurgʻoqchilik boʻlib, ekinlar kuyib ketdi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 7, "text": "Bekor boʻlmoq, behuda ketmoq; ajrab qolmoq.", "examples": [{"text": "Mehnatingiz kuymaydi. Unmaydi ham, kuymaydi ham.", "source": "Matal."}, {"text": "Boltaboy, ikki kun ishlab, darrov tabelchidan shikoyat qilayotibdi, deb oʻyladi shekilli, unga [Sidshjonga] tik qarab: — Nima qilishdi? Hech kimning haqi kuymaydi! — dedi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Bechora xotinlar boʻlsa, erlaridan bekitib yurgan pullarini daʼvo qilolmay, damlari ichlariga tushib, kuyib qola beradilar.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}]}, {"order": 8, "text": "Biron kimsa yoki narsadan zarar-ziyon koʻrmoq, yolchimay aziyat chekmoq.", "examples": [{"text": "Bu odamga qanday vazifa berishni oʻzlaringga havola qilamiz, lekin hosilot kengashiga rais qilsalaring, kuymaysizlar.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Toʻlagan ham koʻp ogʻaynilaridan kuygan, koʻplaridan alamzada ekan.", "source": "A. Qahhor, Ogʻaynilar"}, {"text": "Koʻngli ochiq, sodda yigit ekansiz, men ham erdan kuyganman.", "source": "M. Ibrohimov, Yoʻlakdagi muhabbat"}]}, {"order": 9, "text": "Xarj boʻlmoq, puli ketmoq.", "examples": [{"text": "Bunga sizning pulingiz kuyibdimi? Puli kuygan qalampir chaynabdi.", "source": "Maqol"}]}, {"order": 10, "text": "Alam qilmoq, alam qilib boʻgʻilmoq; qattiq xafa boʻlmoq, gʻam-alam chekmoq.", "examples": [{"text": "Uzi bilmaydi-yu, menga oʻrgatganiga kuyaman!", "source": "A. Qahhor, Sanʼatkor"}, {"text": "Qoʻyinglar, chiroqlarim, soʻramanglar. Bizning koʻrganlarimiz qursin — eshitmanglar ham, kuymanglar ham.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}, {"text": "— Yoʻlchi oʻgʻlimning qoni qutlugʻ, uni yuzga, koʻzga surtish kerak, — chuqur xoʻrsinib davom etdi chol, — kuyma, qizim [dedi Unsinga].", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar."}]}, {"order": 11, "text": "Qaygʻurmoq; achinmoq.", "examples": [{"text": "Men ketdim, endi senga kim kuyadi Ona shundoq boʻlar ekan!", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Eshon tuni bilan uxlamay, qurʼon oʻqiydi. Oʻz taqdiri uchun kuyadi, xudoga nola qiladi.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}]}, {"order": 12, "text": "Alam-iztirob chekmoq.", "examples": [{"text": "Yor ishqida kuymoq.", "source": ""}, {"text": "Qoshing asli qoradir — oʻsma qoʻyganing yolgʻon, Sening uchun men kuygan — sening kuyganing yolgʻon.", "source": "Qoʻshiqlar"}, {"text": "Lutfiniso kabi qadrdon bekasining oʻlimiga kuygan Yormat toʻyni tezroq oʻtkazish xususida ogʻiz ochmay qoʻydi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar."}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/kuy"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "92"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Alanga chiqarmay yonmoq.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Umuman oʻt-olov olmoq, yonmoq, yonib ishdan chiqmoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "КУЙМОҚ", "raw_meaning": "YANMAK 1.Аланга чиқармай ёнмоқ. 2.Умуман ўт-олов олмоқ, ёнмоқ, ёниб ишдан чиқмоқ."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "94"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "brennen vi", "examples": []}, {"order": 2, "text": "(qiy-", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "kuymoq", "raw_meaning": "1. brennen vi, verbrennen vi, s, (sekin yonmoq) glimmen vi, schwellen vi, (tagi olmoq) anbrennen vi, s; 2. (qiy-"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "479"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": [{"text": "tor koʻchaga oʻt tushdi, bora borguncha kuyib tushdi", "source": ""}, {"text": "barmoqlarim kuydi", "source": ""}, {"text": "ogʻzi kuygan qatiqni puflab ichadi", "source": ""}]}, {"order": 3, "text": "", "examples": [{"text": "poyezd bileti kuydi", "source": ""}]}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "kuymoq", "raw_meaning": "I. гореть, сгореть; тлеть; 2. обвариваться, ошпариваться, обжигаться; tor ko‘chaga o‘t tushdi, bora borguncha kuyib tushdi загадка на узкой улочке пожар запылал, до конца улочки всё обжигал (Питьё горячего чая); barmoqlarim kuydi обжёг пальцы; og‘zi kuygan qatiqni puflab ichadi посл. (букв. тот, кто обжёг рот, будет дуть на кислое молоко) соотв. обжегшись на молоке, станешь дуть и на воду; ◊ oyog‘i kuygan tovuqday (букв. как курица, обжегшая лапки) как угорелый (бегать, метаться, носиться); как угорелая кошка; как ошпаренный; 3. пропадать зря, бесполезно; идти прахом; poyezd bileti kuydi билет на поезд пропал; 4. горевать, печалиться, страдать."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "529"}, "pos": "v", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "kuymoq", "raw_meaning": "v bum, blaze, be on fire"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "68"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}, {"order": 5, "text": "", "examples": []}, {"order": 6, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "KUYMOQ", "raw_meaning": "1. kúyiw, qızıw; 2. órteniw, janıw; 3. shıjlaw, ısıw, qaynaw; 4. awıs. biykar ketiw; 5. awıs. ashıwı keliw, qanasına sıymaw; 6. awıs. qayǵırıw, uwayımlaw."}}]}