{"headword": "kun", "key": "kun", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Quyosh, oftob.", "examples": [{"text": "Kun tepadan tigʻ urayotganda, mashina obodgina bir qishloqqa kirib keldi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}, {"text": "Mana, kun ham terak boʻyi koʻtarilib qoldi.", "source": "S. Yunusov, Kutilmagan xazina"}, {"text": "Nuktadon Mutrib darhol hovlisining kichikligidan kun tushmasligiga ishora qilib, payrov bilan javob berdi.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}]}, {"order": 2, "text": "Sutkaning quyosh chiqqandan quyosh botgungacha boʻlgan qismi.", "examples": [{"text": "Hasanali kunlarini tomoqsiz, tunlarini uyqusiz kechira boshladi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Boʻlmasa, men qaytay, kun ham kech boʻlyapti.", "source": "S. Karomatov, Oltin qum"}]}, {"order": 3, "text": "Bir kecha-kunduzga — 24 soatga teng vaqt; sutka.", "examples": [{"text": "Bir yil — 365 kun.", "source": ""}, {"text": "Uch-toʻrt kungacha Avaz mozoristondan chiqmadi.", "source": "S. Siyoyev, Avaz"}, {"text": "Oʻshandan uch-toʻrt kun oʻtgach, yangi gap chiqib qoldi.", "source": "E. Raimov, Ajab qishloq"}, {"text": "Bu chiroq singilchamning qoʻlidagi ruxsatnoma desam ham boʻladi — roppa-rosa yigirma kunga berilgan.", "source": "X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati"}]}, {"order": 4, "text": "Oy yoki haftaning maʼlum bir kalendar sanasi; maʼlum bir hodisaga bagʻishlangan kun, sana.", "examples": [{"text": "Shanba kuni siz keling, yakshanba kuni men boray. Qaysi kunlarda uyda boʻlasiz? — Chorshanba, juma kunlari. Quruvchilar kuni.", "source": ""}, {"text": "Qadimiy va hamisha navqiron Samarqand shahrida qishloq mehnatkashlari uchun anʼanaviy teatr kunlari boshlandi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 5, "text": "Kunlar bilan belgilanuvchi vaqt, payt, kez, davr.", "examples": [{"text": "Bolalik kunlarimda, Uyqusiz tunlarimda Koʻp ertak eshitgandim.", "source": "H. Olimjon"}, {"text": "Erkin kunlar kelur, istiqbolimiz yorqin, toleimiz baland boʻlur, albatta.", "source": "Oybek, Nur qidirib"}]}, {"order": 6, "text": "Ob-havo, ob-havo sharoiti.", "examples": [{"text": "Mayning oʻrtalari boʻlsa-da, kun issiq edi.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}, {"text": "Noyabr oʻrtalab, kunlar sovigan edi.", "source": "S. Ahmad, Yulduz"}, {"text": "Javzo kirdi. Kunlar isib, arpa pishdi.", "source": "K. Yashin, Hamza"}]}, {"order": 7, "text": "Ayrim soʻzlar bilan qoʻllanib, ahvol, sharoit maʼnosini bildiradi.", "examples": [{"text": "Boshingizga ogʻir kun tushdi.", "source": "Mirmuhsin, Meʼmor"}, {"text": "Tursunoyning kuniga uchrab, yosh joningizga jabr qilmang, deyman.", "source": "H. Nosirova, Men oʻzbek qiziman"}, {"text": "Shomurod dodxohning kunini mening boshimga solarding, odamxoʻr qotil!", "source": "K. Yashin, Hamza"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/kun"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "93"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Sutkaning quyosh chiqishidan botguncha boʻlgan qismi.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Bir kecha-kunduz; 24 soatga teng vaqt, sutka.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "КУН", "raw_meaning": "GÜN 1.Сутканинг қуёш чиқишидан ботгунча бўлган қисми. 2.Бир кеча-кундуз; 24 соатга тенг вақт, сутка."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "478"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "kunda kelgan mehmonning qadri yoʻq", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "", "examples": [{"text": "kunga qarab tolmaydi, kundan koʻzin olmaydi", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "kun", "raw_meaning": "1. день; ~ oralab через день; ~ bo‘yi весь день; ~da kelgan mehmonning qadri yo‘q посл. ежедневного гостя не уважают; ~dan ~ga изо дня в день; с каждым днём, все более и более; ~dagidek как всегда; ~ ochiq день ясный; 2. солнце; ~ botdi солнце село; ~ga qarab tolmaydi, ~dan ko‘zin olmaydi загадка глядеть на солнце не устаёт, глаз от солнца не оторвёт (Подсолнечник); ◊ ~botar (tomon) запад; o‘tgan ~i позавчера; ~ga teskari обращённый на север; ~ ko‘rmoq (kechirmoq) жить, существовать; ~ing shunga qoldimi! вот до чего ты дожил!; ~ yonayotir невыносимая жара."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "527"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "day", "examples": [{"text": "kun kechirmoq", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "kun", "raw_meaning": "n day; ish ~i working day; tug'ilgan ~ birthday; har ~gi every day, daily; ~oralab every other day; ~ kechirmoq live"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "68"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}, {"order": 5, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "KUN", "raw_meaning": "1. kún, quyash; 2. kún, sutka; 3. sáne; 4. waqıt, dáwir, gez; 5. hawa rayı."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "93"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Tag m", "examples": []}, {"order": 2, "text": "(quyosh) Sonne f", "examples": [{"text": "kun chiqdi", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "kun", "raw_meaning": "1. Tag m; ish ~i Arbeitstag m; ~ bo‘yi den ganzen Tag; har ~i jeden Tag; 2. (quyosh) Sonne f; ~ chiqdi die Sonne ging auf"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "130"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "day", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "кун", "raw_meaning": "day; БМТ куни United Nations Бутунжаҳон ёшлар куни International Day of Youth; имтиёзли кунлар days of grace (respite), (period grace); муҳлат берилган (узайтирилган, чўзилган) кунлар days of respite; тўлов куни pay (settlement) day; Day; Халқаро болаларни ҳимоя қилиш куни International day of Children Protection; Халқаро она тили куни International Day of Mother Language; Халқаро тинчлик куни International Day of Peace; Халқаро хотин-қизлар куни International Woman's Day; қисқа иш куни short hours, ҳисоб-китоб кунлари settlement days."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "210"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Kün ay etti bezädi bediz–", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "KÜN I", "raw_meaning": "quyosh – солнце – sun. Kün ay etti bezädi bediz– (Alloh) Quyosh va oyni yaratdi, osmonni yulduzlar bilan bezadi – Сотворил солнце и луну, украсил небосвод [звездами] – Allah created the sun and moon, decorated the sky with stars (QBN, 106₂₉)."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "210"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Tiriglik küninä tükäl alqïnur–", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "KÜN II", "raw_meaning": "kun– день – day. Tiriglik küninä tükäl alqïnur– Umr kun sayin kamayib boradi – Жизнь с каждым днем убывает –Life diminish day by day (QBH, 108₁₇)."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "210"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Sïnamïš kiši bildi el kün iši–", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "KÜN III", "raw_meaning": "xalq, odamlar – народ, люди – people. Sïnamïš kiši bildi el kün iši– Ishonchli kishi xalqning ishini (muammosini) biladi – Испытанный человек знает дела людей –A well-informed person knows people (QBH, 18₂₅)."}}]}