{"headword": "koʻtarmoq", "key": "kotarmoq", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Yerdan yoki yotgan joyidan uzib, ajratib olmoq.", "examples": [{"text": "Zambar koʻtarmoq.", "source": ""}, {"text": "Ergash u bilan quchoqlashib koʻrishmoqchi boʻlgan edi. Normat uning belidan mahkam quchoqladi-da, dast koʻtarib, uni ayvon supasiga chiqarib qoʻydi.", "source": "I. Rahim, Chin muhabbat"}]}, {"order": 2, "text": "Yerdan uzilgan, ajralgan holda tutmoq, qoʻlda tutmoq.", "examples": [{"text": "Sumka koʻtarib, bozorga bormoq. Kolonna boshida bayroq koʻtargan qizlar bormoqda.", "source": ""}, {"text": "[Otabek] Otni axtaxonaga bogʻlab, sovgʻa toʻldirib kelgan ipak xurjunni koʻtarib, ichkariga kirdi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Maxdum shu soʻz bilan ichkariga kirib, hovli sahnida chaqaloq koʻtarib turgan Raʼno yonidan ayvonga oʻtdi.", "source": "A. Qodiriy, Mehrobdan chayon"}]}, {"order": 3, "text": "Oʻz ustida tutgan holda yurish-tortish, eltish qudratiga ega boʻlmoq.", "examples": [{"text": "Tuya koʻp yuk koʻtaradi.", "source": ""}, {"text": "Toshxoʻja eshon hazilakam eshon oʻtgan emas, boqib qoʻyilgan oʻn beshta otdan uni faqat ikkitasigina koʻtara olar edi, xolos.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 4, "text": "Yuqori, baland holatda tutmoq, yuqoriga chiqarmoq.", "examples": [{"text": "[Sidiqjon] Birdan boshini koʻtardi va Kanizakka qaradi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Obidjon chiroqning piligini koʻtaribroq qoʻydi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 5, "text": "Biror narsani uyib, ustma-ust qilib, ustiga qoʻyib baland qilmoq.", "examples": [{"text": "Dambami koʻtarmoq. Yoʻlni koʻtarmoq. Marzani koʻtarmoq.", "source": ""}, {"text": "— Suvni uch-toʻrt chaqirim yuqoridan ikki yogʻiga chim bosib, koʻtarib kelish lozim boʻladi, — dedi Alim buva.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}]}, {"order": 6, "text": "Oshirmoq, koʻpaytirmoq (kuch, daraja, narx-navo va shu kabilar haqida).", "examples": [{"text": "Narxni koʻtarmoq. Temperaturami koʻtarmoq.", "source": ""}, {"text": "Keyin ovozini pardama-parda koʻtarib, doʻq ura ketdi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Brigada hosildorlikni ikki baravar koʻtarishga muvaffaq boʻldi.", "source": "Oʻzbekiston qoʻriqlari"}]}, {"order": 7, "text": "Mavqeyini, hol-qudratini, moddiy ahvol va shu kabilarni yaxshilamoq.", "examples": [{"text": "Obroʻyini koʻtarmoq.", "source": ""}, {"text": "[Qodir:] Yaxshi qilibsiz kolxozning ahvoli yomonga oʻxshaydi, koʻtarish kerak.", "source": "Uygʻun, Navbahor"}]}, {"order": 8, "text": "Yuqori mansab yoki lavozimga tayinlamoq, belgilamoq.", "examples": [{"text": "Pastdan yuqoriga koʻtarmoq. Xotin-qizlarni rahbarlik lavozimlariga dadil koʻtarish kerak.", "source": ""}, {"text": "[Akrom hoji:] Agarda xon koʻtarish manim qoʻlimda boʻlsa edi, xon qilib Otabekni koʻtarar edim!", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 9, "text": "Bardosh qilmoq, toqat qilmoq; chidamoq. Bolaning injiqligini onasi koʻtaradi.", "examples": [{"text": "Kampirga aytma, koʻtarolmaydi. IYodgorboydan] Qora xat kelgan!", "source": "A. Qahhor, Asror bobo"}, {"text": "Bosh muharrir, Rahim akaning qobiliyatli xodim ekanligini nazarda tutib, baʼzi erkaliklarini koʻtarardi.", "source": "F. Musajonov, Himmat"}]}, {"order": 10, "text": "Hazm qilmoq, singdirmoq.", "examples": [{"text": "Har qancha ovqat boʻlsa, koʻtaradi — kuchi koʻp. Bemor palovni koʻtarolmadi.", "source": ""}, {"text": "Tomogʻi taqillab oʻtirgan dutorchi koʻtarmasalar — ichmasinlar desa ham, Nabigul unamadi.", "source": "A. Qahhor, Qanotsiz chittak"}]}, {"order": 11, "text": "Yoqtirmoq, suymoq; toqat qilmoq.", "examples": [{"text": "Bundan keyin har bir ishni men bilan bahamjihat qiling, oʻzbilarmonlikni koʻtarmayman.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 12, "text": "Biror ish-harakat qilishga ilhomlantirmoq, safarbar qilmoq.", "examples": [{"text": "Mustamlakachi zolimlarga qarshi yana xalqni koʻtaraylik! Qudratning ishini oxiriga yetkazaylik!", "source": "N. Safarov, Uygʻonish"}]}, {"order": 13, "text": "Oʻz ustiga olmoq, oʻz hisobidan toʻlamoq (sarf-harajat haqida).", "examples": [{"text": "Umurzoq aka: — Bolalar bizga shuncha yordam berishdi. Endi sayohat qilib kelishsin. Butun yoʻl xarajatini kolxoz koʻtaradi, — dedi.", "source": "H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar"}, {"text": "Endi Shoabdufattoh Xoʻjayevning sarfini ham koʻtaraylikmi?", "source": "A. Qahhor, Ogʻaynilar"}]}, {"order": 14, "text": "Yoʻq qilmoq, yoʻqotmoq, bitirmoq.", "examples": [{"text": "Adovatni oradan koʻtarmoq.", "source": ""}, {"text": "Musulmonqul zolimlarni oʻrtadan koʻtarib, yurtga osoyish berganda, unga kim nima deya olar edi?", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "U oʻrtadagi noqulay jimlikni koʻtarib tashlash uchun Gʻiyosni gapga soldi.", "source": "K. Yashin, Hamza"}]}, {"order": 15, "text": "Ichmoq, urmoq (may haqida).", "examples": [{"text": "Qadah koʻtarmoq.", "source": ""}, {"text": "[Ravshan polvon] Xonim olib kelgan konyakdan koʻzlarini chirt yumib, bir ryumkasini koʻtarib tashladi.", "source": "O. Yoqubov, Larza"}]}, {"order": 16, "text": "Qarzga olmoq.", "examples": [{"text": "Bir pud gʻallani, topilsa, uch pud gʻallaga boʻlsayam, jon deb koʻtaramiz.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Matqovul kelasi yil hosili hisobiga Hakimjon boyvachchaning otasi Latifjonboydan pul koʻtarib, ot oldi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}]}, {"order": 17, "text": "Yetishtirmoq, olmoq.", "examples": [{"text": "Gektar boshiga oʻn tonnadan hosil koʻtardik.", "source": ""}]}, {"order": 18, "text": "Ayrim otlar bilan birikib, shu ot bildirgan narsani yuzaga keltirishni ifodalaydi.", "examples": [{"text": "Janjal koʻtarmoq. Isyon koʻtarmoq. Shovqin-suron koʻtarmoq.", "source": ""}, {"text": "shikoyat qilaqol, boshingni devorga urib, faryod koʻtar.", "source": "K. Yashin, Hamza"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "fe’l", "source_url": "https://izoh.uz/word/ko‘tar"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-турецкий толковый словарь", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Переводной", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "96"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Yerdan yoki yotgan joyidan uzib, ajratib olmoq.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Yerdan uzilgan, ajratilgan holda tutmoq, qoʻlda tutmoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "КЎТАРМОҚ", "raw_meaning": "KALDIRMAK 1.Ердан ёки ётган жойидан узиб, ажратиб олмоқ. 2.Ердан узилган, ажратилган ҳолда тутмоқ, қўлда тутмоқ."}}, {"dictionary": {"name": "Русско-узбекский и узбекско-русский словарь", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "484"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "butun bir roʻzgʻorni koʻtargan tuyaga bitta elak ogʻirlik qilgan ekan", "source": ""}, {"text": "koʻtarsa zam qil, koʻtarmasa kam qil", "source": ""}, {"text": "zar gilam, zar-zar gilam, koʻtaray desam, ogʻir gilam", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": [{"text": "hosil koʻtarmoq", "source": ""}]}, {"order": 4, "text": "", "examples": [{"text": "u har qanday ogʻirlikni koʻtara oladi", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ko'tarmoq", "raw_meaning": "1. поднимать; butun bir ro'zg'orni ko'targan tuyaga bitta elak og'irlik qilgan ekan посл. говорят, что для верблюда, поднявшего весь домашний скарб, и одно сито составило тяжесть; ko'tarsa zam qil, ko'tarmasa kam qil погов. если разбирают товар — прибавь цену, если не берут товар — убавь цену; zar gilam, zar-zar gilam, ko'taray desam, og'ir gilam загадка золотой ковёр, золотист ковёр, приподнял бы я, да тяжёл ковёр (Земля); qo'l ~ поднять руку (руки); masala ~ поднимать вопрос; isyon ~ поднять мятеж; 2. выдвигать, повышать (по службе); 3. убирать, снимать; hosil ~ убирать урожай; 4. переносить; выносить; терпеть; u har qanday og'irlikni ko'tara oladi он может вынести любую трудность; ◊ sirkasi suv ko'tarmaydi он болезненно реагирует на все; qadah ~ поднять бокал, произнести тост; bola ~ вынашивать (нянчить) ребёнка; qarz ~ брать в долг (взаймы); xudo ko'tarsin uni бран. женск. убей его бог; uy ~ производить генеральную уборку дома (комнаты)."}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "532"}, "pos": "v", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ko‘tarmoq", "raw_meaning": "v lift, raise; pickup; qo‘zg‘olon ~ revolt"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-каракалпакский словарь", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Переводной", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "70"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "kóteriw", "examples": []}, {"order": 2, "text": "kóbeytiriw", "examples": []}, {"order": 3, "text": "lawazımın kóteriw", "examples": []}, {"order": 4, "text": "shıdaw", "examples": []}, {"order": 5, "text": "siñiriw", "examples": []}, {"order": 6, "text": "kótermew", "examples": []}, {"order": 7, "text": "óz esabınan tólew", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "KO‘TARMOQ", "raw_meaning": "1. kóteriw, joqarı kóteriw; joqarığa shıgarıw; 2. awıs. kóbeytiriw, arttırıw; 3. lawazımın kóteriw, lawazımğa tayınlaw; 4. awıs. shıdaw, taqat etiw; 5. awıs. siñiriw; 6. awıs. kótermew; yoshlandırıw, ruwxlandırıw; 7. awıs. óz esabınan tólew."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-немецкий словарь", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "98"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "(yuqoriga) heben vt", "examples": [{"text": "bayroq koʻtarmoq", "source": ""}, {"text": "birovga qoʻlini koʻtarmoq", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "(natija v.h.) erhöhen", "examples": []}, {"order": 3, "text": "(mansabga) befördern vt", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": [{"text": "qoʻzgʻolon koʻtarmoq", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ko'tarmoq", "raw_meaning": "1. (yuqoriga) heben vt, emporheben vt; bayroq ~ die Flagge hissen, flaggen; birovga qo'lini ~ gegen j-n die Hand erheben; 2. (natija v.h.) erhöhen, steigern vt; 3. (mansabga) befördern vt, einsetzen vt; 4. qo'zg'olon ~ einen Aufstand machen, sich erheben; gap ko'tarmaydigan odam überempfindlicher Mensch"}}, {"dictionary": {"name": "Словарь-справочник словесного управления", "title": "Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков", "kind": "Терминологический", "imprint": "Федоров, Вениамин Александрович; Алиев, Ғани Ашурович (1997). Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-rus-ingliz-nemis-tillarida-soz-boshqaruviga-doir-lugat-malumotnoma-slovar-spravochnik-slovesnogo-upravleniya-uzbekskogo-russkogo-angliyskogo-nemetskogo-yaz-kov/", "page": "95"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Maktabda bolalar, agar ular bir narsa demoqchi boʻlsalar, qoʻllarini (nimani?) koʻtaradilar.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "304. а)кўтармоқ Бли ТК", "raw_meaning": "Мактабда болалар, агар улар бир нарса демоқчи бўлсалар, қўлларини (нимани?) кўтарадилар."}}, {"dictionary": {"name": "Словарь-справочник словесного управления", "title": "Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков", "kind": "Терминологический", "imprint": "Федоров, Вениамин Александрович; Алиев, Ғани Ашурович (1997). Ўзбек-рус-инглиз-немис тилларида сўз бошқарувига доир луғат-маълумотнома / Словарь-справочник словесного управления узбекского-русского-английского-немецкого языков. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-rus-ingliz-nemis-tillarida-soz-boshqaruviga-doir-lugat-malumotnoma-slovar-spravochnik-slovesnogo-upravleniya-uzbekskogo-russkogo-angliyskogo-nemetskogo-yaz-kov/", "page": "95"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Kapitalistlar oziq-ovqat narxini (nimani?) sunʼiy koʻtaradilar.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "б) кўтармоқ Бли ТК", "raw_meaning": "Капиталистлар озиқ-овқат нархини (нимани?) сунъий кўтарадилар."}}]}