{"headword": "КОНВЕКЦИЯ В МАНТИИ ЗЕМЛИ", "key": "konvektsiya v mantii zemli", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь нефтегазовой промышленности", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Терминологический", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "241"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "mantiya va Yer poʻsti dinamikasini taʼminlaydigan muhim jarayonlardan biri issiqlik konveksiyasidir. Yer qaʼrida toʻplanayotgan issiqlik faqat jinslarning issiqlik oʻtkazuvchanlik qobiliyatiga koʻra uning yuzasidan sarflanganda Yer juda katta tezlikda qizib toʻliq erib ketgan boʻlar edi. Lekin, okean oʻrtaliq togʻ tizmalarining rift zonalaridan va vulkanlar otilishidan issiqlik ajralishi hamda issiqlikni mantiyadan nafaqat konduktiv, shuningdek, konvektiv yoʻl bilan ajralib chiqishi sayyoramizni qizib ketishdan asraydi. Keyingi yillarda olib borilgan tadqiqotlar mantiyaning maʼlum bir sathida juda qizigan (zichligi kam, seysmik toʻlqinlar kichik tezlikda tarqaladigan) va kam qizigan, zichlashgan, yuqori tezlikli uchastkalar borligini koʻrsatdi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "КОНВЕКЦИЯ В МАНТИИ ЗЕМЛИ — Ер мантиясидаги конвекция", "raw_meaning": "мантия ва Ер пўсти динамикасини таъминлайдиган муҳим жараёнлардан бири иссиқлик конвекциясидир. Ер қаърида тўпланаётган иссиқлик фақат жинсларнинг иссиқлик ўтказувчанлик қобилиятига кўра унинг юзасидан сарфланганда Ер жуда катта тезликда қизиб тўлиқ эриб кетган бўлар эди. Лекин, океан ўрталиқ тоғ тизмаларининг рифт зоналаридан ва вулканлар отилишидан иссиқлик ажралиши ҳамда иссиқликни мантиядан нафақат кондуктив, шунингдек, конвектив йўл билан ажралиб чиқиши сайёрамизни қизиб кетишдан асрайди. Кейинги йилларда олиб борилган тадқиқотлар мантиянинг маълум бир сатҳида жуда қизиган (зичлиги кам, сейсмик тўлқинлар кичик тезликда тарқаладиган) ва кам қизиган, зичлашган, юқори тезликли участкалар борлигини кўрсатди."}}]}