{"headword": "КОНТИНЕНТАЛЬНАЯ КОРА", "key": "kontinentalnaya kora", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь нефтегазовой промышленности", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Терминологический", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "246"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kontinental poʻst — qitʼalarni hosil qiluvchi yer poʻsti turi. K.p. jinslari okean poʻstlariga nisbatan kremnezem va ishqorlarga boyligi bilan ajralib turadi, shu sababli ular «sial» qobigʻi (alyumosilikatlarga boyligi boʻyicha) deb ataladi. K.p. jinslarining zichligi okean poʻsti jinslarinikiga nisbatan kam, harakatchanligi yuqori. Shu sababli K.p. Yerning mantiya qismigacha choʻkishi mumkin (A.Mishero va b., 1985). Chuqur seysmozondlash va oʻta chuqur burgʻu quduqlaridan olingan maʼlumotlar (mas., Kola yarim oroli va Voronej kristall massivlari) asosida tuzilgan K.p. kesimi quyidagichadir: 1) moʻrt deformatsiyalanish zonasi (0—3 km chuqurlikda); 2) listrik yoriqlarning rivojlanish va tekislanish darajasi (3—12 km oraliqdagi 2a qati) va ularning shoxlanishi hamda soʻnishi (12—17 km oraliqdagi 2b qati); 3) uzilish va hajmiy darzlanish zonasi (17—23 km)— Za qati va moddalarning plastik oqish sathi (23—35 km oraliqdagi 3b qati); 4) Moxo yuzasi. 1 va 2 qatlar sathi yuqori poʻst (sobiq granit qati)ga, 3 qat sathi pastki poʻst (sobiq bazalt qati)ga mos keladi. Ular orasidagi chegara (15—17 km) Konrad yuzasiga toʻgʻri keladi. Yuqori va pastki poʻstlardagi jinslar tarkibi (asosan granitogneyslar) oʻxshash boʻlib, mineral fatsiyalarning qayta shakllanishi muhitning fizik-kimyoviy sharoitlarining oʻzgarishi bilan bogʻliq. Yuqori va pastki K.p.larning oʻzaro farqi qaytgan toʻlqinlar metodi bilan yaqqol ifodalanadi (K.12-rasm). Yuqori poʻst (1 va 2 qatlar) seysmik jihatdan pastdagiga nisbatan bir jinsli va «ravshan» hisoblanadi. Pastdagi poʻstda seysmik qatlanish kuzatiladi. Yuqori K.p.dagi «ravshan» qatning qalinligi 20—25 km, uning ostidagi pastki poʻstning qalinligi 10—20 km boʻlib, 20 km dan 35—40 km gacha boʻlgan oraliqda uchraydi. K.p. ning pastki (Moxo) yuzasi va yuqori (Konrad yuzasi) chegaralari, ayniqsa Moxo yuzasi aniq va tekisdir. Yuqori poʻst tuzilishining oʻziga xos xususiyatlaridan biri toʻlqin qaytadigan gorizontlarning qiya holatda yotishidir, ayrim hollarda u poʻstni toʻlaligicha kesib oʻtadi. Bu gorizontlar yirik chok zonalari bilan bogʻliq boʻlib, u boʻylab kontinental bloklarning toʻqnashuvi sodir boʻladi. Natijada, qadimiy burmalanish mintaqalari hosil boʻladi. Shunday choklar-", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "КОНТИНЕНТАЛЬНАЯ КОРА", "raw_meaning": "Континентал пўст — қитъаларни ҳосил қилувчи ер пўсти тури. К.п. жинслари океан пўстларига нисбатан кремнезем ва ишқорларга бойлиги билан ажралиб туради, шу сабабли улар «сиаль» қобиғи (алюмосиликатларга бойлиги бўйича) деб аталади. К.п. жинсларининг зичлиги океан пўсти жинслариникига нисбатан кам, ҳаракатчанлиги юқори. Шу сабабли К.п. Ернинг мантия қисмигача чўкиши мумкин (А.Мишеро ва б., 1985). Чуқур сейсмозондлаш ва ўта чуқур бурғу қудуқларидан олинган маълумотлар (мас., Кола ярим ороли ва Воронеж кристалл массивлари) асосида тузилган К.п. кесими қуйидагичадир: 1) мўрт деформацияланиш зонаси (0—3 км чуқурликда); 2) листрик ёриқларнинг ривожланиш ва текисланиш даражаси (3—12 км оралиқдаги 2а қати) ва уларнинг шохланиши ҳамда сўниши (12—17 км оралиқдаги 2б қати); 3) узилиш ва ҳажмий дарзланиш зонаси (17—23 км)— За қати ва моддаларнинг пластик оқиш сатҳи (23—35 км оралиқдаги 3б қати); 4) Мохо юзаси. 1 ва 2 қатлар сатҳи юқори пўст (собиқ гранит қати)га, 3 қат сатҳи пастки пўст (собиқ базальт қати)га мос келади. Улар орасидаги чегара (15—17 км) Конрад юзасига тўғри келади. Юқори ва пастки пўстлардаги жинслар таркиби (асосан гранитогнейслар) ўхшаш бўлиб, минерал фацияларнинг қайта шаклланиши муҳитнинг физик-кимёвий шароитларининг ўзгариши билан боғлиқ. Юқори ва пастки К.п.ларнинг ўзаро фарқи қайтган тўлқинлар методи билан яққол ифодаланади (К.12-расм). Юқори пўст (1 ва 2 қатлар) сейсмик жиҳатдан пастдагига нисбатан бир жинсли ва «равшан» ҳисобланади. Пастдаги пўстда сейсмик қатланиш кузатилади. Юқори К.п.даги «равшан» қатнинг қалинлиги 20—25 км, унинг остидаги пастки пўстнинг қалинлиги 10—20 км бўлиб, 20 км дан 35—40 км гача бўлган оралиқда учрайди. К.п. нинг пастки (Мохо) юзаси ва юқори (Конрад юзаси) чегаралари, айниқса Мохо юзаси аниқ ва текисдир. Юқори пўст тузилишининг ўзига хос хусусиятларидан бири тўлқин қайтадиган горизонтларнинг қия ҳолатда ётишидир, айрим ҳолларда у пўстни тўлалигича кесиб ўтади. Бу горизонтлар йирик чок зоналари билан боғлиқ бўлиб, у бўйлаб континентал блокларнинг тўқнашуви содир бўлади. Натижада, қадимий бурмаланиш минтақалари ҳосил бўлади. Шундай чоклар-"}}]}