{"headword": "kompozitsiya", "key": "kompozitsiya", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Adabiy asar, sanʼat asari qismlarining tuzilishi, joylashishi va oʻzaro munosabati, ularning qoʻshilib ketishi, qoʻshilgan yaxlitligi.", "examples": [{"text": "Romanning kompozitsiyasi. Operaning kompozitsiyasi.", "source": ""}, {"text": "Uning [Oxunovaning] ocherklari syujet va kompozitsiya jihatidan aniq maqsadga qaratilgan.", "source": "X. Yodgorov, Hayot toʻlqinlari"}, {"text": "Har holda ular ham kompozitsiyasi, ham ohangdorligi bilan folklor asarlariga yaqin turadi.", "source": "OʻTA"}]}, {"order": 2, "text": "Tarkibiy qismlari mazmunan oʻzaro bogʻlanib, birlik tashkil etgan badiiy asar, musiqa yoki rassomlik asari.", "examples": [{"text": "Haykaltaroshlik, meʼmorchilik kompozitsiyalari bamisoli jangnomaning qahramonlaridek qad koʻtaradi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 3, "text": "Musiqa asari yaratish nazariyasi.", "examples": [{"text": "Kompozitsiya klassining talabasi.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/kompozitsiya"}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "524"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "kompozitsiya", "raw_meaning": "n composition"}}, {"dictionary": {"name": "Русско-узбекский тематический словарь", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Переводной", "imprint": "Тихонов, А. Н.; Хатамов, Н. Т.; Емельянова, С. А.; Тихонова, М. Ю. (1975). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-tematicheskiy-slovar/", "page": "499"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "kompozitsiya", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "компози́ция", "raw_meaning": "композиция"}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь литературоведческих терминов", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Терминологический", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "144"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "(лат. compositio — тузилиш, қурилиш, таркиб сўзидан)", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Badiiy asardagi qismlar, obrazlar va badiiy vositalarning muayyan gʻoyaviy maqsadga xizmat qiladigan tartibda joylashishi, ularning tasvirdagi mezoni va muvofiqligi. Ijodkorning maqsadi, gʻoyaviy pozitsiyasi izchil va aniq boʻlmasa, uning asari ham kompozitsiya jihatidan mukammal boʻlmaydi. Shuning uchun ham badiiy asardagi har bir detal, epizod yoki vosita doim biror narsaga xizmat qiladi, bir-biri bilan biror munosabatda bogʻliq boʻladi. Demak, kompozitsiya asar mazmunini eng mukammal tusda reallashtiruvchi shakliy kategoriyadir. U ijodiy metod, adabiy yoʻnalish, oqim", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Композиция", "raw_meaning": "(лат. compositio — тузилиш, қурилиш, таркиб сўзидан) — композиция. Бадиий асардаги қисмлар, образлар ва бадиий воситаларнинг муайян ғоявий мақсадга хизмат қиладиган тартибда жойлашиши, уларнинг тасвирдаги мезони ва мувофиқлиги. Ижодкорнинг мақсади, ғоявий позицияси изчил ва аниқ бўлмаса, унинг асари ҳам композиция жиҳатидан мукаммал бўлмайди. Шунинг учун ҳам бадиий асардаги ҳар бир деталь, эпизод ёки восита доим бирор нарсага хизмат қилади, бир-бири билан бирор муносабатда боғлиқ бўлади. Демак, композиция асар мазмунини энг мукаммал тусда реаллаштирувчи шаклий категориядир. У ижодий метод, адабий йўналиш, оқим"}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь терминов синхронного перевода", "title": "РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ", "kind": "Терминологический", "imprint": "Ҳамидов, Хайрулла Худоёрович; Ҳасанова, Шаҳзода Абдужаббор қизи (2020). РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ. Tashkent: Nodirabegim\" нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-sinxron-tarjima-terminlarining-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "55"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Matnning ichki va tashqi tuzilish prinsiplari orasidagi oʻzaro taʼsir. Bu nafaqat matnning tuzilish sxemasi, balki mazmun bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan gʻoyaviy-estetik kategoriyadir (Qiyoslang: Arxitektonika).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "см.", "target": "Архитектоника"}], "extra": {"raw_word": "Композиция.", "raw_meaning": "– Композиция. Матннинг ички ва ташқи тузилиш принциплари орасидаги ўзаро таъсир. Бу нафақат матннинг тузилиш схемаси, балки мазмун билан чамбарчас боғлиқ бўлган ғоявий-эстетик категориядир (Қиёсланг: Архитектоника)."}}, {"dictionary": {"name": "Русско-узбекский словарь по математике", "title": "МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ", "kind": "Терминологический", "imprint": "Сабиров, Мардан Аюбович (1973). МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/matematikadan-ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "94"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "композиция", "raw_meaning": "композиция"}}]}