{"headword": "Koʻchki, siljish", "key": "kochki siljish", "entries": [{"dictionary": {"name": "Словарь чрезвычайных ситуаций", "title": "ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР", "kind": "Терминологический", "imprint": "Турагалов, Т.Ж.; Ильясова, З.Ф. (2016). ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР. Tashkent: Ўзбекистон Республикаси ФВВ Фуқаро Муҳофазаси институти минитипографияси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/favqulodda-vaziyatlar/", "page": "111"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "ogʻirlik kuchi taʼsirida togʻ jinslari va tuproq massasining togʻ va jarliklar yonbagʻri, dengiz, koʻl va daryolarning tik tushgan qirgʻoqlari boʻylab pastga siljishi. Koʻpincha K. ning sabablari yonbagʻirning tagidan yuvilib ketilishi, juda koʻp yogʻgan yogʻin bilan haddan tashqari namlanishi, zilzila yoki inson faoliyati (portlatish ishlari va boshq.) hisoblanadi. K. ning yuzaga kelish ehtimolligi togʻning balandligiga bogʻliq. 1000 metrdan 1700 metrgacha balandlikda K. larning 90,9% yuz beradi. Ular odatda 20⁰ nishablikdan boshlab, biroq ayrim qulay sharoitlarda 5-7⁰ nishablikda yuz beradi. K. hajmiga (siljiyotgan jins hajmiga) koʻra toʻrtta sinfga boʻlinadi: 1) kichik – 10000 m³ gacha; 2) oʻrta – 11000 dan 100000 m³ gacha; 3) katta – 101000 dan 1000000 m³ gacha; 4) juda katta – 1000000 m³ dan ortiq. Koʻchki harakati tezligi Tezlik Koʻchki harakati bahosi 3 m/soniya Jadal 0,3 m/daqiqa Faol 1,5 m/sutka Tez 1,5 m/oy Meʼyorda 1,5 m/yil Juda sekin 0,06 m/yil Juda ham sekin", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Кўчки, силжиш", "raw_meaning": "оғирлик кучи таъсирида тоғ жинслари ва тупроқ массасининг тоғ ва жарликлар ёнбағри, денгиз, кўл ва дарёларнинг тик тушган қирғоқлари бўйлаб пастга силжиши. Кўпинча К. нинг сабаблари ёнбағирнинг тагидан ювилиб кетилиши, жуда кўп ёққан ёғин билан ҳаддан ташқари намланиши, зилзила ёки инсон фаолияти (портлатиш ишлари ва бошқ.) ҳисобланади. К. нинг юзага келиш эҳтимоллиги тоғнинг баландлигига боғлиқ. 1000 метрдан 1700 метргача баландликда К. ларнинг 90,9% юз беради. Улар одатда 20⁰ нишабликдан бошлаб, бироқ айрим қулай шароитларда 5-7⁰ нишабликда юз беради. К. ҳажмига (силжиётган жинс ҳажмига) кўра тўртта синфга бўлинади: 1) кичик – 10000 м³ гача; 2) ўрта – 11000 дан 100000 м³ гача; 3) катта – 101000 дан 1000000 м³ гача; 4) жуда катта – 1000000 м³ дан ортиқ. Кўчки ҳаракати тезлиги Тезлик Кўчки ҳаракати баҳоси 3 м/сония Жадал 0,3 м/дақиқа Фаол 1,5 м/сутка Тез 1,5 м/ой Меъёрда 1,5 м/йил Жуда секин 0,06 м/йил Жуда ҳам секин"}}]}