{"headword": "КИСЛОТА АЗОТНАЯ", "key": "kislota azotnaya", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь нефтегазовой промышленности", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Терминологический", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "221"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "bir asosli kuchli kislota. Kimyoviy formulasi HNO₃, rangsiz. Suvsizlantirilgandagi zichligi 1522 kg/m³, -41,6°S da eriydi, 82,6°S da qaynaydi. A.k. ning massa miqdori 68,4%, 121,9°S da azeotrop hosil qiladi, suvda yaxshi aralashadi. A.k. xalq xoʻjaligida azotli va murakkab tarkibli oʻgʻitlar olishda, rangli metallurgiyada metallarni eritishda, kimyo sanoatida oltingugurt kislotasini tayyorlashda, har xil azot birikmali organik moddalar olishda, raketa texnikasida yoqilgʻini oksidlovchi sifatida va xalq xoʻjaligining boshqa tarmoqlarida ishlatiladi. A.k. ammiakni 750°S temperaturada kislorod bilan oksidlab yoki 875—900°S temperatura va yuqori bosimda platinali katalizatorlar ishtirokida hosil boʻlgan NO ni NO₂ gacha oksidlab olinadi. Shuningdek, azotni oksidlab va oksidlarni suv bilan shimdirib ham A.k.ni olish mumkin. Laboratoriya sharoitida nitratlarni parchalab olinadi. A.k.ning massasi miqdori 97—98%, 58—60% li va 47% li turlari ham ishlab chiqariladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "КИСЛОТА АЗОТНАЯ", "raw_meaning": "Азот кислотаси — бир асосли кучли кислота. Кимёвий формуласи HNO₃, рангсиз. Сувсизлантирилгандаги зичлиги 1522 кг/м³, -41,6°С да эрийди, 82,6°С да қайнайди. А.к. нинг масса миқдори 68,4%, 121,9°С да азеотроп ҳосил қилади, сувда яхши аралашади. А.к. халқ хўжалигида азотли ва мураккаб таркибли ўғитлар олишда, рангли металлургияда металларни эритишда, кимё саноатида олтингугурт кислотасини тайёрлашда, ҳар хил азот бирикмали органик моддалар олишда, ракета техникасида ёқилғини оксидловчи сифатида ва халқ хўжалигининг бошқа тармоқларида ишлатилади. А.к. аммиакни 750°С температурада кислород билан оксидлаб ёки 875—900°С температура ва юқори босимда платинали катализаторлар иштирокида ҳосил бўлган NO ни NO₂ гача оксидлаб олинади. Шунингдек, азотни оксидлаб ва оксидларни сув билан шимдириб ҳам А.к.ни олиш мумкин. Лаборатория шароитида нитратларни парчалаб олинади. А.к.нинг массаси миқдори 97—98%, 58—60% ли ва 47% ли турлари ҳам ишлаб чиқарилади."}}]}