{"headword": "kalit", "key": "kalit", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Qulfni ochish yoki berkitish uchun ishlatiladigan metall asbob.", "examples": [{"text": "Uyning kaliti. Sandiqning kaliti. Eshikning kaliti.", "source": ""}, {"text": "Mamarayim afandi Teshaboydan omborlarning kalitlarini olgandan keyin, u yerdagi mollarni yaxshilab koʻzdan kechirib chiqdi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}]}, {"order": 2, "text": "Biror mexanizmni burab yurgizish, ishga tushirish uchun ishlatiladigan metall asbob.", "examples": [{"text": "Devor soatning kaliti. Oʻyinchoqning kaliti.", "source": ""}, {"text": "Ilhomjon tezda domkrat va kalitlarni oldi.", "source": "N. Aminov, Yolgʻonchi farishtalar"}]}, {"order": 3, "text": "Gayka va boltlarni burab qattiqlash yoki boʻshatish uchun ishlatiladigan uzunchoq dastali yoki dastasiz jagʻli metall asbob.", "examples": []}, {"order": 4, "text": "Besh qatorli nota chizigʻining birortasiga qoʻyiladigan va shu chiziqdagi nota nomi va balandligini bildiradigan maxsus belgi.", "examples": []}, {"order": 5, "text": "Test sinovlarida berilgan test topshiriqlarining eng toʻgʻri javoblarini aks ettiruvchi jadval; toʻgʻri javoblar roʻyxati.", "examples": []}, {"order": 6, "text": "Biror narsaga erishish yoki uni tushuntirish (anglash), topish, egallash yoʻli, vositasi, imkoniyati.", "examples": [{"text": "Baxt kaliti. Gʻalaba kaliti.", "source": ""}, {"text": "Magʻrur ovoz berar odam degan soʻz! Tilsimlar kaliti uning qoʻlida.", "source": "T. Toʻla."}, {"text": "Hayotda shunday kishilar boʻladiki, qalb kaliti ularning qoʻlida.", "source": "Yo. Shukurov, Xalq bilan hamnafas"}, {"text": "Hosilning kaliti deb atalmish bu boylik [mineral oʻgʻit] qor, yomgʻir ostida kuchini yoʻqota boshlagan.", "source": "X. Toʻxtaboyev, Oʻgʻitdan togʻlar"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/kalit"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "515"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "n key", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "kalit", "raw_meaning": "n key"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "85"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Qulfni ochish va berkitish uchun ishlatiladigan metall asbob.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "КАЛИТ", "raw_meaning": "ANAHTAR, AÇKI Қулфни очиш ва беркитиш учун ишлатиладиган металл асбоб."}}, {"dictionary": {"name": "Metrologik izohli lugʻat", "title": "Русча-ўзбекча изоҳли МЕТРОЛОГИК ЛУҒАТ / Русско-узбекский толковый МЕТРОЛОГИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абдувалиев, Абдуқаҳҳор Абдулхаевич; Валиев, Умаржон Назирович; Жебровский, Станислав Константинович (2010). Русча-ўзбекча изоҳли МЕТРОЛОГИК ЛУҒАТ / Русско-узбекский толковый МЕТРОЛОГИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Tafakkur» нашриёти; «Ўзстандарт» агентлиги нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-izohli-metrologik-lugat-russko-uzbekskiy-tolkov-y-metrologicheskiy-slovar/", "page": "186"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Oʻtkazuvchanligi yuqori boʻlganda tutashgan holatda, yoki oʻtkazuvchanlik past boʻlganda ajratilgan holatda boʻlishi mumkin boʻlgan elektr zanjirning ikki qutbli elementi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "КАЛИТ", "raw_meaning": "Ўтказувчанлиги юқори бўлганда туташган ҳолатда, ёки ўтказувчанлик паст бўлганда ажратилган ҳолатда бўлиши мумкин бўлган электр занжирнинг икки қутбли элементи."}}, {"dictionary": {"name": "Metrologik izohli lugʻat", "title": "Русча-ўзбекча изоҳли МЕТРОЛОГИК ЛУҒАТ / Русско-узбекский толковый МЕТРОЛОГИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абдувалиев, Абдуқаҳҳор Абдулхаевич; Валиев, Умаржон Назирович; Жебровский, Станислав Константинович (2010). Русча-ўзбекча изоҳли МЕТРОЛОГИК ЛУҒАТ / Русско-узбекский толковый МЕТРОЛОГИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Tafakkur» нашриёти; «Ўзстандарт» агентлиги нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-izohli-metrologik-lugat-russko-uzbekskiy-tolkov-y-metrologicheskiy-slovar/", "page": "186"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kalit oʻtkazuvchanligi yuqori boʻlganda tutashgan holatda, yoki oʻtkazuvchanlik past boʻlganda ajratilgan holatda boʻlishi mumkin boʻlgan elektr zanjirning ikki qutbli elementi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "KALIT", "raw_meaning": "Kalit o'tkazuvchanligi yuqori bo'lganda tutashgan holatda, yoki o'tkazuvchanlik past bo'lganda ajratilgan holatda bo'lishi mumkin bo'lgan elektr zanjirning ikki qutbli elementi."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "467"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "ключ", "examples": [{"text": "baxt sandiqda, kaliti osmonda", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "kalit", "raw_meaning": "ключ; baxt sandiqda, ~i osmonda посл. счастье в шкатулке (сундуке), а ключ на небе."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "62"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "KALIT", "raw_meaning": "gilt."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "83"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "kalit", "raw_meaning": "Schlüssel m; ~ bilan qulflamoq zuschliessen vt, verschliessen vt; birovning ko‘ngliga ~ topmoq den Schlüssel zum Verständnis finden"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-arabcha-ruscha-inglizcha oʻquv lugʻati", "title": "ҲАММАБОП ЎЗБЕКЧА – АРАБЧА – РУСЧА – ИНГЛИЗЧА ЎҚУВ ЛУҒАТИ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Сулаймонов, Мўминжон; Раҳматуллаев, Юнусхон; Ғойиббоева, Райҳоной; Сулаймонова, Хулкарой (2021). ҲАММАБОП ЎЗБЕКЧА – АРАБЧА – РУСЧА – ИНГЛИЗЧА ЎҚУВ ЛУҒАТИ. Tashkent: Nodirabegim.", "url": "https://til.uz/lugatlar/hammabop-ozbekcha-arabcha-ruscha-inglizcha-oquv-lugati/", "page": "16"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "Miftaah", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Калит", "raw_meaning": "مفتاح Miftaah Ключ Key"}}, {"dictionary": {"name": "Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari izohli lugʻati", "title": "Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Амиров, Д.М.; Атаджанов, А.Ю.; Атаджанов, Д.Ю.; Ибрагимов, Д.А.; Раҳимжонов, З.Ё.; Саидхўжаев, С.С. (2010). Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати. Tashkent: БМТТДнинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/axborot-kommunikatsiya-texnologiyalari-izohli-lugati/", "page": "99"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "ingl: key rus: klyuch 1 Ramzlar majmui. U obyektlarni oʻxshash obyektlar toʻplamidan ajratib olish, ularni qidirish yoki maxfiylashtirish uchun ishlatiladi. Obyektlar sifatida foydalanuvchilar va dasturlar, maʼlumotlar, fayllar, klaviatura va h.k. boʻlishi mumkin. Ikki turdagi kalitlar farqlanadi: ochiq (barcha foydalanuvchi va dasturlarga beriladigan, masalan, klaviatura tugmachalari kodlari) va yopiq (cheklangan doiradagi shaxslarga va dasturlarga maʼlum boʻlgan, masalan, korporatsiya maʼlumotlar bazasidan foydalanish kaliti). 2 MB. Maʼlumotlarni aniqlash uchun ishlatiladigan bir yoki undan ortiq ramzlar yoki yozuv maydoni. 3 kriptografiya. Dastlabki matnni shifrmatnga oʻgirish va unga teskari amallarni boshqarish uchun ishlatiladigan axborot majmui (bitlar ketma-ketligi). q: birlamchi kalit", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "калит", "raw_meaning": "ингл: key рус: ключ 1 Рамзлар мажмуи. У объектларни ўхшаш объектлар тўпламидан ажратиб олиш, уларни қидириш ёки махфийлаштириш учун ишлатилади. Объектлар сифатида фойдаланувчилар ва дастурлар, маълумотлар, файллар, клавиатура ва ҳ.к. бўлиши мумкин. Икки турдаги калитлар фарқланади: очиқ (барча фойдаланувчи ва дастурларга бериладиган, масалан, клавиатура тугмачалари кодлари) ва ёпиқ (чекланган доирадаги шахсларга ва дастурларга маълум бўлган, масалан, корпорация маълумотлар базасидан фойдаланиш калити). 2 МБ. Маълумотларни аниқлаш учун ишлатиладиган бир ёки ундан ортиқ рамзлар ёки ёзув майдони. 3 криптография. Дастлабки матнни шифрматнга ўгириш ва унга тескари амалларни бошқариш учун ишлатиладиган ахборот мажмуи (битлар кетма-кетлиги). қ: бирламчи калит"}}]}