жуфт
juftжуфт
от 1. Бир хил вазифага мўлжалланган, бир бутунлик, комплект ҳосил қиладиган иккита ўхшаш нарса, буюм.
Бир жуфт этик. Бир жуфт ҳўкиз.
Бобоқул кунига яраб турган бир жуфт эчкиси-ю кафтдай келадиган еридан ҳам айрилиб, бутунлай хонавайрон бўлиб қолибди. — С. Анорбоев, Оқсой
[Бой ўз-ўзига:] Бу ким бўлди? Чўрими ёки бир офатижон фариштами? Юзлари худди олмадай таранг. Бир жуфт қуралай кўзи сурма босгандай қора. — Ҳамза, Бой ила хизматчи
2. Рафиқ ёки рафиқа; эр ёки хотин, нар ёки мода (бир-бирига нисбатан).
— Жуфтингни қанотинг остига олиб уча кет, лочин! Бу ерда турма! — деди-да, Қора Аҳмад бир томонга чекилди. — Ойбек, Танланган асарлар
Ҳеч ким қариган чоғида жуфтидан қолмасин. — А. Қаҳҳор, Тўйда аза
Кенг осмон қаърида сузиб юрган каттагина бир қуш ўз жуфтини кутиб, гир айланади. — Ж. Абдуллахонов, Орият
3. Доим бирга бўладиган, ҳамроҳ, ёнма-ён.
Ёʻқ, бахт ҳам, бахцизлик ҳам жуфт бўлади, дейишгани рост экан. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
4. зид. Иккига қолдиқсиз бўлинадиган (бутун сонлар ҳақида); тоқ.
Жуфт сонлар. Жуфт номерли уйлар.
5. Икки дона, иккита.
Бир жуфт тухум. Ун жуфт данак.
6. кам қўлл. айн. Жўра ИИ.
У киши келинингизга икки жуфт атлас олиб келган эканлар. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Жуфт бўлсин Ижро этилган мусиқа, ашула, рақс маъқул тушганда, яна бўлсин деган маънодаги ибора. Улар эгилиб салом бериб, жойларига қайтаётган эди, қарсак янграб, одамлар жуфт бўлсин! деб қичқира бошладилар. — И. Раҳим, Ихлос
- Жуфт кучлар
- Жуфт сўзлар
- Жуфт тушган Хил тушган, иккови бир хил (феъли-атвори, юриш-туриши бир хил иккита одам ҳақида).
- Жуфти ҳалол (ёки пок) Қонуний эр-хотин. Бундай одамга жуфти ҳалол бўлиш учун ҳар қандай қиз дарҳол ризолик берар, деб ўйлайман [деди шайх]. — К. Яшин, Ҳамза
- Юлдузи жуфт тушган Бир-бирига мос, бир-бирига ёққан (икки одам ҳақида).