жин
jinжин
от 1. Шарқ мифологиясида ва диний тасаввурларга кўра: пастқам жойларда киши кўзига одам тимсолида кўриниб, гўё уни бирор дард-иллатга чалинтириб (масалан оғзини қийшайтириб) кетадиган афсонавий махлуқ.
— Энди бу ерда илгаригидай боёʻғли сайрамайди. Ҳеч кимнинг кўзига жин ҳам кўринмайди, — деди Юсвали тоға. — П. Турсун, Ўқитувчи
Букри домла Майнани жинми, парими деб ўйлади шекилли, турган жойидан силжимай, аллақандай дуони пичирлади. — Ш. Тошматов, Эрк қуши
2. кўчма Кишининг табиати, таъб.
Шунақанги гапларни жиним суймайди.
Бепарво, бўшанглик мардга эмас эп, Бундай одамларни ёқтирмас жиним. — Ж. Жабборов.
Сатторқул аканг уйни тузаттириб бермоқчи. Майли, ўшанда дераза ҳам қурсин, оқлацин ҳам, токча жинига ёқмаса, суватиб ташлай қолсин. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Жин кўча Пастқам тор кўча. Хиванинг жин кўчалари ҳувиллаб ётибди. — С. Сиёев, Аваз
- Жин тегмоқ Кайфияти бузилмоқ. Нариги хонадан опасининг уф тортгани эшитилди: — Нима жин тегди унга? — Опа, қўрқяпман,— деди Чарос овози титраб. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
- Жин урмайди Ҳеч нарса қилмайди, таъсир қилмайди. — Хотинингизга жин ҳам урмайди, аввал хашак жамғариш топшириғини бажаринг! — деди совхоз директора Саидмурод ака. — Н. Қобил, Беморлар
- Жин урсин Сенларнинг гапларинг қизиқ бўлди-ку, жин урсин сени! — С. Кароматов, Олтин қум
- Жин чироқ
- Жини тутмоқ Таъбига, кўнглига ёқмаган иш ёки гапдан жаҳли чиқмоқ; жиғибийрон бўлмоқ. Бирпасда дадамнинг жини тутди. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
- Жини қўзимоқ (ёки қўзғамоқ) [Заргаров Насибага зеҳн солиб:] Ҳм Формада олиб бора кўрма, формани кўриб, ЗАГС мудирининг жини қўзғамасин тағин. — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар
- Жинига тегмоқ ёки жинини қўзғатмоқ Табиатига тўғри келмайдиган иш, ҳаракат ёки гап билан жаҳлини чиқармоқ; асабини қўзғатмоқ. Жинимга тегмаган сен бормидинг?
- Жинидан баттар ёмон кўрмоқ Қаттиқ ёмон кўрмоқ. Домла бозор қилишни, магазинга боришни жинидан баттар ёмон кўрар эди. — А. Қаҳҳор, Тўйда аза
- Сени (ёки сенга) нима жин урди? Сенга нима бўлди? Эсингни едингми? Ақлдан оздингми? [Қози Мулладўстга:] Сенга нима жин урди? — [Мулладўст:] Сизни урган жин! Жим туринг, бу кун ҳам озлик қилмасин! Ҳамза, — Майсаранинг иши
- Жин чақа Жин чақа ҳамманинг кармонига тупуриб, бойларнинг ҳамёнига ўзини уради. — Ойбек, Танланган асарлар
- Жин машина Пахта тозалайдиган, чигитдан толаларни ажратиб оладиган машина. Завод ичкарисида жинлар пахта тозалаб чиқармоқда. — Ж. Шарипов, Хоразм