жим
jimжим
сфт. 1. Овоз, товуш чиқармай, индамай, овозсиз, товушсиз, сукут сақлаб, сукунатда.
Мум тишлагандек жим ўтирмоқ.
— Саидғози, сен гапирганда, Шербек жим ўтирган эди, — кимдир луқма ташлади. — С. Анорбоев, Оқсой
Ота-бола анчагина жим борди. Ўртага оғир сукунат тушди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.
2. Қимирламай, қимир этмай, ҳаракациз, тек.
Унинг кўзини юмиб, жим ётганини кўрган Бобоқул ота ўрнидан қўзғалди: — Сен тинчгина ухлайвер, чироқ. Мен бир айланиб келай. — С. Анорбоев, Оқсой
Омон бўлинг-е, раис ака тийинигача тўғрилаб дафтардан ўтказдик-ку? Бироқ ўзингиз, жим ётган илоннинг бошини қўзғаб, яхши қилмадингиз. — С. Анорбоев, Оқсой
3. унд. с. взф. Овозингни ўчир, товушингни чиқарма, тинчлан.
— Жим!— муштини кўтарди Ёрмат. — Ойбек, Танланган асарлар
— Жим, жим— деди Қумри ярим товуш билан. — Гулшан бизникига ухлагани келган экан. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
- Жим бўлмоқ 1. Тўхтамоқ (гап, сўздан); сукутга кетмоқ, сукутга ботмоқ. Ойи, сиз сезасизми, бойникида орқамдан кулишади, гапиришади ман яқинлашсам, жим бўлишади. — Ойбек, Танланган асарлар;Фақат болғаларнинг тарақ-туруғи жим бўлганда, Ёʻлчи жиддий суҳбатга ўтди. — Ойбек, Танланган асарларАҳмаджон бир сидра ўқ ёғдиргандаёқ немис пулемёти жим бўлиб қолган эди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз
- Жим бўлиб кетмоқ Хат-хабар қилмай, дарак бермай, кўринмай кетмоқ. Ака, нимага жим бўлиб кетдингиз? Мен сизни жуда соғиндим. — Ойбек, Танланган асарлар
- Жим турмоқ (ёки ўтирмоқ) Гапирмай, эътироз билдирмай, қаршилик кўрсатмай туравермоқ. - Тўғри, — деди Ўрмон полвон, — агар жим турсак, улар ҳар бир иш қиладир. — С. Айний, ҚулларБир бечорага туҳмат қилишса-ю, била туриб, кўра туриб жим ўтирсам, гуноҳ бўлмайдими? — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.