{"headword": "ИСТОЧНИКИ ЭНЕРГИИ ЗЕМЛИ", "key": "istochniki energii zemli", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "193"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Yerning qattiq qobigʻida tektonik harakatlarni va deformatsiyalarni yuzaga keltiradigan mexanik va kinetik energiyalar. Bu energiyalar Yerning qattiq qobigʻidagi jinslarni boʻshashtiradigan yoki zichlashtiradigan, choʻzadigan yoki siqadigan hodisalarni keltirib chiqaradigan issiqlik energiyasining qayta oʻzgargan mahsulidir. Chuqurlik oshgan sari temperatura oshib boradi. Yerning qattiq yuzasidan esa uzluksiz issiqlik ajralib turadi. Zamonaviy hisoblashlar Yer qaʼrida 4,2 · 10¹³ W issiqlik oqimi borligini koʻrsatdi. Yer qaʼridagi issiqlik oqimi qanday hosil boʻladi? Koʻpgina tadqiqotchilar bu issiqlik uran, toriy va kaliy radioaktiv moddalarining parchalanishidan hosil boʻladi deb hisoblaydilar. Lekin, 1971 yili O.G.Soroxtin bu fikr mantiqqa toʻgʻri kelmasligini qayd qilib, Yerni qizdiradigan manba mantiya va yadro chegarasidagi gravitatsion differensiatsiyalanish (taqsimlanish)dandir deb hisoblaydi. Amerika geofizigi V.Vakening fikricha, radiogen issiqlik Yer qaʼridagi issiqlik oqimining (4,2 · 10¹³ W) toʻrtdan biriga — 1,14 · 10¹³ W teng. Tabiiy radioaktiv elementlar-", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ИСТОЧНИКИ ЭНЕРГИИ ЗЕМЛИ — Ернинг энергия манбалари", "raw_meaning": "Ернинг қаттиқ қобиғида тектоник ҳаракатларни ва деформацияларни юзага келтирадиган механик ва кинетик энергиялар. Бу энергиялар Ернинг қаттиқ қобиғидаги жинсларни бўшаштирадиган ёки зичлаштирадиган, чўзадиган ёки сиқадиган ҳодисаларни келтириб чиқарадиган иссиқлик энергиясининг қайта ўзгарган маҳсулидир. Чуқурлик ошган сари температура ошиб боради. Ернинг қаттиқ юзасидан эса узлуксиз иссиқлик ажралиб туради. Замонавий ҳисоблашлар Ер қаърида 4,2 · 10¹³ W иссиқлик оқими борлигини кўрсатди. Ер қаъридаги иссиқлик оқими қандай ҳосил бўлади? Кўпгина тадқиқотчилар бу иссиқлик уран, торий ва калий радиоактив моддаларининг парчаланишидан ҳосил бўлади деб ҳисоблайдилар. Лекин, 1971 йили О.Г.Сорохтин бу фикр мантиққа тўғри келмаслигини қайд қилиб, Ерни қиздирадиган манба мантия ва ядро чегарасидаги гравитацион дифференциацияланиш (тақсимланиш)дандир деб ҳисоблайди. Америка геофизиги В.Вакьенинг фикрича, радиоген иссиқлик Ер қаъридаги иссиқлик оқимининг (4,2 · 10¹³ W) тўртдан бирига — 1,14 · 10¹³ W тенг. Табиий радиоактив элементлар-"}}]}