{"headword": "is", "key": "is", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "1 Narsaning sezgi aʼzosi (burun)ga taʼsir etish xususiyati va shu taʼsir natijasida yuzaga keluvchi sezgi; hid.", "examples": [{"text": "Isi bor. Isi yoʻq.", "source": ""}, {"text": "Qimirlatishdan rayhonlarning oʻtkir isi oʻqtin-oʻqtin dimogʻga kelib urinar edi.", "source": "A. Qodiriy, Mehrobdan chayon"}, {"text": "Bogʻma-bogʻ oshib esayotgan shamol dimogʻga allaqanday xushboʻy islarni olib keladi.", "source": "S. Ahmad, Hukm"}, {"text": "Tongda tandir qizdirildi. Non isi tarqadi.", "source": "T. Malik, Ajab dunyo"}]}, {"order": 2, "text": "Darak beruvchi belgi, ishora.", "examples": [{"text": "Nizomulmulk muhim bir narsaning isini payqaganday, atrofga alanglab, indamasdan uning orqasidan yurdi.", "source": "Oybek, Navoiy"}, {"text": "Chogʻimda, tuhmatning isi keladiyov bu ishdan.", "source": "S. Ahmad, Hukm"}, {"text": "Oyoq ostidagi nam tuproqdan inson uchun juda yaqin qon-qarindoshlik isi dimogʻga urilardi.", "source": "S. Anorboyev, Oqsoy"}, {"text": "— Juda soz, biroq, siyosiy, tarbiyaviy ishning isi ham yoʻq, — dedi Sayramov.", "source": "Oybek, Oltin vodiydan shabadalar"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/is"}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "1 U qadar quyuq boʻlmagan, koʻrinar-koʻrinmas tarzdagi tutun; dud.", "examples": [{"text": "Samovar karnayidan koʻtarilayotgan is.", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "Yonishdan hosil boʻlgan zararli (zaharli) gaz, koʻmir oksidi; is gazi.", "examples": [{"text": "Katta osma lampa tutabroq yonganidan, doʻkonxonadan is va qurum hidi bilan toʻlgan havo darrov dimogʻga urar edi. Oybek,", "source": "Tanlangan asarlar"}, {"text": "Ovqatdan is hidi kelardi.", "source": "Shuhrat, Shinelli yillar"}]}, {"order": 3, "text": "Tugun va changdan ship va devorlarda, narsalar yuzasida hosil boʻladigan nozik ipsimon, ipir-ipir narsalar.", "examples": [{"text": "Xizmatkorxonaning devorlari, shiplari oʻrgimchak inlari, ipir-ipir qora islar bilan qoplangan. Oybek,", "source": "Tanlangan asarlar"}, {"text": "U [Umid] taxmondagi, shiftlardagi islarni supurgi bilan olib, polni ikki qayta yuvdi. Mirmuhsin,", "source": "Umid"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/is"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-турецкий толковый словарь", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Переводной", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "80"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Hid, boʻy.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ИС", "raw_meaning": "KOKU, İS, ÖRÜMCEK AĞI Ҳид, бўй."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-турецкий толковый словарь", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Переводной", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "409"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Dumanın değdiği yerde bıraktığı kara leke.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "İS", "raw_meaning": "ҚУРУМ, ҚОРАКУЯ Dumanın değdiği yerde bıraktığı kara leke."}}, {"dictionary": {"name": "Словарь телекоммуникационных сокращений", "title": "Телекоммуникацияларга оид атамалар қисқартмаларининг инглизча-русча-ўзбекча луғати", "kind": "Терминологический", "imprint": "Таджибаев, Ш.; Ахмедова, Ё.; Туляганов, Ш.; Вахидова, Р. (2007). Телекоммуникацияларга оид атамалар қисқартмаларининг инглизча-русча-ўзбекча луғати. Tashkent: Фан-техника ва маркетинг тадқиқотлари маркази.", "url": "https://til.uz/lugatlar/telekommunikatsiyalarga-oid-atamalar-qisqartmalarining-inglizcha-ruscha-ozbekcha-lugati/", "page": "186"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "International Standard", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "IS", "raw_meaning": "International Standard международный стандарт халқаро стандарт"}}, {"dictionary": {"name": "Русско-узбекский и узбекско-русский словарь", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "456"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "gulning isi", "source": ""}, {"text": "koʻm-koʻk tusi, xushboʻy isi", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "is I", "raw_meaning": "запах; gulning isi запах цветов; koʻm-koʻk tusi, xushboʻy isi загадка ярко-зелёного цвета, с душистым запахом (Базилик)."}}, {"dictionary": {"name": "Русско-узбекский и узбекско-русский словарь", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "456"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": [{"text": "is tegmoq", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "is II", "raw_meaning": "1. копоть; 2. угар; чад; is tegmoq угореть."}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "503"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "is I", "raw_meaning": "n smell, odour, carbon monoxide fumes"}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "503"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": [{"text": "menga is tegdi", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "is II", "raw_meaning": "n 1) soot, lamp(-)black; ~ bosgan reeky, smoked; 2) so'zl. a) carbon monoxide; coal gas; b) (about person's condition) carbon monoxide poisoning, charcoal poisoning; poisoning by coal gas; menga ~ tegdi I was poisoned by charcoal fumes, I got carbon monoxide poisoning; I was poisoned by coal gas"}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекско-русский учебный словарь", "title": "INGLIZCHA-O‘ZBEKCHA-RUSCHA O‘QUV LUG‘ATI", "kind": "Переводной", "imprint": "Jo‘rayev, Lutfullo (2018). INGLIZCHA-O‘ZBEKCHA-RUSCHA O‘QUV LUG‘ATI. Tashkent: IJOD-PRESS.", "url": "https://til.uz/lugatlar/inglizcha-ozbekcha-ruscha-oquv-lugati/", "page": "157"}, "pos": "v", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "iz", "senses": [{"order": 1, "text": "„to be“ ning hozirgi zamon aniqlik maylidagi 3-shaxs birlik shakli", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "is [iz] v", "raw_meaning": "„to be“ ning hozirgi zamon aniqlik maylidagi 3-shaxs birlik shakli 3 л. ед. ч. наст. вр. изъявительного накл. от to be"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-каракалпакский словарь", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Переводной", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "54"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "iyis", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "IS", "raw_meaning": "1. iyis; 2. awıs. derek, belgi; 3. is, tútin; gaz."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-немецкий словарь", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "73"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Geruch m", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "is", "raw_meaning": "Geruch m, Duft m; sassiq ~ übler Geruch, Gestank m; xushbo‘y ~ Wohlgeruch m"}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь информационно-коммуникационных технологий", "title": "Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати", "kind": "Терминологический", "imprint": "Амиров, Д.М.; Атаджанов, А.Ю.; Атаджанов, Д.Ю.; Ибрагимов, Д.А.; Раҳимжонов, З.Ё.; Саидхўжаев, С.С. (2010). Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати. Tashkent: БМТТДнинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/axborot-kommunikatsiya-texnologiyalari-izohli-lugati/", "page": "461"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Islandiya", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": ".IS", "raw_meaning": "Исландия"}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь информационно-коммуникационных технологий", "title": "Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати", "kind": "Терминологический", "imprint": "Амиров, Д.М.; Атаджанов, А.Ю.; Атаджанов, Д.Ю.; Ибрагимов, Д.А.; Раҳимжонов, З.Ё.; Саидхўжаев, С.С. (2010). Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати. Tashkent: БМТТДнинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/axborot-kommunikatsiya-texnologiyalari-izohli-lugati/", "page": "395"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "IS", "raw_meaning": "Information System Ахборот тизими."}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь «Кутадгу билиг»", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Терминологический", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "139"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Uquš birlä išlär qamuy iš küđük", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "IŠ", "raw_meaning": "ish, yumush, mehnat – дело – work. Uquš birlä išlär qamuy iš küđük– Hamma ishlar aql-zakovat bilan bajariladi – Любые дела делают с умом – Any work is done wisely (QBN, 24₆; QBN, 157; 13a6)."}}]}