{"headword": "ironiya", "key": "ironiya", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Badiiy asarlardagi uslubiy vosita — ikki maʼnoda qoʻllanishi mumkin boʻlgan soʻz yoki gaplarni qoʻllash bilan ularning asosiy maʼnoga teskari, hatto uni inkor etuvchi maʼnosi orqali kinoya, qochiriq, piching, kesatiq, mazax maʼnolarini ifodalash.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/ironiya"}}, {"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "122"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "гр. eironeia — билиб билмаганга олиш сўзидан", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "kinoya, qochiriq, kesatish, piching. Badiiy asardagi inkor etish usullaridan biri boʻlib, biror shaxs yoki narsa ustidan kesatish, qochiriq vositasida yashirin kulinadi. Shuning uchun ham kinoyaning muhim belgisi soʻz yoki gapning hamma vaqt ikki maʼnoli boʻlishida, haqiqiy maʼno aytilgan soʻz yoki gapning teskari maʼnosi orqali anglashilishida namoyon boʻladi. Kinoya oʻzining taʼsir darajasiga qarab fosh etuvchi yoki shunchaki qochiriqdan iborat boʻladi. Kinoya usuli asosan hajviy, kulgili tasvirda koʻp qoʻllaniladi. Masalan, Abdulla Qahhorning «Mayiz yemagan xotin» hikoyasidagi voqea kinoya asosiga qurilgan boʻlib, domlaning oʻz xotinining yaramas ishlaridan xabarsiz holda mahalladagi halol va pokiza qizlar ustidan kulib yurishi asar oxiridagi «U kishining xotinlari mayiz yemaganlar» kinoyasi orqali fosh etilgan. Kinoya ijodkorning estetik idealini tasvirlagan voqealar, ifodalarning aks holati orqali namoyon boʻladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Ирония", "raw_meaning": "(гр. eironeia — билиб билмаганга олиш сўзидан) — киноя, қочириқ, кесатиш, пичинг. Бадиий асардаги инкор этиш усулларидан бири бўлиб, бирор шахс ёки нарса устидан кесатиш, қочириқ воситасида яширин кулинади. Шунинг учун ҳам киноянинг муҳим белгиси сўз ёки гапнинг ҳамма вақт икки маъноли бўлишида, ҳақиқий маъно айтилган сўз ёки гапнинг тескари маъноси орқали англашилишида намоён бўлади. Киноя ўзининг таъсир даражасига қараб фош этувчи ёки шунчаки қочириқдан иборат бўлади. Киноя усули асосан ҳажвий, кулгили тасвирда кўп қўлланилади. Масалан, Абдулла Қаҳҳорнинг «Майиз емаган хотин» ҳикоясидаги воқеа киноя асосига қурилган бўлиб, домланинг ўз хотинининг ярамас ишларидан хабарсиз ҳолда маҳалладаги ҳалол ва покиза қизлар устидан кулиб юриши асар охиридаги «У кишининг хотинлари майиз емаганлар» кинояси орқали фош этилган. Киноя ижодкорнинг эстетик идеалини тасвирлаган воқеалар, ифодаларнинг акс ҳолати орқали намоён бўлади."}}]}