{"headword": "ИНГИБИТОРЫ ГАЗОВЫХ ГИДРАТОВ", "key": "ingibitori gazovix gidratov", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "177"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "gaz oqimida gidratlar hosil boʻlishining termobarik sharoitini, gidratlar hosil boʻlishining tezligini, gidrat massasining konsistensiyasini oʻzgartiradigan (oquvchanligini kuchaytiruvchi) va gidratlarning quvur devorlariga adgeziyasi (yopishishi)ni oʻzgartiradigan ingibitorlar. Tarkibiga koʻra, ular oddiy yoki murakkab (aralashma), taʼsir etilishga koʻra — sodda yoki majmuiy boʻladi va shuningdek, gidratlanish, zanglash, parafinlanish va sh.k.larning oldini olishga moʻljallangan. Shuningdek, koʻp gaz gidratlarining ingibitorlari (masalan, glikollar) bir vaqtda gazni qurituvchilar hisoblanadi. Ingibitorlar holida elektrolitlarning suvli eritmasi, glikol asosli reagentlar va metanol hamda uning asosidagi baʼzi moddalar qoʻllaniladi. Asosan, metil spirti (metanol); etilenglikol (ET), dietilenglikol (DEG), trietilenglikol (TEG), kalsiy xlor, etilkarbitol (EK) va sh.k. eritmalar ishlatiladi. Umuman ingibitorlar suv bugʻlarining parsial bosimini pasaytiradi. Ingibitorlar gaz oqimining bosimi va temperaturasini oʻzgartirmay qoʻshiladi. Ingibitorlarni gidratlarning hosil boʻlishining oldini olish maqsadida kon sanoatida gaz oqimiga separatorlarda, issiqlik almashtirgichlarda va boshqa degidrator apparatlarida hamda quduqlarda qoʻshish keng qoʻllaniladi. Bu holda regeneratsiya qilish imkoniyati va nisbatan kam yoʻqotilishi hisobiga koʻp hollarda iqtisodiy jihatdan dietilenglikol ustuvorlik qiladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ИНГИБИТОРЫ ГАЗОВЫХ ГИДРАТОВ — Газ гидратларининг ингибиторлари", "raw_meaning": "газ оқимида гидратлар ҳосил бўлишининг термобарик шароитини, гидратлар ҳосил бўлишининг тезлигини, гидрат массасининг консистенциясини ўзгартирадиган (оқувчанлигини кучайтирувчи) ва гидратларнинг қувур деворларига адгезияси (ёпишиши)ни ўзгартирадиган ингибиторлар. Таркибига кўра, улар оддий ёки мураккаб (аралашма), таъсир этилишга кўра — содда ёки мажмуий бўлади ва шунингдек, гидратланиш, занглаш, парафинланиш ва ш.к.ларнинг олдини олишга мўлжалланган. Шунингдек, кўп газ гидратларининг ингибиторлари (масалан, гликоллар) бир вақтда газни қуритувчилар ҳисобланади. Ингибиторлар ҳолида электролитларнинг сувли эритмаси, гликол асосли реагентлар ва метанол ҳамда унинг асосидаги баъзи моддалар қўлланилади. Асосан, метил спирти (метанол); этиленгликол (ЭТ), диэтиленгликол (ДЭГ), триэтиленгликол (ТЭГ), кальций хлор, этилкарбитол (ЭК) ва ш.к. эритмалар ишлатилади. Умуман ингибиторлар сув буғларининг парциал босимини пасайтиради. Ингибиторлар газ оқимининг босими ва температурасини ўзгартирмай қўшилади. Ингибиторларни гидратларнинг ҳосил бўлишининг олдини олиш мақсадида кон саноатида газ оқимига сепараторларда, иссиқлик алмаштиргичларда ва бошқа дегидратор аппаратларида ҳамда қудуқларда қўшиш кенг қўлланилади. Бу ҳолда регенерация қилиш имконияти ва нисбатан кам йўқотилиши ҳисобига кўп ҳолларда иқтисодий жиҳатдан диэтиленгликол устуворлик қилади."}}]}