ҳушёр

сфт. 1. Шароит, ҳолатни, нарса-ҳодисанинг моҳиятини тез англаш қобилиятига эга; шундай қобилият, идрок билан иш тутадиган; зийрак.

Ҳакимбойваччадек ҳушёр йигит қайда? Бойларимизнинг бари ҳушёр. Ақли бўлгани учун бой бўлганда. — Ойбек, Танланган асарлар

У сув тўлдириб қўйилган қумғон тагига олов ёқди. Ҳушёр шогирдлари ҳатто тутантириқ ҳам тайёрлаб қўйишган экан. — Мирмуҳсин, Меъмор

2. Теварак-атрофга, ён-веридаги ҳодисаларга сезгирлик билан кўз-қулоқ бўлиб турувчи; сергак.

Чегарада ҳушёр туради посбон, Бегона бирор хас учиб ўтолмас. — Р. Бобожон

Ҳушёр туриб, адашмай, Ҳар шар-пани сезаман. — Уйғун

3. Эс-ҳуши жойида, ҳушини ёʻқотмаган (асосан, ичкилик, кайф таъсирида эмасликни билдиради).

Алимардон қанча май ичганининг ҳисобига етмади Ҳушёр пайтларида у ўзининг аҳволини ўйлаб кўрар, назарида, даҳшатли туш кўраётганга ўхшаб кетар эди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Абдишукурнинг кайфи баланд бўлса-да, ҳуши ҳали ўзида, мумкин қадар ўзини ҳушёр тутишга тиришади. — Ойбек, Танланган асарлар