{"headword": "hurmat", "key": "hurmat", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kimsa yoki narsaga boʻlgan qadrlash, ulugʻlash tuygʻusi; shunday tuygʻuli munosabat.", "examples": [{"text": "Ota-onaga hurmat. Keksalarga hurmat. Ustozlarga hurmat. Oʻz kasbiga hurmat.", "source": ""}, {"text": "Bu oilada oʻzaro hurmat, oʻzaro yordam, obroʻ-eʼtibor mujassamlashgan.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Hurmat insonga mehnat orqali, kamtarlik, halollik orqali keladi.", "source": "Yoshlik"}, {"text": "Mehnatga hurmat axloqning eng yuksak dasturlaridan biridir", "source": "Oybek, Nur qidirib"}]}, {"order": 2, "text": "Qozonilgan, orttirilgan hurmat; obroʻ, eʼtibor.", "examples": [{"text": "Elda hurmati zoʻr.", "source": ""}, {"text": "Men oʻz mehnatim bilan jamoada tanildim, hurmat qozondim.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Eshitishimcha, Axsida hazrati oliyni, hurmatlariga yarasha maʼraka oʻtkazib, qabrga qoʻyishganlar", "source": "P. Qodirov, Yulduzli tunlar"}, {"text": "Oh, ona tuprogʻim, oʻsgan joylarim, Koʻnglimda saqlanar hurmating, qadring.", "source": "Mirtemir"}]}, {"order": 3, "text": "Hurmat (erkaklar va xotin-qizlar ismi).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/hurmat"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-турецкий толковый словарь", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Переводной", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "272"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kimsa yoki narsa qimmatini tushunib, uni qadrlash, ulugʻlash, eʼzozlash tuygʻusi.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Obroʻ, eʼtibor.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ҲУРМАТ", "raw_meaning": "SAYGI 1.Кимса ёки нарса қимматини тушуниб, уни қадрлаш, улуғлаш, эъзозлаш туйғуси. 2.Обрў, эътибор."}}, {"dictionary": {"name": "Словарь педагогических терминов", "title": "ПЕДАГОГИК АТАМАЛАР ЛУҒАТИ", "kind": "Терминологический", "imprint": "Мусурманова, О.; Палуанова, Х.; Рискулова, К.; Курбаниязова, З. (2019). ПЕДАГОГИК АТАМАЛАР ЛУҒАТИ. Tashkent: TURON-IQBOL.", "url": "https://til.uz/lugatlar/pedagogik-atamalar-lugati/", "page": "394"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "tarixiy rivojlanish yoʻlida bizning har birimiz uchun «boshqa insonning» ahamiyatini tushunadigan bilimli, rivojlangan olamda insonlarning hamkorlik faoliyatining umumiy tavsifi. Hurmat qilish - biron bir kishining oʻzingiz uchun «ahamiyatli» ekanligini tan olishdir.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Ҳурмат", "raw_meaning": "тарихий ривожланиш йўлида бизнинг ҳар биримиз учун «бошқа инсоннинг» аҳамиятини тушунадиган билимли, ривожланган оламда инсонларнинг ҳамкорлик фаолиятининг умумий тавсифи. Ҳурмат қилиш - бирон бир кишининг ўзингиз учун «аҳамиятли» эканлигини тан олишдир. Уважение - общая характеристика взаимодействия людей образованного цивилизованного мира, открывшего для себя в ходе исторического развития значимость «другого человека» для каждого из нас. Уважать - значит признать «важность» для себя этого человека. Respect is a general characteristic of the interaction of people of an educated civilized world, who discovered for himself in the course of historical development the significance of the \"other person\" for each of us. To respect is to recognize the \"importance\" for yourself of this person."}}, {"dictionary": {"name": "Русско-узбекский и узбекско-русский словарь", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "450"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "hurmat qilsang, hurmat koʻrasan", "source": ""}, {"text": "hurmat - otangdan ulugʻ", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "hurmat", "raw_meaning": "почёт, уважение, почтение, честь; ~ qilsang, ~ ko‘rasan погов. почитай — и будешь почитаем; ~ - otangdan ulug‘ погов. уважение — превыше отца; ~ qilmoq чтить, уважать; оказывать почтение, уважение; ~ yuzasidan из уважения."}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "494"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "hurmat", "raw_meaning": "n honour, respect, esteem"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-каракалпакский словарь", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Переводной", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "50"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "HURMAT", "raw_meaning": "húrmet, izzet, sıy; abıray."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-немецкий словарь", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "67"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "hurmat", "raw_meaning": "Achtung f, Ehre f, Ehrerbietung f, Ehrfurcht f, Hochachtung f, Respekt m; ko‘rsatmoq Achtung erweisen, Achtung hegen; ~ qilmoq achten vt, ehren vt, respektieten vt, schätzen vt; ~ bilan (xat oxirida) mit (aufrichtiger) Hochachtung, hochachtungsvoll"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-английский общественно-политический словарь", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Терминологический", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "363"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "синоним", "target": "иззат"}, {"kind": "синоним", "target": "эътибор"}, {"kind": "синоним", "target": "эҳтиром"}, {"kind": "синоним", "target": "қадрлаш"}], "extra": {"raw_word": "ҳурмат", "raw_meaning": "(син. иззат, эътибор, эҳтиром; қадрлаш) tribute, levy, contribution; homage, honour, respect, esteem; давлат суверенитетини ҳурмат қилиш respect for state sovereignty; давлатлар хавфсизлиги манфаатларини ҳурмат қилиш respect for security interests of states; давлатлар ҳудудий бутунлигини ҳурмат қилиш respect for the territorial integrity of states; инсон ҳуқуқлари ва асосий эркинликларни ҳурмат қилиш respect for human rights and fundamental freedoms; тегишли ҳурмат кўрсатмоқ (ҳурматини бажо келтирмоқ, ҳурматини жойига қўймоқ) pay (do) homage (pay tribute of respect); халқаро ҳуқуқ нормаларини ҳурмат қилиш respect for standards of international law; чексиз ҳурмат unbounded respect; чуқур ҳурмат қилмоқ (ҳис қилмоқ) have a profound respect; узаро ҳурмат mutual respect; ҳамманинг ҳурматига эга бўлмоқ (сазовор бўлмоқ) enjoy universal esteem; ҳақиқий ҳурмат genuine respect; ҳурмат билан (ила) with deep respect; ҳурмат қозонмоқ win respect; ҳурматга сазовор бўлмоқ win respect; ҳурматга эга бўлмоқ stand high in somebody’s esteem (be highly thought of)."}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь «Кутадгу билиг»", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Терминологический", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "130"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "[a.]", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "hurmat", "examples": [{"text": "Uluyuy uluyla köðäz hurmatï", "source": ""}, {"text": "Uluyuy uluyla köðäz hurmatï", "source": ""}, {"text": "Uluyuy uluyla köðäz hurmatï", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "HURMAT", "raw_meaning": "[a.] hurmat, ehtirom – уважение, почитание – honour. Uluyuy uluyla köðäz hurmatï – Ulug‘ni ulug‘la, hurmat ko‘rsat – Почитай старшего, сохраняй уважение к нему – Honor the elder, keep respect for him (QBN, 298₁₂; QBN, 4048; 150a12)."}}]}