{"headword": "hukm", "key": "hukm", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Sud, huquqiy mahkama yoki shaxsning jinoiy ish yuzasidan chiqargan uzil-kesil, qatʼiy qarori; shuningdek, biror ish yuzasidan boʻlgan ajrim xulosasi, qarori.", "examples": [{"text": "Ijobiy hukm. Salbiy hukm. Qatʼiy hukm. Qozining hukmi. Hukmni ijro etmoq.", "source": ""}, {"text": "Sidiqjon sudning hukmidan juda xursand boʻldi-yu, lekin Sharofatning shikoyat qila olish huquqidan xavotirga tushdi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Hozir Nikolayning fuqarosiman, xoningning hukmi oʻtmaydi menga", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}, {"text": "— Bizni kimning hukmi bilan oʻldirmoqchi boʻlayotirsiz? — dedi xatirchilik bandi mirshab odamiga.", "source": "S. Ayniy, Qullar"}, {"text": "Faqat ayblov hukmi bilan sudlanuvchi aybdor deb topiladi va jazoga tortiladi.", "source": "OʻzME"}]}, {"order": 2, "text": "Umuman, bir ish, masala yuzasidan boʻlgan, xulosa tarzidagi fikr; qaror.", "examples": [{"text": "Barotning haqqoniy soʻzi, hukmi mingboshini yerga kirgizib yubordi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha."}, {"text": "Otaning hukmi vojib, uning irodasiga boʻysunmay iloji yoʻq.", "source": "S. Siyoyev, Otliq ayol"}, {"text": "Ergash Sottining bugungi kirdi-korini koʻpchilik hukmiga tashlamoqchi boʻlsa ham, gapni nimadan boshlashni bilmay oʻylanib qoldi.", "source": "I. Rahim, Chin muhabbat"}]}, {"order": 3, "text": "Kishi yoki narsaning biron ish qilish izm-ixtiyori (toʻgʻri va koʻchma maʼnoda).", "examples": [{"text": "U hozir juvonning hukmida boʻlib, uning xohishiga qarshi hech narsa deyolmas edi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Senga zulm qilgan shu ikki ogʻang sening hukmingda!", "source": "Oltin beshik"}, {"text": "Yer-suv, boshqa moddiy boyliklar bir toʻda boylar hukmida boʻlgan", "source": "N. Safarov, Olovli izlar"}, {"text": "Oyoqdan ajralgan paytimda, umr yoʻldoshim meni taqdirning achchiq hukmiga tashlab joʻnab qolganda, men nima qilmogʻim kerak?", "source": "S. Karomatov, Bir tomchi qon."}]}, {"order": 4, "text": "Buyruq, amr.", "examples": [{"text": "Sening hukming oʻtmaydi.", "source": ""}, {"text": "Shu kemachi qoʻrqib, boʻzarib Dedi Omon yoniga borib: — Daryo teran, tayov yetmaydi, Suvga, oʻgʻlim, hukm ketmaydi.", "source": "E. Rahim"}, {"text": "Din va oltin hukm ila, Koʻp uy buzildi. Hisobsiz maʼsum boshlar Tandan uzildi.", "source": "Gʻayratiy"}]}, {"order": 5, "text": "Narsa va uning belgisi haqidagi tasdiq yoki inkor mazmunli fikr.", "examples": []}, {"order": 6, "text": "Kesim 3.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/hukm"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-турецкий толковый словарь", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Переводной", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "272"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Sudning biror jinoiy ish yuzasidan chiqargan qatʼiy qarori.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Biror masala haqidagi aniq fikr.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ҲУКМ", "raw_meaning": "HÜKÜM, YARGI 1.Суднинг бирор жиноий иш юзасидан чиқарган қатъий қарори. 2.Бирор масала ҳақидаги аниқ фикр."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-немецкий словарь", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "66"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "(fikr, qaror)", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "hukm", "raw_meaning": "huq. Urteil m; oqlov ~i Freispruch m; ayblov ~i Verurteilung f; o‘lim ~i Todesurteil m; ~ qilmoq verurteilen vt; 2. (fikr, qaror) Urteil m, Beurteilung f"}}, {"dictionary": {"name": "Экологический толковый словарь", "title": "Ўзбекча-русча-инглизча экологик изоҳли луғат", "kind": "Терминологический", "imprint": "Алихонов, Б.; Самойлов, С.; Ибрагимов, Р. (2004). Ўзбекча-русча-инглизча экологик изоҳли луғат. Tashkent: Chinor ENK.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-ruscha-inglizcha-ekologik-izohli-lugat/", "page": "137"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "taxminiy qonunbuzarning unga belgilangan qonunbuzarlikda aybdorligi yoki aybdor emasligi haqidagi sud qarori.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Ҳукм", "raw_meaning": "тахминий қонунбузарнинг унга белгиланган қонунбузарликда айбдорлиги ёки айбдор эмаслиги ҳақидаги суд қарори."}}, {"dictionary": {"name": "Русско-узбекский и узбекско-русский словарь", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "449"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "приговор", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "hukm", "raw_meaning": "1. юр. приговор; ~ qilmoq судить, осуждать; ~ chiqarmoq выносить приговор; 2. решение; суждение; ~ etmoq решать; 3. перен. власть, господство; ~ surmoq"}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "494"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "hukm", "raw_meaning": "n decision; ~ chiqarmoq pass a resolution, judgement, verdict"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-каракалпакский словарь", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Переводной", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "49"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "húkim", "examples": []}, {"order": 2, "text": "buyrıq", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "HUKM", "raw_meaning": "1. húkim, qarar, biylik; 3. awıs. buyrıq."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-английский общественно-политический словарь", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Терминологический", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "362"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "синоним", "target": "вердикт"}, {"kind": "синоним", "target": "ҳукмнома"}], "extra": {"raw_word": "ҳукм (син. вердикт, ҳукмнома)", "raw_meaning": "sentence, judgement, verdict, judgement; трибуналнинг айблов ҳукми court-martial conviction; ўз ҳукмига тобе қилмоқ bring under one's domination; ҳукм ижроси муддатини чўзмоқ arrest judgement; ҳукм қилиш (чиқариш) pronouncement of sentence; ҳукм сурмоқ reign; ҳукм чиқармоқ pass a sentence (sentence, bring a verdict); ҳукми (сўзи) ўтадиган imperious (commanding); ҳукмни бекор қилмоқ repeal (rescind) a sentence; ҳукмни ижро қилмоқ execute a sentence; ҳукмни юмшатмоқ mitigate a sentence."}}, {"dictionary": {"name": "Словарь юридических терминов", "title": "ЎЗБЕКЧА-РУСЧА-ИНГЛИЗЧА ЮРИДИК АТАМАЛАР ЛУҒАТИ", "kind": "Терминологический", "imprint": "Курганов, А. М.; Джузбаева, Д. С. (2020). ЎЗБЕКЧА-РУСЧА-ИНГЛИЗЧА ЮРИДИК АТАМАЛАР ЛУҒАТИ. Tashkent: Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-ruscha-inglizcha-yuridik-atamalar-lugati/", "page": "195"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ҳукм", "raw_meaning": "приговор judgement; sentence; verdict"}}, {"dictionary": {"name": "Словарь духовности", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Терминологический", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "222"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "суждение", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Ҳукм", "raw_meaning": "суждение; решение sentence; decision décision, décret, ordre; sentence, jugement, verdict حُكْمٌ (أَحْكَامٌ)"}}, {"dictionary": {"name": "Толковый словарь «Кутадгу билиг»", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Терминологический", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "130"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "[a.]", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "hukm", "examples": [{"text": "Bayat hukmï-ul barča edgü esiz", "source": ""}, {"text": "Bayat hukmï-ul barča edgü esiz", "source": ""}, {"text": "Bayat hukmï-ul barča edgü esiz", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "HUKM", "raw_meaning": "[a.] hukm, iroda, xohish – веление, повеление – behest. Bayat hukmï-ul barča edgü esiz – Senga keladigan barsha yaxshilik va yomonliklar Tangrining irodasi bilan sodir bo‘ladi – Все хорошее и все плохое является по велению бога – All good and all bad is at the behest of God (QBN, 305₁₃; QBN, 4150; 153b14)."}}]}